پاروکستین

فارماکوکینتیک پاروکستین
الف. جذب
• پاروکستین پس از مصرف خوراکی به خوبی از دستگاه گوارش جذب می‌شود.
• اوج غلظت پلاسمایی معمولاً بین ۵ تا ۸ ساعت پس از مصرف دوز خوراکی رخ می‌دهد.
• مصرف غذا بر میزان کلی جذب تأثیر زیادی ندارد، اما ممکن است اوج غلظت را به تأخیر بیندازد.
ب. توزیع
• پاروکستین به طور گسترده در بافت‌های بدن توزیع می‌شود، که نشان‌دهنده حجم توزیع بالا است.
• تقریباً ۹۵ درصد از دارو به پروتئین‌های پلاسمایی (به ویژه آلفا-۱ اسید گلیکوپروتئین) متصل می‌شود.
ج. متابولیسم
• مسیر اصلی: پاروکستین به طور عمده در کبد متابولیزه می‌شود. مسیر کلیدی در متابولیسم آن، سیستم آنزیمی سیتوکروم P450 است.
• مهارکننده قوی CYP2D6: پاروکستین یک مهارکننده قوی آنزیم CYP2D6 است. این ویژگی از نظر بالینی بسیار مهم است، زیرا این آنزیم مسئول متابولیسم بسیاری از داروهای دیگر (مانند برخی ضد افسردگی‌های سه‌حلقه‌ای، بتابلاکرها، ضد آریتمی‌ها و تاموکسیفن) است. این مهار قوی می‌تواند منجر به تداخلات دارویی مهم شود.
• سینتیک غیرخطی: متابولیسم پاروکستین در دوزهای بالاتر غیرخطی است. این بدان معناست که با افزایش دوز، میزان حذف آن کاهش می‌یابد و غلظت دارو در پلاسما به طور نامتناسبی و شدیدتر از افزایش دوز بالا می‌رود. این ویژگی، خطر تجمع دارو و عوارض جانبی را در دوزهای بالا افزایش می‌دهد و نیاز به تنظیم دوز با احتیاط دارد.
د. حذف
• نیمه عمر: نیمه عمر حذفی پاروکستین معمولاً بین ۲۰ تا ۲۴ ساعت است. این نیمه عمر نسبتاً کوتاه، امکان دوزبندی روزانه را فراهم می‌کند اما همچنین در صورت قطع ناگهانی، خطر بروز سندرم قطع مصرف شدیدتری را نسبت به داروهایی با نیمه عمر طولانی‌تر ایجاد می‌کند.
• مسیر دفع: دارو عمدتاً از طریق ادرار و بخش کمتری از طریق مدفوع دفع می‌شود.
• نارسایی کلیوی و کبدی: در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کلیوی و نارسایی کبدی، تجمع دارو در بدن رخ می‌دهد. بنابراین، در این بیماران، شروع درمان با دوزهای کمتر و افزایش تدریجی و محتاطانه دوز ضروری است.

موارد مصرف پاروکستین
پاروکستین یکی از داروهای دسته مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین است. این دارو به دلیل توانایی بالا در مهار بازجذب سروتونین و همچنین نیمه‌عمر نسبتاً کوتاه، طیف وسیعی از اختلالات خلقی و اضطرابی را پوشش می‌دهد.
موارد مصرف تأیید شده
موارد تأیید شده توسط سازمان‌های بین‌المللی مانند سازمان غذا و دارو ایالات متحده، بر اساس شواهد کارآزمایی‌های بالینی کنترل شده است و شامل اختلالات عمده زیر می‌شود:
۱. اختلال افسردگی اساسی
• بالینی و کاربردی: پاروکستین برای درمان علائم افسردگی اساسی استفاده می‌شود. اثربخشی آن در کاهش علائمی مانند خلق و خوی افسرده، از دست دادن علاقه یا لذت، اختلالات خواب و تغییرات اشتها اثبات شده است.
• نکته تخصصی: درمان باید با دوز کم شروع شود و به تدریج افزایش یابد. دوره درمانی اولیه معمولاً ۶ تا ۱۲ ماه پس از بهبودی علائم حاد برای جلوگیری از عود توصیه می‌شود.
۲. اختلال وسواس جبری
• بالینی و کاربردی: پاروکستین برای کاهش شدت وسواس‌ها (افکار مزاحم) و اجبارها (اعمال تکراری) تأیید شده است.
• نکته تخصصی: معمولاً برای درمان اختلال وسواس جبری به دوزهای بالاتری از دوز مورد نیاز برای افسردگی یا اختلال اضطراب عمومی نیاز است و پاسخ درمانی ممکن است به تأخیر بیفتد (تا ۱۲ هفته یا بیشتر).
۳. اختلالات اضطرابی
پاروکستین به طور گسترده‌ای برای چندین نوع اختلال اضطرابی تأیید شده است:
اختلال پانیک:
• برای درمان حملات پانیک و اضطراب ناشی از ترس از مکان‌های باز یا شلوغ (آگورافوبیا).
• نکته تخصصی: شروع درمان باید با دوز بسیار پایین باشد تا از افزایش اولیه اضطراب که در شروع داروهای سروتونرژیک شایع است، جلوگیری شود.
• اختلال اضطراب اجتماعی: برای کاهش ترس شدید از موقعیت‌های اجتماعی و عملکردی که منجر به اجتناب می‌شود.
• اختلال اضطراب عمومی: برای کاهش نگرانی بیش از حد، تنش و علائم جسمی مرتبط با اضطراب.
• اختلال استرس پس از سانحه: برای بهبود علائمی مانند یادآوری‌های مکرر، اجتناب، بیش‌برانگیختگی و بی‌حسی هیجانی در بیماران مبتلا به این اختلال.
۴. اختلال نارسایی پیش از قاعدگی
• بالینی و کاربردی: برای کاهش علائم شدید خلقی، تحریک‌پذیری و اضطراب که در فاز لوتئال (چند روز قبل از قاعدگی) رخ می‌دهد.
• نکته تخصصی: پاروکستین می‌تواند به صورت روزانه یا فقط در فاز لوتئال چرخه قاعدگی (از روز ۱۴ سیکل تا شروع قاعدگی) تجویز شود.
۵. علائم وازوموتور یائسگی
• بالینی و کاربردی: فرم خاصی از پاروکستین با رهش کنترل‌شده (معمولاً با نام تجاری متفاوت) برای مدیریت حملات گرگرفتگی و تعریق شبانه که با یائسگی مرتبط است، تأیید شده است.
• نکته تخصصی: دوز مورد استفاده برای این مورد معمولاً پایین‌تر از دوز درمانی افسردگی است و اثربخشی آن احتمالاً به دلیل تنظیم اثرات سروتونین بر مرکز کنترل دما در هیپوتالاموس است.
موارد مصرف خارج از برچسب
این موارد توسط سازمان‌های رسمی تأیید نشده‌اند، اما بر اساس شواهد بالینی و کاربرد رایج در عمل پزشکی، در برخی شرایط تجویز می‌شوند:
۱. انزال زودرس
• بالینی و کاربردی: پاروکستین به دلیل اثرات قابل توجه خود بر مهار ارگاسم و تأخیر در انزال، اغلب به عنوان یک خط اول درمان برای انزال زودرس در مردان استفاده می‌شود.
• نکته تخصصی: دارو می‌تواند به صورت مصرف روزانه یا به صورت مصرف در صورت نیاز (چند ساعت قبل از فعالیت جنسی) تجویز شود. پاروکستین قوی‌ترین اثر تأخیری را در میان مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین نشان داده است.
۲. درد مزمن
• بالینی و کاربردی: در برخی سندرم‌های درد مزمن، به ویژه فیبرومیالژیا و دردهای نوروپاتیک، ممکن است به عنوان داروی کمکی برای بهبود خلق و خو، کاهش اضطراب همراه و در برخی موارد، کاهش خود درد تجویز شود.
• نکته تخصصی: در این موارد، از دارو برای اثرات ضددرد اولیه آن استفاده نمی‌شود، بلکه برای درمان اختلالات همزمان (مانند افسردگی و اضطراب) که اغلب درد مزمن را تشدید می‌کنند، استفاده می‌شود.
۳. اختلال بدشکلی بدن
• بالینی و کاربردی: برای درمان اشتغال ذهنی شدید و ناراحت کننده به نقایص جزئی یا خیالی در ظاهر فیزیکی.
• نکته تخصصی: این اختلال شباهت‌هایی به اختلال وسواس جبری دارد و اغلب به دوزهای بالا و طولانی مدت از داروهای مهارکننده انتخابی بازجذب سروتونین مانند پاروکستین نیاز دارد تا علائم کاهش یابد.
۴. سردرد مزمن تنشی یا میگرن مزمن
• بالینی و کاربردی: در برخی موارد مقاوم به درمان‌های استاندارد، پاروکستین می‌تواند به عنوان درمان پیشگیرانه برای کاهش دفعات یا شدت سردردهای مزمن، به ویژه زمانی که با علائم افسردگی یا اضطراب همراه هستند، استفاده شود.
• نکته تخصصی: مکانیسم اثر آن در این حالت ممکن است به دلیل تنظیم مسیرهای سروتونرژیک مرکزی باشد که در ایجاد درد نقش دارند.

