آمی تریپتیلین

فارماکوکینتیک آمی تریپتیلین
جذب
• امی تریپتیلین پس از مصرف خوراکی به خوبی از دستگاه گوارش جذب می‌شود. با این حال، به دلیل عبور اول کبدی گسترده، فراهمی زیستی آن به طور معمول بین ۳۰ تا ۶۰ درصد متغیر است.
توزیع
• این دارو به طور گسترده در بدن توزیع شده و دارای حجم توزیع بالایی است و همچنین به میزان زیادی (حدود ۹۰ درصد) به پروتئین‌های پلاسما متصل می‌شود.
متابولیسم (سوخت و ساز)
• امی تریپتیلین به طور عمده در کبد توسط آنزیم‌های سیتوکروم پی ۴۵۰ متابولیزه می‌شود. مسیر اصلی شامل دزمتیلاسیون است که امی تریپتیلین را به متابولیت فعال اصلی آن، یعنی نور تریپتیلین تبدیل می‌کند. آنزیم‌های اصلی دخیل در این مسیر سیتوکروم دو دی ۶ و دو سی ۱۹ هستند. نور تریپتیلین نیز به عنوان یک ضدافسردگی سه حلقه‌ای عمل می‌کند و به همین دلیل بر پاسخ بالینی تأثیر می‌گذارد.
دفع
• نیمه‌عمر حذفی امی تریپتیلین طولانی و متغیر است و معمولاً بین ۱۰ تا ۲۸ ساعت گزارش می‌شود، که امکان تجویز یک بار در روز (معمولاً هنگام خواب) را فراهم می‌آورد. دارو و متابولیت‌هایش عمدتاً از طریق ادرار دفع می‌شوند.
اهمیت بالینی:
به دلیل تنوع زیاد در متابولیسم بین افراد (که تا حدی به پلی‌مورفیسم‌های ژنی در آنزیم‌های سیتوکروم بستگی دارد)، ممکن است غلظت‌های پلاسمایی و پاسخ درمانی در بیماران مختلف، متفاوت باشد. پایش سطح پلاسمایی دارو می‌تواند در مدیریت بیماران با پاسخ ضعیف یا علائم مسمومیت مفید باشد.

موارد مصرف آمی تریپتیلین
امی تریپتیلین دارویی از دسته ضدافسردگی‌های سه حلقه‌ای است که با مهار بازجذب سروتونین و نوراپی نفرین در مغز عمل می‌کند. این دارو به دلیل خاصیت آرام‌بخشی و اثربخشی در طیف وسیعی از شرایط فراتر از اختلالات خلقی، کاربردهای بالینی گسترده‌ای دارد.
۱. موارد مصرف تأیید شده (تأییدیه رسمی)
تنها مورد مصرف تأیید شده امی تریپتیلین در اغلب مراجع دارویی معتبر بین‌المللی، درمان افسردگی است، اما در برخی کشورها برای سایر موارد نیز تأییدیه وجود دارد.
الف) اختلال افسردگی اساسی در بزرگسالان
• کاربرد بالینی: امی تریپتیلین برای تسکین علائم افسردگی، به ویژه افسردگی با ماهیت درون‌زا و نیاز به آرام‌بخشی، تأیید شده است.
• ملاحظات بالینی: با توجه به سمیت بالاتر در اوردوز و عوارض جانبی بیشتر نسبت به داروهای نسل جدید (مانند عوارض آنتی کولینرژیک و قلبی)، امی تریپتیلین معمولاً به عنوان خط اول درمان افسردگی تجویز نمی‌شود. این دارو اغلب در مواردی استفاده می‌شود که داروهای خط اول (مانند مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین) شکست خورده باشند یا بیمار به خاصیت آرام‌بخشی دارو نیاز داشته باشد. دوز معمولاً به صورت خوراکی و یک بار در روز هنگام خواب تجویز می‌شود تا از حداکثر خاصیت آرام‌بخشی بهره‌برداری شود.
ب) شب ادراری در کودکان
• کاربرد بالینی: در برخی تأییدیه‌ها، امی تریپتیلین برای درمان شب ادراری در کودکان بالای شش سال، پس از رد علل ارگانیک و عدم پاسخ به سایر روش‌های دارویی و غیر دارویی، مورد تأیید قرار گرفته است.
• ملاحظات بالینی: با توجه به خطر سمیت و عوارض قلبی، استفاده از این دارو برای این منظور به شدت محدود و نیازمند تجویز توسط متخصص است.
۲. موارد مصرف خارج از برچسب
امی تریپتیلین به دلیل اثرات تعدیل‌کننده درد، آرام‌بخشی و تعدیل‌کننده عصبی، کاربرد گسترده‌ای در درمان بیماری‌هایی دارد که مورد تأیید رسمی نیستند و اغلب با دوزهای پایین‌تر از دوزهای ضدافسردگی تجویز می‌شوند.
الف) دردهای مزمن عصبی و نوروپاتیک
• کاربرد بالینی: امی تریپتیلین به طور گسترده به عنوان یک داروی خط اول یا دوم برای مدیریت دردهای عصبی مزمن مانند نوروپاتی دیابتی، نورالژی پس از تبخال و سایر دردهای با منشأ عصبی استفاده می‌شود.
• ملاحظات بالینی: اثر تسکین درد این دارو مستقل از اثر ضدافسردگی است و معمولاً با دوزهای پایین (۱۰ تا ۵۰ میلی‌گرم هنگام خواب) شروع می‌شود. اثربخشی آن در بهبود کیفیت خواب و کاهش درد مزمن بسیار بالاست.
