آریپیپرازول

معرفی آریپیپرازول
آریپیپرازول یک داروی ضد روان‌پریشی است که برای درمان اختلالاتی مانند اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی و درمان مکمل افسردگی به کار می‌رود. آریپیپرازول به دلیل ویژگی‌های منحصر به فرد خود (به‌عنوان یک آگونیست جزئی در گیرنده‌های دوپامین D2 و سروتونین 5-HT1A و آنتاگونیست در 5-HT2A) از سایر داروهای ضد روان‌پریشی متمایز شده است.
اثربخشی آریپیپرازول
مطالعات بالینی نشان داده‌اند که آریپیپرازول در کاهش علائم اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی با بهبود 50–60٪ از علائم بالینی همراه است. در درمان افسردگی مکمل، بهبود قابل توجهی در پاسخ درمانی مشاهده شده که منجر به افزایش کیفیت زندگی بیمار می‌شود.
فارماکوکینتیک آریپیپرازول به زبان ساده
جذب:
• آریپیپرازول به‌خوبی از دستگاه گوارش جذب می‌شود.
توزیع:
• دارو به سرعت به بافت‌های مختلف بدن از جمله مغز نفوذ می‌کند.
متابولیسم:
• عمدتاً در کبد از طریق آنزیم‌های CYP2D6 و CYP3A4 متابولیزه می‌شود.
دفع:
• آریپیپرازول عمدتاً از طریق مدفوع دفع می‌شود.
نیمه‌عمر:
• نیمه‌عمر آن حدود 75 ساعت است که امکان تجویز یکبار در روز را فراهم می‌کند.
مقایسه آریپیپرازول با داروهای مشابه
•
نسبت به داروهایی مانند ریسپریدون یا الانزاپین، آریپیپرازول به دلیل اثر آگونیستی جزئی در دوپامین، پروفایل متابولیکی بهتری دارد (کاهش وزن کمتر و سطح پروپلاکتین پایین‌تر)؛
• اما ممکن است عارضه بی قراری در آریپیپرازول بالاتر باشد.
آریپیپرازول به عنوان یکی از داروهای ضد روان‌پریشی آتیپیکال دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است که آن را از برخی داروهای مشابه مانند ریسپریدون و الانزاپین متمایز می‌کند. در ادامه به توضیح تفاوت‌ها، مزایا و معایب آریپیپرازول نسبت به این داروها می‌پردازیم:
1. مزایا:
عملکرد آگونیست جزئی دوپامین:
• آریپیپرازول به عنوان آگونیست جزئی در گیرنده‌های دوپامین D2 عمل می‌کند؛ این ویژگی به تنظیم دقیق‌تر فعالیت دوپامین در مغز کمک می‌کند. در نتیجه، آریپیپرازول همزمان در شرایطی که فعالیت دوپامین بیش از حد است آن را کاهش می‌دهد و در شرایطی که کم است، تا حدی تقویت می‌کند.
پروفایل متابولیکی بهتر:
• نسبت به داروهایی مانند ریسپریدون و الانزاپین، آریپیپرازول معمولاً باعث افزایش وزن کمتر می‌شود و تغییرات متابولیکی (مانند افزایش قند خون و چربی خون) در آن به میزان کمتری گزارش شده است.
تأثیر بر سطح پرولاکتین:
• آریپیپرازول به دلیل ویژگی‌های شیمیایی‌اش، معمولاً باعث افزایش سطح پرولاکتین نمی‌شود. این امر از بروز عوارضی مانند اختلالات جنسی و تغییرات هورمونی که در برخی داروهای ضد روان‌پریشی رایج است، جلوگیری می‌کند.
2. معایب:
علائم حرکتی در آغاز درمان:
• برخی بیماران، به ویژه در اوایل شروع درمان با آریپیپرازول، ممکن است احساس بی‌قراری یا سایر علائم حرکتی مانند لرزش‌های جزئی داشته باشند. این علائم معمولاً با گذشت زمان و تنظیم دوز کاهش می‌یابد.