نحوه اثر پاروکستین در بدن
پاروکستین باعث می‌شود سروتونین مدت بیشتری در مغز باقی بماند.
• این کار می‌تواند به بهتر شدن خلق و کمتر شدن اضطراب کمک کند.
• اثر دارو فوری نیست و معمولاً چند هفته طول می‌کشد تا اثر آن بیشتر دیده شود.
• در بعضی افراد، بهتر شدن خواب یا کم شدن بخشی از علائم زودتر دیده می‌شود.
• پاروکستین ممکن است در بعضی افراد باعث خشکی دهان، یبوست، تاری دید یا مشکل در ادرار شود.
• این موضوع در سالمندان و افرادی که مشکل چشمی یا ادراری دارند، مهم‌تر است.
مکانیسم اثر پاروکستین
پاروکستین با تأثیر بر سیستم پیام‌رسان عصبی سروتونین، اثرات درمانی خود را اعمال می‌کند. مهار انتخابی بازجذب سروتونین: پاروکستین عمدتاً به طور قوی و انتخابی بر روی ناقل سروتونین (SERT) در پایانه پیش‌سیناپسی اثر می‌گذارد. با اتصال به این ناقل، دارو از بازجذب سروتونین به داخل نورون پیش‌سیناپسی جلوگیری می‌کند.
• افزایش غلظت سروتونین: مهار بازجذب باعث می‌شود غلظت سروتونین در فضای سیناپسی (شکاف بین دو نورون) افزایش یابد.
• تنظیم گیرنده‌ها: افزایش مداوم سروتونین در طول زمان (معمولاً چند هفته)، به تدریج منجر به تنظیم نزولی و حساسیت‌زدایی از گیرنده‌های خاص سروتونین در نورون پس‌سیناپسی می‌شود. این تغییرات سازشی در گیرنده‌ها است که به عنوان مکانیسم نهایی برای اثرات ضد افسردگی و ضد اضطرابی دارو شناخته می‌شود.
• اثرات ضعیف بر سایر ناقل‌ها: پاروکستین علاوه بر اثر قوی بر سروتونین، فعالیت بسیار ضعیفی بر روی بازجذب نوراپینفرین و دوپامین دارد.
• اثرات آنتی‌کولینرژیک: پاروکستین دارای یک اثر آنتی‌کولینرژیک (ضد موسکارینی) نسبتاً قوی‌تر در مقایسه با سایر مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین است. این ویژگی می‌تواند علت بروز عوارضی مانند خشکی دهان، یبوست، و تاری دید باشد و در بیماران مسن یا بیماران با گلوکوم زاویه بسته یا بزرگی خوش‌خیم پروستات باید با احتیاط بیشتری تجویز شود.