ب) پیشگیری از میگرن و سردردهای تنشی مزمن
• کاربرد بالینی: این دارو به عنوان یک عامل پروفیلاکتیک برای کاهش تکرر و شدت سردردهای میگرنی و همچنین سردردهای تنشی مزمن کاربرد فراوان دارد.
• ملاحظات بالینی: تجویز معمولاً با دوزهای کم شروع شده و به تدریج افزایش می‌یابد. مکانیسم اثر آن در این موارد به طور کامل درک نشده، اما احتمالاً شامل تعدیل مسیرهای درد مرکزی است.
ج) سندروم روده تحریک‌پذیر
• کاربرد بالینی: برای بیمارانی که سندروم روده تحریک‌پذیر آن‌ها با درد شکمی برجسته و اسهال همراه است، می‌تواند مفید باشد. اثرات آنتی کولینرژیک دارو به کاهش حرکات روده کمک می‌کند.
د) اختلالات خواب و بی‌خوابی
• کاربرد بالینی: به دلیل خاصیت آرام‌بخشی قوی، از امی تریپتیلین با دوزهای بسیار پایین (معمولاً ۱۰ تا ۲۵ میلی‌گرم) برای درمان بی‌خوابی و بهبود کیفیت خواب استفاده می‌شود.
• ملاحظات بالینی: باید توجه داشت که این دارو به دلیل عوارض جانبی بالقوه، به عنوان داروی خواب‌آور خط اول در نظر گرفته نمی‌شود و اغلب برای بی‌خوابی‌های مزمنی که با افسردگی یا درد همراه هستند، کاربرد دارد.
ه) فیبرومیالژیا
• کاربرد بالینی: امی تریپتیلین یکی از داروهایی است که به طور گسترده برای درمان علائم فیبرومیالژیا، به ویژه بهبود کیفیت خواب، کاهش خستگی و کاهش درد، استفاده می‌شود.
• ملاحظات بالینی: دوزهای مصرفی پایین‌تر از دوزهای افسردگی بوده و هدف اصلی بهبود علائم اصلی بیماری است.

مکانیسم اثر آمی تریپتیلین
امی تریپتیلین دارویی سه حلقه‌ای است که به دلیل مکانیسم‌های عمل چندگانه و پیچیده، علاوه بر درمان افسردگی، در مدیریت دردهای مزمن و پیشگیری از میگرن نیز کاربرد دارد. آگاهی از مکانیسم و خصوصیات حرکتی دارو در بدن برای تنظیم دوز و مدیریت عوارض جانبی ضروری است. امی تریپتیلین دارای یک پروفایل فعالیت چندوجهی است که شامل تأثیر بر انتقال‌دهنده‌های عصبی و گیرنده‌های مختلف است:
• مهار بازجذب نوراپی نفرین و سروتونین: مکانیسم اصلی اثر ضدافسردگی امی تریپتیلین، مهار بازجذب دو انتقال‌دهنده عصبی اصلی، یعنی نوراپی نفرین و سروتونین، در پایانه‌های پیش‌سیناپسی است. این مهار منجر به افزایش غلظت این انتقال‌دهنده‌ها در فضای سیناپسی شده و در نتیجه، انتقال عصبی تقویت می‌شود. این افزایش، در تنظیم خلق و خو و تسکین علائم افسردگی مؤثر است.
• آنتاگونیسم گیرنده‌های هیستامین یک (H1): امی تریپتیلین دارای میل ترکیبی قوی برای گیرنده‌های هیستامین یک است. این آنتاگونیسم عامل اصلی خاصیت قوی آرام‌بخشی دارو است که آن را برای بیمارانی که از بی‌خوابی یا اضطراب شدید همراه با افسردگی رنج می‌برند، مناسب می‌سازد.
• آنتاگونیسم گیرنده‌های استیل کولین موسکارینی (M1): این دارو فعالیت آنتی کولینرژیک قابل توجهی دارد. این اثرات منجر به عوارض جانبی محیطی رایج مانند خشکی دهان، تاری دید، یبوست و احتباس ادراری می‌شوند. این خاصیت به ویژه در بیماران مسن باید با احتیاط فراوان مدیریت شود.
• آنتاگونیسم گیرنده‌های آلفا آدرنرژیک: مهار گیرنده‌های آلفا آدرنرژیک می‌تواند منجر به گشاد شدن عروق و کاهش مقاومت محیطی شود که در نهایت خطر افت فشار خون وضعیتی را افزایش می‌دهد.
• انسداد کانال‌های سدیم: امی تریپتیلین با مسدود کردن کانال‌های سدیم در غشای سلول‌های عصبی، باعث کاهش تحریک‌پذیری نورون‌ها می‌شود. این خاصیت نقش مهمی در اثربخشی دارو در درمان دردهای عصبی دارد.

توصیه های دارویی آمی تریپتیلین
۱. توصیه‌های دارویی به بیمار
این نکات باید با تأکید بر ایمنی و پیوستن به درمان، به بیمار آموزش داده شوند:
• زمان مصرف: به دلیل خاصیت آرام‌بخشی قابل توجه، به بیمار توصیه شود دارو را در هنگام خواب یا عصرها مصرف کند. این امر به کاهش خواب آلودگی در طول روز کمک می‌کند.
• تأخیر در اثربخشی: برای بیمار توضیح داده شود که اثر کامل درمانی امی تریپتیلین (برای افسردگی) ممکن است تا چهار هفته یا بیشتر طول بکشد. در مورد درد نوروپاتیک، اثر تسکین درد ممکن است ۷ تا ۱۰ روز طول بکشد. بیمار باید بداند که نباید انتظار بهبود فوری داشته باشد.