تغییرات خلقی اولیه:
• در برخی موارد، بیماران ممکن است در ابتدای مصرف آریپیپرازول، به دلیل تغییرات سریع شیمیایی در مغز، دچار اضطراب یا تحریک‌پذیری شوند؛ اگرچه این عوارض معمولاً به مرور زمان بهبود می‌یابند.
پاسخ متفاوت بیماران:
• همانند سایر داروهای ضد روان‌پریشی، پاسخ به آریپیپرازول می‌تواند بین افراد متفاوت باشد. برخی بیماران ممکن است به سرعت به درمان پاسخ دهند، در حالی که برخی دیگر ممکن است نیاز به تنظیم دقیق‌تر دوز داشته باشند.
فارماکوکینتیک آریپیپرازول
جذب
• دارو پس از مصرف خوراکی به خوبی جذب می‌شود و بالاترین غلظت پلاسمایی آن معمولا بین 3 تا 5 ساعت پس از مصرف به دست می‌آید. فراهمی زیستی مطلق قرص‌های خوراکی حدود 87% است. مصرف غذا تاثیر بالینی قابل‌توجهی بر میزان جذب دارو ندارد و می‌توان آن را با یا بدون غذا تجویز کرد.
توزیع
• این دارو به طور گسترده‌ای در بافت‌های بدن توزیع می‌شود. آریپیپرازول و متابولیت فعال آن در غلظت‌های درمانی، اتصال پروتئینی بسیار بالایی (بیش از 99%) دارند که عمدتا به آلبومین سرم متصل می‌شوند.
متابولیسم
• متابولیسم این دارو عمدتا در کبد و از طریق مسیرهای آنزیمی سیتوکروم پی ۴۵۰ از جمله آنزیم‌های سه آ چهار و دو دی شش انجام می‌شود. متابولیت فعال اصلی آن، دهیدرو-آریپیپرازول است که میل ترکیبی مشابهی با داروی اصلی به گیرنده‌های دوپامین نوع دو دارد و حدود 40% از اثرات بالینی دارو را در حالت پایدار بر عهده دارد.
• نکته کاربردی برای پزشک: در بیمارانی که به دلیل ژنتیکی فاقد آنزیم دو دی شش هستند (متابولیزه‌کننده‌های ضعیف) یا بیمارانی که به طور همزمان از مهارکننده‌های قوی این آنزیم‌ها (مانند فلوکستین، پاروکستین یا کتوکونازول) استفاده می‌کنند، دوز دارو باید به نصف کاهش یابد.
دفع و نیمه عمر
• دفع دارو عمدتا از طریق مدفوع (حدود 55%) و ادرار (حدود 25%) صورت می‌گیرد و بخش عمده آن به شکل متابولیت‌های غیرفعال دفع می‌شود. نیمه عمر حذف داروی اصلی حدود 75 ساعت و متابولیت فعال آن حدود 94 ساعت است. به دلیل این نیمه عمر طولانی، رسیدن به غلظت پایدار در خون حدود 14 روز زمان می‌برد و در صورت فراموشی یک دوز، نوسانات شدیدی در سطح خونی ایجاد نمی‌شود.

موارد مصرف آریپیپرازول
• اسکیزوفرنی: آریپیپرازول در کاهش توهمات، افکار نامنظم و بهبود عملکرد اجتماعی موثر است.
• اختلال دوقطبی: در فاز مانیا و به عنوان درمان نگهدارنده، آریپیپرازول به کنترل نوسانات خلقی کمک می‌کند.
• افسردگی ماژور (به عنوان درمان مکمل): در مواردی که درمان ضدافسردگی به تنهایی کافی نیست، آریپیپرازول به عنوان درمان کمکی می‌تواند علائم افسردگی را بهبود بخشد.