بهترین زمان مصرف پاروکستین
بهترین زمان مصرف برای همه یکسان نیست؛ بعضی افراد شب بهتر تحمل می‌کنند و بعضی روز.
توصیه های دارویی پاروکستین
۱. توصیه‌های دارویی بیمار
این دستورالعمل‌ها به بیماران کمک می‌کند تا درک بهتری از نحوه مصرف، مدیریت عوارض و مدت زمان اثربخشی دارو داشته باشند:
الف. نحوه مصرف و دوزبندی
• زمان مصرف: پاروکستین معمولاً یک بار در روز مصرف می‌شود و می‌توان آن را صبح یا عصر تجویز کرد. برای کاهش عوارض جانبی گوارشی (مانند تهوع)، دارو را همراه با غذا مصرف کنید.
• اثربخشی تدریجی: به بیمار توضیح دهید که اثرات کامل درمانی (ضد افسردگی یا ضد اضطراب) ممکن است به چند هفته (معمولاً ۲ تا ۴ هفته یا بیشتر برای اختلال وسواس جبری) زمان نیاز داشته باشد. بنابراین، برای دیدن نتایج باید صبور باشند و مصرف دارو را ادامه دهند.
• عدم قطع ناگهانی: به بیمار تأکید کنید که هرگز نباید مصرف دارو را به طور ناگهانی قطع کند، حتی اگر احساس بهبودی کامل کرد. قطع ناگهانی پاروکستین به دلیل نیمه‌عمر نسبتاً کوتاه، می‌تواند باعث بروز شدید سندرم قطع مصرف شود (شامل علائمی مانند سرگیجه، شوک الکتریکی، تهوع و اضطراب).
ب. مدیریت عوارض جانبی
• خواب‌آلودگی و سرگیجه: پاروکستین ممکن است باعث خواب‌آلودگی یا سرگیجه شود. از بیمار بخواهید تا زمانی که پاسخ بدنش به دارو مشخص نشده است، از رانندگی یا انجام فعالیت‌های خطرناکی که نیاز به هوشیاری کامل دارند، اجتناب کند.
• اختلال عملکرد جنسی: این عارضه شایع است. بیمار باید در مورد هرگونه تغییر در میل جنسی یا عملکرد جنسی با پزشک خود صحبت کند.
ج. هشدارهای ضروری
• تداخلات دارویی: بیمار باید پزشک را از تمام داروها و مکمل‌های مصرفی، به ویژه داروهای مسکن خاص (مانند ترامادول)، داروهای میگرن (مانند تریپتان‌ها) و هرگونه داروی گیاهی (مانند گل راعی)، آگاه سازد تا از خطر سندرم سروتونین جلوگیری شود.
• افکار خودکشی: به بیمار و مراقبان او هشدار دهید که در طول دوره درمان اولیه و پس از هر تغییر دوز، مراقب بروز افکار یا رفتارهای خودکشی‌گرایانه، به ویژه در جوانان، باشند و در صورت بروز چنین علائمی فوراً به پزشک اطلاع دهند.
۲. توصیه‌های دارویی مخصوص پزشک
این توصیه‌ها بر اساس ویژگی‌های منحصر به فرد فارماکولوژیک پاروکستین و خطرات بالینی مرتبط با آن است:
الف. دوزبندی و شروع درمان
• شروع با دوز پایین: در بیماران مضطرب (به ویژه مبتلایان به اختلال پانیک)، درمان را با دوز بسیار پایین (مثلاً ۱۰ میلی‌گرم در روز) شروع کنید تا از افزایش اضطراب اولیه جلوگیری شود.
• افزایش تدریجی دوز: دوز را به آرامی و در فواصل زمانی کافی (حداقل یک هفته) افزایش دهید تا به دوز درمانی مؤثر برسید.
تنظیم دوز در نارسایی کبدی و کلیوی: به دلیل کاهش کلیرانس در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کبدی و کلیوی، دوز شروع باید کاهش یابد (به عنوان مثال، ۱۰ میلی‌گرم در روز).
ب. مدیریت تداخلات دارویی و پایش
• تداخل CYP2D6: پیش از تجویز، لیست داروهای همزمان بیمار را از نظر داروهایی که توسط آنزیم CYP2D6 متابولیزه می‌شوند (مانند بتابلاکرها، ضدروان‌پریشی‌های خاص، و تاموکسیفن) بررسی کنید. در صورت لزوم، دوز آن داروها را کاهش دهید یا پاروکستین را با یک مهارکننده انتخابی بازجذب سروتونین جایگزین کنید که اثر مهاری کمتری بر CYP2D6 دارد (مانند سیتالوپرام یا سرترالین).
• پایش تاموکسیفن: در زنان مبتلا به سرطان پستان که تاموکسیفن مصرف می‌کنند، پاروکستین منع مصرف نسبی دارد و باید یک داروی جایگزین (مانند ونلافاکسین یا سیتالوپرام) انتخاب شود تا از کاهش اثربخشی تاموکسیفن جلوگیری شود.
• پایش سدیم: در بیماران مسن یا کسانی که از دیورتیک‌ها استفاده می‌کنند، سطح سدیم سرم (برای پایش هیپوناترمی) را به ویژه در ماه‌های اول درمان، بررسی کنید.
ج. ملاحظات ویژه بالینی
• خطر سندرم قطع مصرف: هنگام قطع مصرف، کاهش دوز باید بسیار آهسته انجام شود. یک رویکرد محتاطانه شامل کاهش دوز به میزان ۱۰ میلی‌گرم در هفته یا حتی آهسته‌تر است.
• اختلال دوقطبی: پاروکستین نباید به تنهایی در بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی (برای جلوگیری از القای مانیا یا هیپومانیا) استفاده شود، مگر اینکه همزمان با یک تثبیت‌کننده خلق تجویز شود.
• بارداری: در زنان باردار یا زنانی که قصد بارداری دارند، به دلیل نگرانی‌ها در مورد نقایص مادرزادی قلبی، بهتر است گزینه‌های دیگر مهارکننده انتخابی بازجذب سروتونین با سابقه ایمنی بهتر (مانند سرترالین) در نظر گرفته شوند.

تداخلات دارویی و موارد منع مصرف
پاروکستین می‌تواند با بعضی داروها تداخل داشته باشد.
این تداخل‌ها ممکن است اثر دارو را کم کنند یا عوارض را بیشتر کنند.
قبل از شروع مصرف، فهرست همه داروها، داروهای گیاهی و مکمل‌ها را به پزشک بدهید.
• داروهای مهارکننده مونوآمین اکسیداز داروهایی که هم‌زمانی آن‌ها با پاروکستین می‌تواند خطرناک باشد: مثل سلژیلین، راساژیلین و ترانیل‌سیپرامین
• تیوریدازین و پیموزاید
• داروهای رقیق‌کننده خون، آسپیرین و بعضی مسکن‌های ضدالتهاب
• داروهایی که سروتونین را بالا می‌برند، مثل بعضی داروهای ضدافسردگی، ترامادول، تریپتان‌ها، لاینزولید و فرآورده‌های حاوی گل راعی
• الکل و داروهای آرام‌بخش
• تاموکسیفن
• بعضی داروهای قلبی، ضدصرع، آنتی‌بیوتیک‌ها و ضدقارچ‌ها
مصرف هم‌زمان پاروکستین با بعضی از این داروها می‌تواند خطرناک باشد. برای همین، شروع یا قطع هر دارو باید با اطلاع پزشک باشد.
• اگر به پاروکستین حساسیت دارید، نباید آن را مصرف کنید.
• اگر دچار اختلال دوقطبی، تشنج، آب‌سیاه زاویه بسته، بیماری کبد، مشکل خون‌ریزی، پایین بودن سدیم خون یا سابقه مانیا هستید، باید این موضوع را به پزشک بگویید.
• مانیا (دوره‌ای از سرخوشی یا تحریک‌پذیری شدید همراه با انرژی غیرعادی) نیاز به توجه پزشکی دارد.
• اگر سابقه زخم معده، زخم دوازدهه یا خون‌ریزی گوارشی دارید، قبل از شروع درمان به پزشک اطلاع دهید.
منع مصرف پاروکستین
۱. موارد منع مصرف در بیماری‌ها
تنها منع مصرف مطلق و اصلی پاروکستین، وجود حساسیت مفرط شناخته شده به خود پاروکستین یا هر یک از اجزای فرمولاسیون آن است. با این حال، تداخلات دارویی و برخی شرایط پزشکی نیز به عنوان منع مصرف مطلق یا جدی تلقی می‌شوند:
الف. مصرف همزمان با مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAOIs)
• بالینی و کاربردی: تجویز پاروکستین همزمان با هر نوع مهارکننده مونوآمین اکسیداز (شامل ایزوکربوکسازید، فنلزین، ترانیل سیپرومین، و لینزولید) یا در فاصله کمتر از ۱۴ روز پس از قطع این داروها، منع مصرف مطلق دارد. همچنین، پاروکستین باید حداقل ۱۴ روز قبل از شروع یک مهارکننده مونوآمین اکسیداز قطع شود.
• علت: این تداخل می‌تواند منجر به بروز سندرم سروتونین شود که وضعیتی بالقوه تهدیدکننده حیات شامل تغییرات وضعیت روانی، بی‌ثباتی دستگاه عصبی خودکار (مانند نوسانات فشار خون و ضربان قلب)، و ناهنجاری‌های عصبی-عضلانی است.
ب. مصرف همزمان با پیموزاید
• بالینی و کاربردی: مصرف همزمان پاروکستین با پیموزاید (یک داروی ضدروان‌پریشی) منع مصرف مطلق دارد.
• علت: پاروکستین مهارکننده قوی آنزیم کبدی سیتوکروم CYP2D6 است. پیموزاید توسط همین آنزیم متابولیزه می‌شود. مصرف همزمان، غلظت پیموزاید را به شدت افزایش می‌دهد که خطر بروز عوارض جانبی جدی قلبی، به ویژه طولانی شدن فاصله QT و آریتمی‌های کشنده (مانند تورساد دو پوانت)، را افزایش می‌دهد.
ج. مصرف همزمان با تیوریدازین
• بالینی و کاربردی: مصرف همزمان پاروکستین با تیوریدازین (یک داروی ضدروان‌پریشی قدیمی‌تر) منع مصرف مطلق دارد.
• علت: مشابه پیموزاید، پاروکستین متابولیسم تیوریدازین را مهار کرده و غلظت آن را افزایش می‌دهد. این امر منجر به افزایش خطر طولانی شدن فاصله QT و آریتمی‌های جدی می‌شود.
د. گلوکوم زاویه بسته کنترل نشده
• بالینی و کاربردی: پاروکستین به دلیل داشتن خواص آنتی‌کولینرژیک نسبتاً قوی، باید در بیماران مبتلا به گلوکوم زاویه بسته با احتیاط شدید مصرف شود و در صورت کنترل نبودن وضعیت، منع مصرف دارد.
• علت: اثر آنتی‌کولینرژیک می‌تواند باعث اتساع مردمک (میدریازیس) شده و انسداد زاویه چشم و افزایش فشار داخل چشمی را تحریک کند.
۲. موارد منع مصرف در بارداری و شیردهی
الف. بارداری
• بالینی و کاربردی: پاروکستین به طور کلی در میان مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIها) با بالاترین نگرانی ایمنی در دوران بارداری همراه است و معمولاً در سه‌ماهه اول ترجیح داده نمی‌شود (در رده C قرار می‌گیرد، اما با هشدار جدی).
• خطر قلبی: شواهد نشان داده‌اند که قرار گرفتن در معرض پاروکستین در سه‌ماهه اول ممکن است با افزایش اندک اما مشخص در خطر نقایص مادرزادی قلبی، به ویژه نقص دیواره بطنی، مرتبط باشد.
• خطر در سه‌ماهه سوم: مصرف در سه‌ماهه سوم خطر بروز پرفشاری خون ریوی پایدار نوزاد (PPHN) و سندرم قطع مصرف نوزادی (شامل مشکلات تنفسی، تحریک‌پذیری و لرزش) را افزایش می‌دهد.
• توصیه تخصصی: اگرچه منع مصرف مطلق نیست، اما در زنان باردار یا زنانی که قصد بارداری دارند، باید داروهای دیگر با داده‌های ایمنی بهتر (مانند سرترالین یا سیتالوپرام) در نظر گرفته شوند. تصمیم‌گیری باید با ارزیابی دقیق خطر بیماری مادر در مقابل خطرات احتمالی دارو برای جنین انجام شود.
ب. شیردهی
• بالینی و کاربردی: پاروکستین به میزان کم تا متوسط در شیر مادر ترشح می‌شود.
• توصیه تخصصی: اگرچه آکادمی اطفال آمریکا آن را به عنوان دارویی که اثرات نامشخصی بر نوزادان شیرخوار دارد طبقه‌بندی کرده است، اما معمولاً در بین داروهای دسته خود، گزینه ارجح برای شیردهی نیست. داروهایی مانند سرترالین و نورتریپتیلین که غلظت کمتری در شیر دارند، ترجیح داده می‌شوند. در صورت لزوم مصرف، باید نوزاد از نظر خواب‌آلودگی یا بی‌قراری پایش شود.
۳. موارد منع مصرف در کودکان و نوجوانان
• بالینی و کاربردی: پاروکستین در کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال برای درمان اختلال افسردگی اساسی و برخی اختلالات اضطرابی، منع مصرف ندارد، اما همراه با هشدار جعبه سیاه است.
• هشدار خودکشی: استفاده از پاروکستین (و سایر مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین) در این گروه سنی با افزایش خطر افکار و رفتارهای خودکشی‌گرایانه در مقایسه با دارونما در مطالعات کوتاه‌مدت مرتبط است.
• توصیه تخصصی: اگرچه می‌توان آن را تجویز کرد، اما پزشک باید سود درمانی را در مقابل خطر بالای افکار خودکشی بسنجد. بیماران و مراقبان آن‌ها باید به دقت در طول درمان اولیه و پس از هر تغییر دوز، از نظر بدتر شدن علائم و ظهور افکار خودکشی پایش شوند. استفاده از این دارو برای کودکان زیر ۷ سال برای هر اندیکاسیونی معمولاً توصیه نمی‌شود.