• پرهیز از قطع ناگهانی: بیمار باید به شدت از قطع ناگهانی دارو خودداری کند. قطع سریع می‌تواند منجر به علائم ترک مانند حالت تهوع، سردرد، بی قراری و بدتر شدن وضعیت اصلی بیماری شود. قطع باید تحت نظر پزشک و به تدریج انجام شود.
• محدودیت‌های رانندگی و کار با ماشین‌آلات: به دلیل سرگیجه و خواب آلودگی، بیمار باید از رانندگی یا انجام فعالیت‌های خطرناکی که نیاز به هوشیاری کامل دارند، تا زمانی که اثر دارو بر روی او مشخص نشده است، خودداری کند.
• پرهیز از الکل و سایر تضعیف‌کننده‌ها: بیمار باید به طور کامل از مصرف الکل و سایر داروهای تضعیف‌کننده سیستم عصبی مرکزی (مانند داروهای خواب‌آور یا مسکن‌های قوی) خودداری کند، زیرا ترکیب آنها عوارض آرام‌بخشی و خطر مسمومیت را به شدت افزایش می‌دهد.
• مدیریت عوارض آنتی کولینرژیک: برای مقابله با خشکی دهان (جویدن آدامس بدون قند)، تاری دید، و یبوست (مصرف فیبر و آب کافی) توصیه‌های لازم ارائه شود. در صورت بروز احتباس ادراری یا درد چشم، بیمار باید فوراً به پزشک اطلاع دهد.
• پایش تغییرات خلقی: بیمار و خانواده او باید در مورد خطر افزایش افکار خودکشی‌گرایانه، به ویژه در هفته‌های اول درمان و پس از تغییر دوز، آموزش ببینند و در صورت مشاهده هرگونه بدتر شدن خلق یا رفتار غیرعادی، فوراً با پزشک تماس بگیرند.
۲. توصیه‌های دارویی مخصوص پزشک
الف) ارزیابی و دوزینگ اولیه
• غربالگری قلبی: به دلیل سمیت قلبی، پزشک باید پیش از شروع درمان یک نوار قلب پایه از بیمار بگیرد، به ویژه در بیماران با سابقه بیماری قلبی-عروقی. پایش آریتمی و طولانی شدن فاصله در نوار قلب ضروری است.
• غربالگری روانپزشکی: پیش از تجویز برای افسردگی، حتماً غربالگری دقیق برای اختلال دو قطبی انجام شود، زیرا امی تریپتیلین می‌تواند فاز مانیا را فعال کند.
• دوزینگ در سالمندان و اختلال کبدی: در بیماران مسن یا بیماران با اختلال عملکرد کبد، باید دوز شروع به نصف دوز معمول بزرگسالان کاهش یابد و افزایش دوز با احتیاط بیشتری صورت گیرد.
• درمان خارج از برچسب (مانند درد نوروپاتیک): برای این موارد باید با دوزهای بسیار پایین (مانند ۱۰ تا ۲۵ میلی‌گرم در هنگام خواب) شروع کرده و دوز را به تدریج و بر اساس تحمل بیمار افزایش داد.
ب) پایش و مدیریت بلندمدت
• پایش خودکشی: پایش مکرر (هر ۱ تا ۲ هفته) در طول ماه اول درمان، به ویژه در بیماران جوان زیر ۲۵ سال، برای ارزیابی خطر خودکشی الزامی است.
• پایش تداخلات دارویی: سابقه دارویی بیمار به دقت بررسی شود، به خصوص از نظر مصرف همزمان با داروهای مهارکننده آنزیم‌های دو دی ۶ یا دو سی ۱۹ که سطح امی تریپتیلین را افزایش می‌دهند، و همچنین داروهایی که خطر سندروم سروتونین را بالا می‌برند.
• قطع دارو: در صورت نیاز به قطع، دارو باید به صورت تدریجی (مثلاً کاهش تدریجی طی ۴ هفته) و تحت نظر پزشک انجام شود تا علائم ترک به حداقل برسد.
• توقف پیش از جراحی: در صورت امکان، توصیه می‌شود دارو چندین روز پیش از جراحی‌های انتخابی قطع شود، زیرا می‌تواند اثرات داروهای بیهوشی را تقویت کرده و خطر عوارض قلبی را افزایش دهد.

منع مصرف آمی تریپتیلین
۱. منع مصرف در بیماری‌ها
مصرف امی تریپتیلین در بیماران با شرایط زیر مطلقاً ممنوع است:
• حساسیت مفرط: هرگونه سابقه حساسیت یا واکنش آلرژیک شدید به امی تریپتیلین یا سایر داروهای سه حلقه‌ای.
• دوران نقاهت حاد پس از سکته قلبی: به دلیل خطر سمیت قلبی و اثرات منفی بر هدایت الکتریکی قلب، تجویز امی تریپتیلین بلافاصله پس از سکته قلبی ممنوع است.
• استفاده همزمان با مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز: تجویز امی تریپتیلین با مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز برای درمان بیماری‌های روانپزشکی و همچنین داروهایی مانند لینزولید و متیلن بلو ممنوع است. این تداخل می‌تواند منجر به سندروم سروتونین یا سندروم بدخیم نورولپتیک شود. تجویز امی تریپتیلین باید حداقل ۱۴ روز پس از قطع مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز آغاز شود.
موارد نیازمند احتیاط جدی (موارد با خطر بالا):
• بیماری قلبی-عروقی: بیماران با سابقه آریتمی قلبی، به ویژه طولانی شدن فاصله در نوار قلب یا نارسایی احتقانی قلب، باید با احتیاط شدید و تحت پایش مداوم قلبی از امی تریپتیلین استفاده کنند.