هشدار ها پاروکستین
۱. هشدارهای مهم و جامع کاربردی
پزشکان باید در هنگام تجویز پاروکستین به هشدارهای زیر توجه کنند:
الف. خطر افکار و رفتار خودکشی‌گرایانه
• بالینی و کاربردی: پاروکستین با هشدار جعبه سیاه همراه است. این هشدار بر افزایش خطر افکار و رفتارهای خودکشی‌گرایانه در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان جوان (زیر ۲۵ سال) در مقایسه با دارونما در طول مطالعات کوتاه‌مدت، تأکید دارد.
• اقدامات عملی: در هر بیمار، به ویژه در شروع درمان و پس از هرگونه تغییر دوز، پایش دقیق از نظر بدتر شدن افسردگی و ظهور افکار و رفتارهای غیرعادی، اضطراب و افکار خودکشی ضروری است. نسخه‌نویسی باید برای کمترین مقدار ممکن انجام شود تا خطر مصرف بیش از حد کاهش یابد.
ب. سندرم سروتونین و مسمومیت
• بالینی و کاربردی: مصرف پاروکستین به تنهایی، یا به ویژه در ترکیب با سایر داروهایی که سطح سروتونین را افزایش می‌دهند (مانند مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز، داروهای ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای، ترامادول، یا تریپتان‌ها) می‌تواند منجر به سندرم سروتونین شود.
• علائم سندرم سروتونین: این سندرم شامل مجموعه‌ای از علائم شامل تغییرات وضعیت روانی (هذیان، آژیتاسیون)، اختلالات دستگاه عصبی خودکار (لرزش، تعریق، ضربان قلب بالا، فشار خون ناپایدار) و ناهنجاری‌های عصبی-عضلانی (سفتی عضلانی، رفلکس‌های بیش از حد فعال) است.
• اقدامات عملی: در صورت تشخیص سندرم سروتونین، درمان باید فوراً قطع شود و اقدامات درمانی حمایتی شامل خنک‌سازی بدن و تجویز داروهای مسدودکننده گیرنده سروتونین (مانند سیپروهپتادین) انجام شود.
ج. تداخلات دارویی قوی
• بالینی و کاربردی: پاروکستین یک مهارکننده قوی آنزیم CYP2D6 است. این بدان معنی است که غلظت پلاسمایی داروهایی که عمدتاً توسط این آنزیم متابولیزه می‌شوند، مانند متوپرولول (بتابلاکر)، کدئین (مسکن اپیوئیدی)، و برخی ضدافسردگی‌های سه‌حلقه‌ای (مانند نورتریپتیلین) به شدت افزایش می‌یابد.
• اقدامات عملی: در صورت تجویز همزمان، باید دوز داروهای متابولیزه‌شده توسط CYP2D6 کاهش یابد و پایش دقیق از نظر سمیت انجام شود.
د. قطع ناگهانی دارو
• بالینی و کاربردی: پاروکستین به دلیل نیمه‌عمر نسبتاً کوتاه و عدم وجود متابولیت فعال، دارای بالاترین ریسک در بین مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین برای ایجاد سندرم قطع مصرف است.
• علائم: این سندرم می‌تواند شامل سرگیجه، اختلالات حسی (احساس شوک الکتریکی)، تهوع، اضطراب شدید، کابوس شبانه و لرزش باشد.
• اقدامات عملی: دارو باید به صورت تدریجی و طی چندین هفته تا چند ماه قطع شود تا از بروز این سندرم جلوگیری شود.
ه. فعال شدن مانیا یا هیپومانیا
• بالینی و کاربردی: پاروکستین می‌تواند باعث فعال شدن یک فاز شیدایی یا نیمه‌شیدایی در بیماران مستعد، به ویژه مبتلایان به اختلال دوقطبی، شود.
• اقدامات عملی: قبل از شروع درمان با پاروکستین، بیماران باید از نظر سابقه اختلال دوقطبی یا سابقه خانوادگی آن بررسی شوند. این دارو معمولاً به تنهایی برای درمان فاز افسردگی اختلال دوقطبی توصیه نمی‌شود و باید همراه با یک تثبیت‌کننده خلق تجویز شود.
۲. اوردوز پاروکستین و درمان
اوردوز پاروکستین اغلب در ترکیب با سایر داروها یا الکل رخ می‌دهد و می‌تواند جدی باشد.
الف. علائم اوردوز
علائم اوردوز پاروکستین معمولاً شامل تشدید عوارض جانبی اصلی دارو و علائم مسمومیت سروتونرژیک است:
• علائم شایع: خواب‌آلودگی، تهوع و استفراغ، ضربان قلب تند، لرزش و گشاد شدن مردمک‌ها.
علائم شدید و تهدیدکننده حیات:
• سندرم سروتونین: گیجی شدید، افزایش دمای بدن، سفتی عضلات، و تغییرات ناگهانی فشار خون و ضربان قلب.
• تشنج: در موارد مصرف دوزهای بسیار بالا یا در ترکیب با سایر عوامل، ممکن است تشنج رخ دهد.
• مشکلات قلبی: ناهنجاری‌های ریتم قلب (طولانی شدن فاصله QT و آریتمی).
• کما: در مسمومیت‌های شدید.
ب. مدیریت و درمان اوردوز
درمان اوردوز پاروکستین حمایتی است و پادزهر خاصی وجود ندارد.
• پایداری اولیه: اولویت اول، تأمین راه هوایی، تنفس و گردش خون بیمار است.
کاهش جذب:
• در صورت مراجعه زودهنگام (معمولاً در عرض ۱ ساعت از بلع) و هوشیاری بیمار، می‌توان از زغال فعال برای کاهش جذب دارو استفاده کرد.
درمان علامتی و پایش:
• پایش مداوم: بیمار باید از نظر علائم حیاتی، پایش قلبی (ثبت نوار قلب برای بررسی فاصله QT و آریتمی) و وضعیت عصبی پایش شود.
• مدیریت سندرم سروتونین: برای مدیریت علائم سروتونرژیک، می‌توان از داروهایی مانند بنزودیازپین‌ها (برای آژیتاسیون و سفتی عضلانی) و اقدامات خنک‌سازی فعال در صورت افزایش دمای بدن استفاده کرد. در موارد بسیار شدید، ممکن است داروهای آنتاگونیست سروتونین (مانند سیپروهپتادین) تجویز شوند.
• درمان تشنج: در صورت بروز تشنج، درمان با بنزودیازپین‌ها یا دیگر داروهای ضد تشنج انجام می‌شود.
• همودیالیز: پاروکستین به دلیل اتصال بالا به پروتئین و حجم توزیع زیاد، به خوبی از طریق همودیالیز یا دیالیز صفاقی حذف نمی‌شود و این روش‌ها معمولاً توصیه نمی‌شوند.

پاروکستین در بارداری، شیردهی و گروه‌های سنی خاص
مصرف پاروکستین در بعضی شرایط نیاز به دقت بیشتری دارد.
در این موارد، نباید خودسرانه درباره شروع، قطع یا ادامه درمان تصمیم گرفت.
• بارداری: مصرف این دارو در بارداری باید فقط با نظر پزشک باشد. چون ممکن است برای جنین خطرهایی داشته باشد.
• شیردهی: مقدار کمی از دارو وارد شیر مادر می‌شود. تصمیم‌گیری باید با نظر پزشک انجام شود.
• کودکان و نوجوانان: این دارو معمولاً انتخاب معمول برای افسردگی در این گروه سنی نیست. در این سنین باید تغییرات رفتاری و خلقی با دقت بررسی شود.
• سالمندان: افراد مسن ممکن است به عوارضی مثل گیجی، افتادن، خشکی دهان یا پایین افتادن سدیم خون حساس‌تر باشند.
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا به نوزاد شیر می‌دهید، حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
مصرف در بارداری پاروکستین
گروه D
استفاده نشود: شواهدی دال بر خطر مرگ جنین با مصرف این دارو در دوران بارداری وجود دارد. این شواهد به واسطه تحقیقات، تجربه عرضه در بازار و یا مطالعات انسانی به دست آمده است. منافع دارو در مقابل خطرات احتمالی، تعیین کننده مصرف یا عدم مصرف این دارو در دوران بارداری است

پاروکستین در بارداری، شیردهی و گروه‌های سنی خاص
مصرف پاروکستین در بعضی شرایط نیاز به دقت بیشتری دارد.
در این موارد، نباید خودسرانه درباره شروع، قطع یا ادامه درمان تصمیم گرفت.
• بارداری: مصرف این دارو در بارداری باید فقط با نظر پزشک باشد. چون ممکن است برای جنین خطرهایی داشته باشد.
• شیردهی: مقدار کمی از دارو وارد شیر مادر می‌شود. تصمیم‌گیری باید با نظر پزشک انجام شود.
• کودکان و نوجوانان: این دارو معمولاً انتخاب معمول برای افسردگی در این گروه سنی نیست. در این سنین باید تغییرات رفتاری و خلقی با دقت بررسی شود.
• سالمندان: افراد مسن ممکن است به عوارضی مثل گیجی، افتادن، خشکی دهان یا پایین افتادن سدیم خون حساس‌تر باشند.
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا به نوزاد شیر می‌دهید، حتماً پزشک را در جریان بگذارید.