• گلوکوم زاویه بسته: به دلیل اثرات آنتی کولینرژیک قوی، امی تریپتیلین می‌تواند باعث حملات حاد گلوکوم زاویه بسته شود.
• احتباس ادراری: این دارو به دلیل اثرات آنتی کولینرژیک می‌تواند احتباس ادراری را در بیمارانی که مستعد این وضعیت هستند (مانند هایپرپلازی خوش‌خیم پروستات)، تشدید کند.
• اختلال دو قطبی: تجویز ضدافسردگی‌ها در بیمارانی که سابقه اختلال دو قطبی دارند، می‌تواند باعث فعال شدن فاز مانیا یا هیپومانیا شود.
۲. مصرف در دوران بارداری و شیردهی
الف) بارداری
• ریسک عمومی: امی تریپتیلین در اغلب مطالعات به عنوان دارویی با ریسک پایین برای نقص‌های عمده تولد در نظر گرفته می‌شود و نگرانی عمده‌ای در مورد آسیب به جنین در حال رشد وجود ندارد.
• خطر سندرم ترک نوزادی: مصرف امی تریپتیلین در اواخر بارداری یا نزدیک به زمان زایمان ممکن است باعث ایجاد سندروم ترک موقت در نوزاد شود. علائم گزارش شده شامل مشکلات تنفسی، مشکل در شیر خوردن، بی قراری، لرزش و احتباس ادراری است.
• توصیه بالینی: قطع ناگهانی دارو در دوران بارداری به دلیل خطر عود بیماری مادر توصیه نمی‌شود. تصمیم به ادامه یا تغییر درمان باید با ارزیابی دقیق منافع درمان برای مادر در برابر خطرات بالقوه برای نوزاد صورت گیرد. در صورت مصرف دارو نزدیک به زایمان، پایش نوزاد برای چند روز پس از تولد ضروری است.
ب) شیردهی
• انتقال به شیر: امی تریپتیلین به میزان بسیار کم به شیر مادر منتقل می‌شود.
• ایمنی: در نوزادانی که از سلامت کامل برخوردار هستند، استفاده از امی تریپتیلین در دوزهای معمول، به طور کلی ایمن در نظر گرفته می‌شود.
• پایش نوزاد: با این حال، باید نوزاد از نظر بروز علائمی مانند خواب آلودگی غیر معمول، کاهش اشتها یا افزایش وزن غیرطبیعی، بی قراری و یبوست، تحت نظر باشد.
• ملاحظات خاص: به دلیل خاصیت آرام‌بخشی دارو، به مادرانی که امی تریپتیلین مصرف می‌کنند، توصیه می‌شود از هم‌خوابی با نوزاد خودداری کنند.
۳. مصرف در کودکان
• افسردگی و اضطراب: امی تریپتیلین برای درمان افسردگی اساسی یا اختلالات اضطرابی در کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال تأییدیه رسمی ندارد و استفاده از آن با هشدارهای جدی همراه است.
• هشدار جعبه سیاه: در تمام کودکان، نوجوانان و بزرگسالان جوان (زیر ۲۵ سال) که از داروهای ضدافسردگی استفاده می‌کنند، خطر افکار و رفتارهای خودکشی‌گرایانه افزایش می‌یابد و پایش دقیق ضروری است.
• موارد مصرف خارج از برچسب: تنها موردی که ممکن است در کودکان استفاده شود، شب ادراری است، که آن هم در برخی مراجع به طور محدود در کودکان بالای ۶ سال، پس از عدم پاسخ به سایر درمان‌ها، و با دوزهای پایین مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• محدودیت سنی: امی تریپتیلین برای استفاده در کودکان زیر ۱۲ سال توصیه نمی‌شود، به جز در موارد خاص شب ادراری تحت نظر متخصص.

هشدار ها آمی تریپتیلین
۱. هشدارهای کامل و جامع کاربردی
الف) خطر افکار و رفتارهای خودکشی‌گرایانه
• اولویت بالا: امی تریپتیلین، مانند سایر داروهای ضدافسردگی، خطر افکار و رفتارهای خودکشی‌گرایانه را در کودکان، نوجوانان و جوانان زیر ۲۵ سال افزایش می‌دهد.
• پایش بالینی: بیماران، به ویژه در آغاز درمان و پس از هرگونه تغییر دوز، باید به دقت از نظر بدتر شدن افسردگی، ظهور ناگهانی اضطراب، بی قراری، و تغییرات خلقی غیرعادی مورد پایش قرار گیرند. خانواده و مراقبان باید در این باره آموزش داده شوند.
ب) سمیت قلبی-عروقی
• اثرات الکتروفیزیولوژیک: امی تریپتیلین بر هدایت الکتریکی قلب تأثیر می‌گذارد و می‌تواند باعث طولانی شدن فاصله در نوار قلب، تاکی کاردی سینوسی و انواع آریتمی‌های قلبی، به ویژه در بیماران با سابقه بیماری قلبی، شود.
• افت فشار خون وضعیتی: به دلیل خاصیت مهار گیرنده‌های آلفا آدرنرژیک، دارو می‌تواند منجر به افت فشار خون در هنگام تغییر وضعیت بدن شود.
• منع مصرف جدی: مصرف این دارو در بیماران با سابقه اخیر سکته قلبی ممنوع است.
ج) اثرات آنتی کولینرژیک
• شیوع و شدت: امی تریپتیلین دارای اثرات آنتی کولینرژیک قوی است که می‌تواند منجر به عوارض جانبی محیطی و مرکزی جدی شود.
• علائم محیطی: شامل خشکی شدید دهان، تاری دید، یبوست و احتباس ادراری است.