عوارض پاروکستین
عوارض پاروکستین در همه افراد یکسان نیست.
بعضی افراد عوارض کمی دارند و بعضی در شروع درمان بیشتر آن‌ها را حس می‌کنند.
بسیاری از عوارض خفیف، بعد از مدتی کمتر می‌شوند.
• تهوع و سوءهاضمه
• اسهال یا یبوست
• خشکی دهان
• خواب‌آلودگی یا بی‌خوابی
• سرگیجه و سردرد
• لرزش دست
• تعریق بیشتر از معمول
• خستگی یا ضعف
• تاری دید
• کاهش میل جنسی یا مشکل در عملکرد جنسی
• تغییر اشتها یا تغییر وزن
اگر خشکی دهان دارید، آب، آدامس بدون شکر یا آب‌نبات بدون شکر می‌تواند کمک کند.
اگر تهوع یا سوءهاضمه دارید، غذاهای سبک ممکن است بهتر تحمل شوند.
بعضی افراد در شروع درمان، هنگام بلند شدن سریع دچار سرگیجه می‌شوند.
در این حالت بهتر است آرام‌تر از جا بلند شوید.
اگر خواب‌آلودگی، ضعف یا گیجی دارید، رانندگی و کارهای نیازمند تمرکز را با احتیاط انجام دهید.
عوارض خطرناک پاروکستین
بعضی علائم باید جدی گرفته شوند.
تب، تعریق شدید، بی‌قراری، گیجی، تپش قلب، اسهال، لرزش، سفتی عضلات و حرکات غیرطبیعی از علائم مهم هستند.
این علائم می‌توانند نشانه سندرم سروتونین باشند بالا رفتن بیش از حد ماده‌ای به نام سروتونین در بدن که می‌تواند خطرناک باشد.
در این حالت باید فوری به پزشک مراجعه شود.
در شروع درمان، به‌ویژه در بعضی نوجوانان و جوانان، ممکن است افکار آسیب به خود یا بدتر شدن ناگهانی خلق دیده شود.
در این صورت، باید سریع با پزشک تماس گرفت.
خون‌ریزی غیرعادی، کبودی بدون علت، تشنج، بی‌قراری شدید، درد چشم یا تاری دید ناگهانی هم مهم هستند.
اگر دانه پوستی، تنگی نفس، ورم صورت یا ورم لب‌ها دیده شود، باید فوری پیگیری پزشکی انجام شود.
عوارض جانبی پاروکستین
۱. عوارض جانبی بسیار شایع (بیش از ۱۰ درصد)
این عوارض بیشترین نرخ گزارش را دارند و از نظر بالینی برای شروع درمان مهم هستند:
• تهوع: شایع‌ترین عارضه، گزارش شده در حدود ۲۳ تا ۲۶ درصد از بیماران. اغلب در ابتدای درمان رخ می‌دهد و با ادامه مصرف کاهش می‌یابد.
• اختلال عملکرد جنسی: شامل کاهش میل جنسی، تأخیر در ارگاسم یا عدم ارگاسم. این عارضه بسیار شایع است و به طور کلی در بیش از ۱۰ درصد و در برخی مطالعات تا ۳۰ درصد یا بیشتر گزارش شده است، که یکی از دلایل اصلی عدم ادامه درمان (عدم انطباق) است.
• خواب‌آلودگی: حدود ۲۳ درصد از بیماران آن را تجربه می‌کنند.
۲. عوارض جانبی شایع (۱ تا ۱۰ درصد)
این عوارض معمولاً در نرخ قابل توجهی از بیماران مشاهده می‌شوند:
الف. عوارض دستگاه عصبی مرکزی و روانی
• بی‌خوابی: گزارش شده در حدود ۱۳ تا ۱۵ درصد از بیماران.
• سرگیجه: حدود ۱۰ درصد.
• لرزش یا ترمور: حدود ۸ درصد.
• آژیتاسیون: حدود ۲ تا ۵ درصد.
ب. عوارض گوارشی و آنتی‌کولینرژیک
• یبوست: حدود ۱۴ درصد.
• اسهال: حدود ۱۱ تا ۱۸ درصد.
• خشکی دهان: حدود ۱۸ درصد (این عارضه به اثرات آنتی‌کولینرژیک قوی‌تر پاروکستین نسبت به سایر داروهای هم‌خانواده مرتبط است).
• کاهش اشتها و کاهش وزن: حدود ۵ تا ۷ درصد.
• تعریق: حدود ۱۱ درصد.
۳. عوارض جانبی با شیوع کمتر (کمتر از ۱ درصد)
این عوارض نادر هستند، اما پتانسیل اهمیت بالینی بیشتری دارند:
• واکنش‌های حساسیت مفرط: شامل کهیر و در موارد نادرتر، آنژیوادم.
• اختلالات کبدی: افزایش آنزیم‌های کبدی (آمینازها) و در موارد بسیار نادر، آسیب کبدی جدی.
• سندرم سروتونین: (نادر، اما تهدیدکننده حیات) در صورت ترکیب با داروهای افزایش‌دهنده سروتونین.
• خونریزی غیرطبیعی: مانند خونریزی دستگاه گوارش یا کبودی آسان (به دلیل اثر بر تجمع پلاکت‌ها)، گزارش شده در کمتر از ۱ درصد.
• هیپوناترمی: کاهش سطح سدیم خون، به ویژه در بیماران مسن و بیمارانی که دیورتیک مصرف می‌کنند.
• احتباس ادراری: به دلیل اثرات آنتی‌کولینرژیک.
• علائم قطع مصرف: در صورت قطع ناگهانی، عوارضی مانند سرگیجه، اختلالات حسی (شبیه شوک الکتریکی)، تهوع و اضطراب با شیوع بالایی رخ می‌دهد.
• نکته کاربردی برای پزشک: پاروکستین بالاترین میزان را برای ایجاد سندرم قطع مصرف در میان مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین دارد. در نتیجه، برنامه‌ریزی برای کاهش تدریجی دوز، حتی پس از یک دوره کوتاه درمان، بسیار حیاتی است. همچنین، پایش اختلال عملکرد جنسی به دلیل نرخ بالای عدم انطباق بیمار با درمان ضروری است.