• علائم مرکزی: شامل گیجی، دلیریوم و توهم، به ویژه در بیماران مسن یا در دوزهای بالا است.
• گلوکوم زاویه بسته: در بیمارانی که مستعد این نوع گلوکوم هستند، دارو می‌تواند باعث افزایش فشار داخل چشم و حمله حاد شود.
د) کاهش آستانه تشنج
• امی تریپتیلین می‌تواند آستانه تشنج را کاهش دهد. این دارو باید در بیماران با سابقه اختلالات تشنجی با احتیاط مصرف شود و دوز باید به دقت تنظیم گردد.
ه) تداخل با مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز
• استفاده همزمان با مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز ممنوع است و می‌تواند منجر به بروز سندروم سروتونین با علائمی مانند هایپرترمی، سفتی عضلات، بی ثباتی دستگاه عصبی خودکار و کما شود. باید حداقل ۱۴ روز بین قطع یک دارو و شروع داروی دیگر فاصله باشد.
و) فعال شدن مانیا یا هیپومانیا
• در بیماران مبتلا به اختلال دو قطبی تشخیص داده نشده، تجویز امی تریپتیلین می‌تواند باعث فعال شدن فاز مانیا یا هیپومانیا شود. غربالگری دقیق برای اختلال دو قطبی قبل از شروع درمان ضروری است.
۲. اوردوز امی تریپتیلین و درمان
اوردوز امی تریپتیلین یک اورژانس پزشکی جدی و تهدیدکننده حیات است. مسمومیت جدی معمولاً با مصرف مقادیر بالاتر از ۱۵ تا ۲۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن رخ می‌دهد.
الف) تظاهرات بالینی اوردوز
علائم به سرعت (معمولاً ظرف ۳۰ تا ۶۰ دقیقه) ظاهر شده و شامل ترکیبی از اثرات قلبی، عصبی و آنتی کولینرژیک هستند:
• قلبی-عروقی (کشنده‌ترین علائم): آریتمی‌های جدی مانند تاکی کاردی بطنی، فیبریلاسیون بطنی، بلوک‌های قلبی و طولانی شدن فاصله در نوار قلب به ویژه افزایش طول زمان کیو آر اس که نشان‌دهنده سمیت شدید است. همچنین، افت شدید فشار خون و شوک.
• سیستم عصبی مرکزی: خواب آلودگی شدید، گیجی، بی قراری، توهم، افزایش رفلکس‌های تاندونی، سفتی عضلات، تشنج و در نهایت کما.
• آنتی کولینرژیک: خشکی دهان، تپش قلب، احتباس ادراری، اتساع مردمک‌ها، و افزایش دمای بدن.
ب) اصول درمان اوردوز
هیچ پادزهر اختصاصی برای امی تریپتیلین وجود ندارد و مدیریت بر اساس درمان‌های حمایتی و معکوس کردن اثرات سمی دارو است.
۱. تثبیت وضعیت حیاتی و پایش
• راه هوایی و تنفس: حفظ و پایش راه هوایی بیمار، و در صورت لزوم، لوله گذاری و تنفس مکانیکی.
• پایش قلبی: پایش مداوم نوار قلب و علائم حیاتی برای حداقل ۴۸ تا ۷۲ ساعت، به دلیل نیمه‌عمر طولانی دارو و خطر بروز آریتمی‌های تأخیری، ضروری است.
• دسترسی وریدی: برقرار کردن دسترسی وریدی و آغاز مایع درمانی.
۲. کاهش جذب دارو
• زغال فعال: تجویز یک دوز واحد از زغال فعال در اسرع وقت، به ویژه در یک تا دو ساعت اول پس از مصرف، برای کاهش جذب دارو توصیه می‌شود.
• شستشوی معده: به دلیل خطر تشنج و کما، و امکان آسپیراسیون ریوی، شستشوی معده به طور معمول توصیه نمی‌شود، مگر در موارد مصرف مقادیر بسیار زیاد و در فاصله زمانی کوتاه.
۳. درمان سمیت قلبی (حیاتی‌ترین اقدام)
• بی کربنات سدیم (خط اول درمان): درمان انتخابی برای آریتمی‌های بطنی یا طولانی شدن فاصله کیو آر اس (بیش از ۱۰۰ میلی‌ثانیه) است. تزریق سریع بی کربنات سدیم از طریق وریدی باعث قلیایی شدن خون شده و سمیت قلبی دارو را با اتصال به کانال‌های سدیم کاهش می‌دهد.
• درمان آریتمی‌های مقاوم: در صورت عدم پاسخ به بی کربنات، می‌توان از داروهایی مانند لیدوکائین استفاده کرد. داروهای ضد آریتمی کلاس یک مانند پروکائین آمید و کینیدین ممنوع هستند.
۴. مدیریت تشنج
• بنزودیازپین‌ها: تشنج‌ها باید با تزریق بنزودیازپین‌ها مانند دیازپام یا لورازپام کنترل شوند.
۵. مدیریت عوارض دیگر
• افت فشار خون: با استفاده از مایعات وریدی، و در صورت عدم پاسخ، با داروهای منقبض کننده عروق مانند نوراپی نفرین درمان می‌شود.
• فیزوستگمین: این دارو برای درمان دلیریوم و کما ناشی از مسمومیت آنتی کولینرژیک استفاده می‌شود، اما به دلیل خطر برادی کاردی، تشنج و ایست قلبی، استفاده از آن محدود است و باید تنها برای علائم شدید آنتی کولینرژیک استفاده شود.
• همودیالیز و هموپرفیوژن: به دلیل حجم توزیع بالا و اتصال قوی به پروتئین‌های پلاسما، در حذف امی تریپتیلین مؤثر نیستند.

مصرف در بارداری آمی تریپتیلین
گروه C
در شرايط خاص و نظارت ويژه پزشك قابل استفاده است: مطالعات حیوانی مواردی از عارضه جانبی برای جنین نشان داده است و مطالعات انسانی به اندازه کافی در دست نیست. منافع دارو در مقابل خطرات احتمالی، تعیین کننده مصرف یا عدم مصرف این دارو در دوران بارداری است.

عوارض جانبی آمی تریپتیلین
الف) عوارض بسیار شایع (بیش از ۱۰ درصد)
این عوارض به دلیل مکانیسم‌های چندگانه دارو، به ویژه اثرات آنتی کولینرژیک و آرام‌بخشی، شیوع بالایی دارند و اغلب نیاز به مدیریت حمایتی دارند:
• خشکی دهان: یکی از شایع‌ترین عوارض آنتی کولینرژیک است که می‌تواند بر سلامت دندان و کیفیت زندگی تأثیر بگذارد.
• خواب آلودگی و آرام‌بخشی: ناشی از آنتاگونیسم گیرنده‌های هیستامین یک است و معمولاً نیاز به مصرف دارو در هنگام خواب دارد.
• سرگیجه: اغلب به دلیل اثرات افت فشار خون وضعیتی و آرام‌بخشی رخ می‌دهد.
• سردرد: یکی از عوارض عصبی رایج است.
ب) عوارض شایع (۱ تا ۱۰ درصد)
این عوارض با وجود کمتر بودن از دسته اول، همچنان در بخش قابل توجهی از بیماران دیده می‌شود:
• تغییرات وزن: افزایش وزن یکی از نگرانی‌های شایع در مصرف طولانی مدت امی تریپتیلین است.
• تاری دید: ناشی از اثرات آنتی کولینرژیک بر عضله مژگانی چشم.
• یبوست: به دلیل کاهش حرکات دستگاه گوارش، عارضه آنتی کولینرژیک دیگری است که می‌تواند در بیماران مسن نگران‌کننده باشد.
• تپش قلب و تاکی کاردی سینوسی: افزایش ضربان قلب ناشی از اثرات آنتی کولینرژیک است.
• افت فشار خون وضعیتی: به ویژه در شروع درمان و هنگام افزایش دوز، خطر سقوط در بیماران مسن را افزایش می‌دهد.
• لرزش: لرزش خفیف تا متوسط می‌تواند مشاهده شود.
• احتباس ادراری: در بیماران با سابقه مشکلات ادراری (مانند بزرگی پروستات) باید پایش شود.
ج) عوارض ناشایع و نادر (کمتر از ۱ درصد، اما نیازمند توجه ویژه)
این عوارض گرچه کمتر رخ می‌دهند، اما از نظر بالینی بسیار مهم بوده و نشان‌دهنده سمیت دارو هستند:
سمیت قلبی:
• آریتمی‌های جدی: شامل طولانی شدن فاصله در نوار قلب، بلوک‌های قلبی و آریتمی‌های بطنی.
اختلالات عصبی-روانی:
• تشنج: کاهش آستانه تشنج، به ویژه در دوزهای بالاتر از ۳۰۰ میلی‌گرم در روز.
• تغییرات خلقی: فعال شدن مانیا یا هیپومانیا در بیماران دو قطبی.
• آشفتگی یا گیجی: به ویژه در سالمندان.
خون‌شناسی (نادر):
• کاهش تعداد سلول‌های خونی: از جمله آگرانولوسیتوز و ترومبوسیتوپنی.
کبد
:
• اختلال در عملکرد کبد: شامل افزایش آنزیم‌های کبدی.
• سندروم سروتونین: در صورت مصرف همزمان با داروهایی که سطح سروتونین را افزایش می‌دهند (مانند مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین).

تداخلات دارویی آمی تریپتیلین
1. تداخل با دارومشخصات کلی تداخلات:
• سوبسترای CYP2C19
• سوبسترای CYP2D6
• سوبسترای CYP3A4
• سوبسترای Pg-p
• تشدید اثرات آنتی کولینرژیک
• تشدید اثرات تضعیف‌کننده CNS
• کاهش اثرات مرکزی هیستامین
• تشدید اثرات اکستراپیرامیدال
• تشدید اثرات هایپرپرولاکتینمی (ضعیف)
• تشدید اثرات افزاینده فشارخون
• تشدید هیپوناترمی
• تشدید اثرات کاهنده فشارخون
• تداخل با اثر آنالوگ های نوراپی‌نفرین رادیونشان شده
• کاهش آستانه تشنج
• افزایش فاصله QT (بسته به شرایط)
• تشدید اثرات سروتونرژیک
تداخلات رده X (پرهیز):
آکلیدینیوم، آزلاستین (نازال)، بروموپرید، برومپریدول، سیمتروپیوم، سیزاپراید، داپوکستین، دروندارون، الوکسادولین، فکسینیدازول، گلیکوپیرولات (استنشاق دهانی)، گلیکوپیرونیوم (موضعی)، فرآورده‌های رادیو دارویی آیوبنگوان، ایپراتروپیوم (استنشاق دهانی)، لوسولپیرید، لینزولید، متیلن بلو، مهارکننده‌های مونوآمینواکسیداز (ضدافسردگی‌ها)، اورفنادرین، اوکساتومید، اوکسوممازین، پارالدهید، پیتولیسانت، پتاسیم کلرید، پتاسیم سیترات، پراملینتید، راساژیلین، روفناسین، سافینامید، سلژلین، تالیدومید، تیوتروپیوم، اومکلیدینیوم