تداخلات دارویی و موارد منع مصرف
پاروکستین می‌تواند با بعضی داروها تداخل داشته باشد.
این تداخل‌ها ممکن است اثر دارو را کم کنند یا عوارض را بیشتر کنند.
قبل از شروع مصرف، فهرست همه داروها، داروهای گیاهی و مکمل‌ها را به پزشک بدهید.
• داروهای مهارکننده مونوآمین اکسیداز داروهایی که هم‌زمانی آن‌ها با پاروکستین می‌تواند خطرناک باشد: مثل سلژیلین، راساژیلین و ترانیل‌سیپرامین
• تیوریدازین و پیموزاید
• داروهای رقیق‌کننده خون، آسپیرین و بعضی مسکن‌های ضدالتهاب
• داروهایی که سروتونین را بالا می‌برند، مثل بعضی داروهای ضدافسردگی، ترامادول، تریپتان‌ها، لاینزولید و فرآورده‌های حاوی گل راعی
• الکل و داروهای آرام‌بخش
• تاموکسیفن
• بعضی داروهای قلبی، ضدصرع، آنتی‌بیوتیک‌ها و ضدقارچ‌ها
مصرف هم‌زمان پاروکستین با بعضی از این داروها می‌تواند خطرناک باشد. برای همین، شروع یا قطع هر دارو باید با اطلاع پزشک باشد.
• اگر به پاروکستین حساسیت دارید، نباید آن را مصرف کنید.
• اگر دچار اختلال دوقطبی، تشنج، آب‌سیاه زاویه بسته، بیماری کبد، مشکل خون‌ریزی، پایین بودن سدیم خون یا سابقه مانیا هستید، باید این موضوع را به پزشک بگویید.
• مانیا (دوره‌ای از سرخوشی یا تحریک‌پذیری شدید همراه با انرژی غیرعادی) نیاز به توجه پزشکی دارد.
• اگر سابقه زخم معده، زخم دوازدهه یا خون‌ریزی گوارشی دارید، قبل از شروع درمان به پزشک اطلاع دهید.
تداخلات دارویی پاروکستین
مشخصات کلی تداخلات:
• سوبسترای CYP2D6
• سوبسترای CYP3A4
• سوبسترای CYP2D6 (قوی)
• مهارکننده P-gp، (قوی)
• تشدید اثرات ضد پلاکت
• تشدید اثرات تضعیف‌کننده CNS
• تشدید هیپوناترمی
• کاهش آستانه تشنج
• تشدید اثرات سروتونرژیک
تداخلات رده X (پرهیز):
بروموپرید، داپوکستین، داکسوربیسین (متداول)، لینزولید، مکیتازین، متیلن بلو، مهارکننده‌های مونو آمین اکسیداز (ضدافسردگی)، پیموزاید، راساژیلین، سلژلین، تاموکسیفن، تیوریدازین، اوروکیناز
کاهش اثرات داروها توسط پاروکستین:
اپرپیتانت، بنزهیدروکدون، کدئین، فوس اپرپیتانت، هیدروکدون، ایلوپریدون، آیوفلوپان ید 123، نیسرگولین، پریماکین، تاموکسیفن، فرآورده‌های تیروئید، ترامادول
کاهش اثرات پاروکستین توسط داروها:
اپرپیتانت، سیپروهپتادین، داروناویر، فوسامپرناویر، فوس اپرپیتانت، گیلتریتینیب، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (اختصاصی COX-2)، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (غیراختصاصی)، پگ اینترفرون آلفا-b۲، گیاه علف چای
افزایش اثرات داروها توسط پاروکستین:
داروهای با خاصیت ضد پلاکت، داروهای کاهنده قند خون، آجمالین، آمفتامین‌ها، ضد انعقادها، داروهای ضد سایکوز، آپیکسابان، آریپیپرازول، آریپیپرازول لاروکسیل، آسپرین، آتوموکستین، بمیپارین، برکسانولون، برکسی پیپرازول، کارودیلول، سفالوتین، کلرفنیرامین، کلوزاپین، کلاژناز (سیستمیک)، دابیگاتران اتکسیلات، دئوکسی کولیک اسید، دسموپرسین، دیوتترابنازین، دکسترومتورفان، دوکسوروبیسین (متداول)، دولوکستین، ادوکسابان، الیگلوستات، انوکساپارین، فسوترودین، فلکاینید، فلوکستین، فلوفنازین، گالانتامین، جفیتینیب، هالوپریدول، هپارین، ایبریتومومب تیوکستان، ایلوپریدون، ایندورامین، لوفکسیدین، ماپروتیلین، مکیتازین، متیلن بلو، متوکلوپرامید، متوپرولول، مهارکننده‌های مونو آمین اکسیداز (ضدافسردگی)، نبیولول، نیسرگولین، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (اختصاصی COX-2)، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (غیراختصاصی)، اوبینوتوزومب، اولموتینیب، اکسی تریپتان، پرهگزیلین، پرفنازین، پیموزاید، پیتولیسانت، پروپافنون، پروپرانولول، راساژیلین، ریسپریدون، ریواروکسابان، سالیسیلات ها، مهارکننده‌های انتخابی باز جذب سروتونین، سلژلین، تضعیف‌کننده‌های CNS سروتونرژیک غیر اوپیوئیدی، مهارکننده‌های باز جذب سروتونین/ نوراپی نفرین، تامسولوسین، تترابنازین، دیورتیک های تیازیدی و شبه تیازیدی، تیوریدازین، داروهای ترومبولیتیک، تیمولول (چشمی)، تیمولول (سیستمیک)، تولترودین، ترامادول، داروهای ضدافسردگی سه حلقه‌ای، تروپیسترون، اوروکیناز، والبنازین، آنتاگونیست های ویتامین کا، ورتیوکستین، زوکلوپنتیکسول
افزایش اثرات پاروکستین توسط داروها:
آکالابروتینیب، آجمالین، الکل (اتیل)، آلموتریپتان، آلوسترون، آمفتامین‌ها، داروهای ضد تهوع (آنتاگونیست های گیرنده 5-HT3)، داروهای ضد سایکوز، آسناپین، بروموپرید، بوپروپیون، بوسپیرون، سایمتیدین، سیتالوپرام، کلاریترومایسین، کوبیسیستات، سیکلوبنزاپرین، مهارکننده‌های متوسط و قوی CYP2D6، داپوکستین، داساتینیب، دکس متیل‌فنیدات، متیل‌فنیدات، دکسترومتورفان، دولوکستین، التریپتان، مشتقات ارگوت، امولسیون روغنی (بر پایه روغن ماهی)، فنفلورامین، فلوکستین، گلوکزآمین، گیاهان (با خاصیت ضد انعقاد/ ضد پلاکت)، ایبروتینیب، ایماتینیب، اینوترسن، لاسمیدیتان، لیماپروست، لینزولید، لورکاسرین (از بازار دارویی ایالات‌متحده جمع‌آوری‌شده)، لومفانترین، متاکسالون، متی‌روسین، مولتی ویتامین/ فلورید (حاوی ویتامین‌های آ، دی، ای)، مولتی ویتامین/ مینرال (حاوی ویتامین‌های آ، دی، ای، کا، فولات، آهن)، مولتی ویتامین/ مینرال (حاوی ویتامین‌های آ، ای، فاقد آهن)، نفازودون، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (موضعی)، اسیدهای چرب امگا ۳، اندانسترون، آگونیست های اوپیوئیدی، اوزانیمود، پگ اینترفرون آلفا-b۲، پنتوسان پلی سولفات سدیم، پنتوکسی فیلین، پرهگزیلین، پراواستاتین، آنالوگ‌های پروستاسیکلین، کینین، راموسترون، سافینامید، سلومتینیب، داروهای سروتونینی (خطر بالا، متفرقه)، اوپیوئید های سروتونینی (خطر بالا)، آگونیست های گیرنده 5-HT1D سروتونینی (تریپتان ها)، گیاه علف چای، گیاه اسپند، ویتامین ای (سیستمیک)، زانوبروتینیب
تداخلات دارویی مهم
تداخلات پاروکستین را می‌توان در دو دسته اصلی قرار داد: تداخلات مرتبط با سروتونین و تداخلات مرتبط با آنزیم کبدی.
الف. تداخلات با ریسک سندرم سروتونین
مصرف همزمان پاروکستین با داروهایی که فعالیت سروتونرژیک را افزایش می‌دهند، خطر بروز سندرم سروتونین را به شدت بالا می‌برد.
مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAOIs):
• مانند ایزوکربوکسازید، فنلزین، لینزولید
• نوع تداخل: افزایش شدید سروتونین و منع مصرف مطلق.
• توضیح کاربردی: همانطور که پیشتر ذکر شد، این ترکیب می‌تواند منجر به سندرم سروتونین شود. باید ۱۴ روز فاصله زمانی بین قطع یا شروع هر یک از داروها رعایت شود.
دیگر داروهای سروتونرژیک:
• داروهای ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای: (مانند نورتریپتیلین، آمی‌تریپتیلین)
• داروهای آگونیست گیرنده ۵-HT: (داروهای خانواده تریپتان‌ها مانند سوماتریپتان برای میگرن)
مسکن‌های اپیوئیدی:
• مانند ترامادول، فنتانیل
• داروهای گیاهی: (مانند گل راعی یا سنت جان ورت)
• نوع تداخل: افزایش خطر سندرم سروتونین.
• توضیح کاربردی: در صورت لزوم تجویز، بیمار باید به دقت از نظر علائم سندرم سروتونین پایش شود و دوز داروهای همزمان در پایین‌ترین حد ممکن نگه داشته شود.
ب. تداخلات ناشی از مهار CYP2D6
پاروکستین یک مهارکننده قوی آنزیم سیتوکروم CYP2D6 در کبد است و غلظت پلاسمایی داروهایی که توسط این آنزیم متابولیزه می‌شوند را افزایش می‌دهد:
داروهای ضدروان‌پریشی:
• مانند پیموزاید، تیوریدازین، ریسپریدون
• نوع تداخل: افزایش غلظت و سمیت داروهای ضدروان‌پریشی. (پیموزاید و تیوریدازین منع مصرف مطلق دارند).
• توضیح کاربردی: افزایش ریسک عوارض قلبی جدی (طولانی شدن فاصله QT). دوز ریسپریدون و سایر داروهای مشابه باید کاهش یابد.
داروهای ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای:
• مانند نورتریپتیلین، ایمی‌پرامین
• نوع تداخل: افزایش شدید سطح داروهای سه‌حلقه‌ای.
• توضیح کاربردی: افزایش خطر عوارض آنتی‌کولینرژیک، تشنج و مسمومیت قلبی. پایش سطح سرمی داروهای سه‌حلقه‌ای توصیه می‌شود.
بتابلاکرها:
• مانند متوپرولول، پروپرانولول
• نوع تداخل: افزایش سطح متوپرولول.
• توضیح کاربردی: افزایش خطر کندی ضربان قلب و کاهش شدید فشار خون. در صورت لزوم مصرف همزمان، دوز متوپرولول باید به نصف کاهش یابد.
تاموکسیفن:
• داروی ضد سرطان پستان
• نوع تداخل: کاهش اثربخشی تاموکسیفن.
• توضیح کاربردی: آنزیم CYP2D6 مسئول تبدیل تاموکسیفن به متابولیت فعال آن (اندوکسیفن) است. پاروکستین با مهار این آنزیم، تولید اندوکسیفن را کاهش داده و اثربخشی درمان سرطان پستان را تضعیف می‌کند. باید از تجویز همزمان خودداری شود و یک داروی ضد افسردگی دیگر (مانند سیتالوپرام یا ونلافاکسین) انتخاب شود.
ج. تداخلات با داروهای ضد انعقاد و ضد پلاکت
داروهای ضدانعقاد خوراکی:
• مثل وارفارین و داروهای ضد پلاکت (آسپرین، کلوپیدوگرل)
• نوع تداخل: افزایش خطر خونریزی غیرطبیعی.
• توضیح کاربردی: مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین می‌توانند عملکرد پلاکتی را مختل کنند. در بیماران تحت درمان با وارفارین، پایش منظم نسبت نرمال‌شده بین‌المللی (INR) ضروری است.
تداخل با غذا
• غلظت پیک این دارو با غذا افزایش می‌یابد، اما فراهمی زیستی تغییر چشمگیری نمی‌کند.
• راه‌کار: بدون ملاحظات غذایی مصرف شود.
تداخل در آزمایشات
پاروکستین به طور مستقیم و قابل توجهی در نتایج آزمایش‌های رایج آزمایشگاهی تداخل ایجاد نمی‌کند. با این حال، دو نکته از نظر بالینی مهم هستند:
تست‌های دارویی ادرار:
• نوع تداخل: احتمال نتایج مثبت کاذب.
• توضیح کاربردی: در موارد بسیار نادر، داروهای مهارکننده انتخابی بازجذب سروتونین می‌توانند در برخی تست‌های غربالگری ادرار برای بنزودیازپین‌ها نتایج مثبت کاذب ایجاد کنند. در صورت نیاز به تأیید، باید از روش‌های تأییدی دقیق‌تر استفاده شود.
سطح سدیم سرم:
• نوع تداخل: تأثیر بر سطح سدیم.
• توضیح کاربردی: پاروکستین می‌تواند باعث بروز هیپوناترمی (کاهش سدیم خون) شود، به ویژه در بیماران مسن. این یک عارضه جانبی است که می‌تواند نتایج آزمایشگاهی را تغییر دهد، نه یک تداخل مستقیم با آزمایش. پایش منظم سدیم سرم در بیماران در معرض خطر (مسن یا مصرف‌کننده دیورتیک) ضروری است.