کاهش اثرات داروها توسط آمی تریپتیلین:
مهارکننده‌های استیل کولین استراز، آگونیست های آلفا 1، آگونیست های آلفا 2، آگونیست های آلفا 2 (چشمی)، داروهای معدی – روده‌ای (پروکینتیک)، گوانتیدین، فرآورده‌های رادیو دارویی آیوبنگوان، ایتوپرید، لوسولپیرید، لوفکسیدین، نیتروگلیسیرین، پیتولیسانت، سکرتین
کاهش اثرات آمی تریپتیلین توسط داروها:
مهارکننده‌های استیل کولین استراز، باربیتورات ها، کاربامازپین، پگ اینترفرون آلفا-b۲، گیاه علف چای
افزایش اثرات داروها توسط آمی تریپتیلین:
الکل (اتیل)، آگونیست های آلفا/ بتا، آگونیست های آلفا 1، آمفتامین‌ها، آمیفاپپریدین، داروهای آنتی کولینرژیک، داروهای ضد سایکوز، آسپیرین، آزلاستین (نازال)، آگونیست های بتا 2، بلونانسرین، برکسانولون، بوپرنورفین، بوپروپیون، سیمتروپیوم، سیزاپراید، سیتالوپرام، کلوزاپین، تضعیف‌کننده‌های CNS، دسموپرسین، دروندارون، الوکسادولین، اس سیتالوپرام، فکسینیدازول، فلوکونازول، فلونیترازپام، گلوکاگون، گلیکوپیرولات (استنشاق دهانی)، هالوپریدول، آیوهگزول، آیومپرول، آیوپامیدول، متوتری‌مپرازین، متیلن بلو، متی‌روسین، میرابگرون، نفازودون، نیکوراندیل، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (غیرانتخابی)، آگونیست های اپیوئیدی، اورفنادرین، اکسی تریپتان، اکسی کدون، پارالدهید، پیریبدیل، پتاسیم کلرید، پتاسیم سیترات، پرامی‌پکسول، عوامل طولانی کننده QT (با بالاترین خطر)، راموسترون، روفناسین، روپینیرول، روتیگوتین، داروهای سروتونرژیک (با خطر بالا، متفرقه)، تضعیف‌کننده‌های CNS سروتونرژیک غیر اپیوئیدی (با خطر بالا)، اوپیوئید های سروتونرژیک (با خطر بالا)، سدیم فسفات‌ها، سولفونیل اوره‌ها، سوورکسانت، تالیدومید، دیورتیک های تیازیدی و شبه تیازیدی، تیوتروپیوم، داروهای ضدافسردگی سه حلقه‌ای، ویلازودون، آنتاگونیست های ویتامین کا، ورتیوکستین، یوهیمبین، زولپیدم
افزایش اثرات آمی تریپتیلین توسط داروها:
آکلیدینیوم، آجمالین، آلیزاپرید، آلموتریپتان، آلوسترون، آلترتامین، آمانتادین، آمفتامین‌ها، داروهای ضد تهوع (آنتاگونیست 5HT3)، داروهای ضد سایکوز، آسوناپرویر، فرآورده‌های حاوی سم بوتولینوم، بریمونیدین (موضعی)، بروموپرید، برومپریدول، بوپروپیون، بوسپیرون، کانابیدیول، ماری‌جوانا (شاهدانه)، کلرال بتائین، کلرمتیازول، کلرفنسین کاربامات، سایمتیدین، سیتالوپرام، کوبیسیستات، کوکائین (موضعی)، سیکلوبنزاپرین، مهارکننده‌های متوسط و قوی CYP2D6، داپوکستین، داروناویر، دکس متیل‌فنیدات – متیل‌فنیدات، دکسترومتورفان، دایمتیندن (موضعی)، دوکسیلامین، درونابینول، دروپریدول، دولوکستین، التریپتان، مشتقات ارگوت، اس سیتالوپرام، اسکتامین، فنفلورامین، فلوکونازول، فلوکستین، فلووکسامین، گلیکوپیرونیوم (موضعی)، هیدروکسی زین، ایپراتروپیوم (استنشاق دهانی)، گیاه کاوا، لاسمیدیتان، لمبورکسانت، لینزولید، لیسورید، لورکاسرین (از بازار دارویی ایالات‌متحده جمع‌آوری‌شده)، لومفانترین، منیزیم سولفات، متاکسالون، متوتری‌مپرازین، متوکلوپرامید، متی‌روسین، میانسرین، مینوسیکلین (سیستمیک)، مهارکننده‌های مونوآمینواکسیداز (ضدافسردگی‌ها)، نابیلون، اندانسترون، اوکساتومید، اوکسوممازین، اوزانیمود، پاروکستین، پگ اینترفرون آلفا-b۲، پرامپانل، پراملینتید، پروکاربازین، راموسترون، راساژیلین، روفینامید، سافینامید، سلژلین، اوپیوئید های سروتونرژیک (با خطر بالا)، آگونیست های گیرنده 5-HT1D سروتونین (تریپتان ها)، مهارکننده‌های باز جذب سروتونین / نوراپی نفرین، سرترالین، سدیم اکسیبات، گیاه علف چای، گیاه اسپند، تتراهیدروکانابینول، تتراهیدروکانابینول و کانابیدیول، فرآورده‌های تیروئید، توپیرامات، تری‌مپرازین، اومکلیدینیوم، فرآورده‌های والپروات
۲. تداخل با غذا
• الکل: مصرف الکل همراه با امی تریپتیلین ممنوع است. الکل اثرات تضعیف‌کنندگی سیستم عصبی مرکزی دارو را به شدت افزایش داده و می‌تواند منجر به آرام‌بخشی شدید و ضعف عملکرد شود.
• عمومی: به طور کلی، غذای مصرفی تأثیر قابل توجهی بر جذب امی تریپتیلین ندارد و می‌توان آن را همراه یا بدون غذا مصرف کرد.
۳. تداخل در آزمایشات
امی تریپتیلین می‌تواند در نتایج برخی آزمایش‌های بالینی اختلال ایجاد کند:
• تست‌های ادراری کاتکول آمین‌ها: امی تریپتیلین ممکن است باعث تداخل با روش‌های آزمایشگاهی مورد استفاده برای اندازه‌گیری کاتکول آمین‌های ادراری یا متابولیت‌های آن‌ها، مانند وانیل مندلیک اسید، شود و نتایج کاذب بالا یا پایین ایجاد کند. در صورت نیاز به این آزمایش‌ها، باید مصرف دارو قبل از آزمایش قطع شود.
• تست‌های قند خون: امی تریپتیلین می‌تواند باعث تغییر در سطح قند خون شود. بنابراین، نتایج آزمایش‌های قند خون در بیماران دیابتی باید با در نظر گرفتن مصرف این دارو تفسیر شود.
• نوار قلب: امی تریپتیلین به طور ذاتی باعث تغییر در نوار قلب می‌شود و طولانی شدن فاصله آن می‌تواند در آزمایش‌ها مشاهده شود.

نام‌های تجاری

قرص آمی ترپتیلین دی پی 10 میلی گرم [دارو پخش - کارخانه]، قرص تریپلین 100 میلی گرم [دارو پخش - کارخانه]، قرص آمی تریپتیلین دی پی 25 میلی گرم [دارو پخش - کارخانه]، قرص آمی تریپتیلین پارس دارو 10 میلی گرم [داروسازی پارس دارو]، قرص آمی تریپتیلین پارس دارو 25 میلی گرم [داروسازی پارس دارو]، قرص آمی تریپتیلین ایران دارو 50 میلی گرم [داروسازی ایران دارو]، قرص آمی تریپتیلین ایران دارو 10 میلی گرم [داروسازی ایران دارو]، قرص ساروتن 75 میلی گرم [بازرگانی سها کیش]، قرص آمی تریپتیلین ایران دارو 25 میلی گرم [داروسازی ایران دارو]، قرص آمی تریپتیلین جالینوس 10 میلی گرم [داروسازی جالینوس]، قرص آمی تریپتیلین راموفارمین 25 میلی گرم [داروسازی راموفارمین]، قرص آمی تریپتیلین جالینوس 25 میلی گرم [داروسازی جالینوس]، قرص آمی تریپتیلین جالینوس 50 میلی گرم [داروسازی جالینوس]، قرص آمی تریپتیلین راموفارمین 10 میلی گرم [داروسازی راموفارمین]، قرص آمی تریپتیلین جالینوس 100 میلی گرم [داروسازی جالینوس]، AMITRIPTYLINE D.P 10MG TAB [دارو پخش - کارخانه]، TRIPLINE 100MG TAB [دارو پخش - کارخانه]، AMITRIPTYLINE D.P 25MG TAB [دارو پخش - کارخانه]، AMITRIPTYLINE PARSDAROU 10MG TAB [داروسازی پارس دارو]، AMITRIPTYLINE PARSDAROU 25MG TAB [داروسازی پارس دارو]، AMITRIPTYLINE IRAN DARU 50MG TAB [داروسازی ایران دارو]، AMITRIPTYLINE IRAN DARU 10MG TAB [داروسازی ایران دارو]، SAROTEN 75MG TABLET [بازرگانی سها کیش]، AMITRIPTYLINE IRAN DARU 25MG TAB [داروسازی ایران دارو]، AMITRIPTYLINE JALINOUS 10 mg Tablet [داروسازی جالینوس]، AMITRIPTYLINE RAMOPHARMIN 25 mg Tablet [داروسازی راموفارمین]، AMITRIPTYLINE JALINOUS 25 mg Tablet [داروسازی جالینوس]، AMITRIPTYLINE JALINOUS 50 mg Tablet [داروسازی جالینوس]، AMITRIPTYLINE RAMOPHARMIN 10 mg Tablet [داروسازی راموفارمین]، AMITRIPTYLINE JALINOUS 100 mg Tablet [داروسازی جالینوس]، ساشه اکتوویت پاور، قرص اکتوکلوپیدوگرل 75 میلی گرم، قرص کلوپیدوگرل اکتوور 75 میلی گرم، سافت ژل پروستانن فیتومد، شربت پریکان 25میلی گرم/5میلی لیتر 60 میلی لیتر، ساشه مایوفولات، پودر برای تزریق آیفوکسا 2 میلی گرم، پودر برای تزریق آیفوکسا 1 میلی گرم، ویال کلسیم فولینات کلوا 100 میلی گرم/10 میلی لیتر، ویال کلسیم فولینات کلوا 200 میلی گرم/10 میلی لیتر، ژل موضعی بریمونیدین توسن دارو 3میلی گرم/1 گرم 30 گرم، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 1 (محتوی 7 آمپول)، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 2 (محتوی 7 آمپول)، قرص ولوپام 10 میلی گرم، قرص زلیوکس 60 میلی گرم (رزمتیرم)، قرص منیزیم ویتاسا 250 میلی گرم، قرص ویتامین سی ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص مولتی ویتامین مینرال ب کمپلکس ویتامین سی ال لیزین ویتاسا، سافت ژل امگا 3 ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص کلسیم منیزیم ویتامین د3 و کا2 ویتاسا

اشکال دارویی

قرص، شربت، آمپول، ویال، کرم، ژل، پودر، ساشه، محلول