مصرف بیش از حد پاروکستین
مصرف بیش از حد پاروکستین می‌تواند خطرناک باشد زیرا ممکن است منجر به علام زیر شود:
• خواب‌آلودگی شدید، استفراغ، تپش قلب، لرزش، گیجی، تب، سفتی عضلات، تشنج و پایین آمدن هوشیاری از علائم مهم هستند.
• در صورت مصرف بیش از حد، باید فوری پیگیری پزشکی انجام شود.
• خطر این مشکل با الکل، داروهای آرام‌بخش و بعضی داروهای دیگر بیشتر می‌شود.
• این دارو باید دور از دسترس کودکان نگهداری شود.

نام‌های تجاری

لوکسیم، قرص پاروکستین جی پی 20 میلی گرم [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، قرص پاروکست 20 میلی گرم-پاروکسیت [بهستان دارو]، قرص پکسیل 20 میلی گرم -پاکسیل [درمان یار آنی]، قرص دپاپکس 20 میلی گرم [ابیان فارمد]، قرص سروستاپ 20 میلی گرم [شرکت بین المللی سپید طب نیا]، قرص سروستاپ 40 میلی گرم [شرکت بین المللی سپید طب نیا]، قرص پاروکستین کرن 20 میلی گرم [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، قرص پاروکستین جنریس 20 میلی گرم [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، قرص پاروکستین آروبینو [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، قرص پاروکستین کرسنت 20 میلی گرم [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، قرص پاروکستین نورمون 20 میلی گرم [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، قرص پاروکستینا 20 میلی گرم - پاروکستین بلوفارما [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، قرص پاروکست 40 میلی گرم-پاروکسیت [بهستان دارو]، قرص رگزوپان 20 میلی گرم [داروسازی تدبیر کالای جم]، قرص لوکسیم 20 میلی گرم [داروسازی تهران شیمی]، قرص لوکسیم 40 میلی گرم [داروسازی تهران شیمی]، PAROXETINE GP 20MG Tablet [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، PAROXAT 20MG Tablet [بهستان دارو]، PAXIL 20 MG TAB [درمان یار آنی]، DEPAPAX 20 MG Tablet [ابیان فارمد]، SEROSTOP 20 MG Tablet [شرکت بین المللی سپید طب نیا]، SEROSTOP 40 MG Tablet [شرکت بین المللی سپید طب نیا]، PAROXETINE Kern 20 MG Tablet [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، PAROXETINE Generis 20 MG Tablet [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، PAROXETINE AUROBINDO 20MG Tablet [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، PAROXETINE Crescent 20MG TAB [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، PAROXETINE NORMON 20MG Tablet [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، PAROXETINA 20MG TAB [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، PAROXAT 40MG Tablet [بهستان دارو]، REXOPAN 20 mg Tablet [داروسازی تدبیر کالای جم]، Loxym 20 MG Tablet [داروسازی تهران شیمی]، Loxym 40 mg Tablet [داروسازی تهران شیمی]، ساشه اکتوویت پاور، قرص اکتوکلوپیدوگرل 75 میلی گرم، قرص کلوپیدوگرل اکتوور 75 میلی گرم، سافت ژل پروستانن فیتومد، شربت پریکان 25میلی گرم/5میلی لیتر 60 میلی لیتر، ساشه مایوفولات، پودر برای تزریق آیفوکسا 2 میلی گرم، پودر برای تزریق آیفوکسا 1 میلی گرم، ویال کلسیم فولینات کلوا 100 میلی گرم/10 میلی لیتر، ویال کلسیم فولینات کلوا 200 میلی گرم/10 میلی لیتر، ژل موضعی بریمونیدین توسن دارو 3میلی گرم/1 گرم 30 گرم، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 1 (محتوی 7 آمپول)، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 2 (محتوی 7 آمپول)، قرص ولوپام 10 میلی گرم، قرص زلیوکس 60 میلی گرم (رزمتیرم)، قرص منیزیم ویتاسا 250 میلی گرم، قرص ویتامین سی ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص مولتی ویتامین مینرال ب کمپلکس ویتامین سی ال لیزین ویتاسا، سافت ژل امگا 3 ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص کلسیم منیزیم ویتامین د3 و کا2 ویتاسا

اشکال دارویی

قرص، شربت، آمپول، ویال، ژل، پودر، ساشه، محلول