• اختلالات رفتاری مرتبط با اوتیسم: در کودکان و نوجوانان مبتلا به اوتیسم، آریپیپرازول برای کاهش تحریک‌پذیری و بهبود رفتارهای اجتماعی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
موارد مصرف آریپیپرازول
موارد مصرف تایید شده
اسکیزوفرنی
• آریپیپرازول برای درمان حاد و نگهدارنده اسکیزوفرنی در بزرگسالان و نوجوانان تایید شده است.
• نکته بالینی: این دارو به دلیل مکانیسم اثر خاص خود (آگونیست نسبی گیرنده‌های دوپامین)، خطر کمتری در ایجاد علائم خارج هرمی، افزایش وزن، اختلالات چربی خون و افزایش پرولاکتین نسبت به سایر داروهای ضد روان‌پریشی نسل دوم دارد. بنابراین، گزینه‌ای بسیار مناسب برای بیمارانی است که مستعد سندرم متابولیک هستند یا از عوارض هورمونی رنج می‌برند.
اختلال دوقطبی نوع یک
• این دارو برای درمان دوره‌های حاد مانیک یا مختلط و همچنین به عنوان درمان نگهدارنده تجویز می‌شود.
• نکته بالینی: آریپیپرازول می‌تواند به صورت تک‌درمانی یا به عنوان درمان کمکی در کنار داروهای تثبیت‌کننده خلق مانند لیتیوم یا اسید والپروئیک استفاده شود. اثربخشی آن در کنترل سریع بی قراری در فاز حاد بسیار قابل توجه است.
اختلال افسردگی اساسی
• آریپیپرازول به عنوان درمان کمکی در بیماران مبتلا به افسردگی اساسی که پاسخ مناسبی به داروهای ضد افسردگی استاندارد نداده‌اند، کاربرد دارد.
• نکته بالینی: تجویز باید با دوزهای پایین شروع شود. افزودن این دارو می‌تواند به سرعت بخشیدن به روند بهبودی علائم کمک کند، اما پایش دقیق بیمار از نظر بروز آکاتیزیا (بی‌قراری حرکتی) که شایع‌ترین عارضه در این دوزهاست، ضروری است.
تحریک پذیری مرتبط با اختلال طیف اوتیسم
• این دارو برای کنترل علائمی نظیر پرخاشگری، خودآزاری، کج‌خلقی و نوسانات سریع خلقی در کودکان و نوجوانان مبتلا به اوتیسم تایید شده است.
• نکته بالینی: دوز دارو باید بر اساس وزن و تحمل کودک به دقت تنظیم شود و پایش منظم عوارض جانبی از جمله تغییرات وزنی و اثرات آرام‌بخشی الزامی است.
سندرم تورت
• برای کنترل تیک‌های حرکتی و صوتی در کودکان و نوجوانان کاربرد دارد.
• نکته بالینی: به عنوان یکی از خطوط درمانی موثر شناخته می‌شود و معمولا تحمل‌پذیری بهتری نسبت به داروهای قدیمی‌تر دارد.
موارد مصرف خارج از برچسب
مدیریت دلیریوم
• از آریپیپرازول به صورت خارج از برچسب برای کنترل علائم دلیریوم، به ویژه در بخش‌های مراقبت ویژه استفاده می‌شود.
• نکته بالینی: به دلیل پروفایل ایمنی بهتر از نظر قلبی (طولانی شدن کمتر فاصله کیوتی در نوار قلب) و عوارض خارج هرمی کمتر نسبت به هالوپریدول، در بیماران بدحال ترجیح داده می‌شود. با این حال، تنظیم دوز بر اساس عملکرد کلیوی و کبدی بیمار ضروری است.
بی‌قراری و سایکوز در زوال عقل (دمانس)
• در موارد شدید و مقاوم به درمان‌های غیردارویی تجویز می‌شود.
• نکته بالینی: پزشک باید توجه داشته باشد که تمامی داروهای ضد روان‌پریشی دارای هشدار جعبه سیاه برای افزایش خطر مرگ و میر در بیماران سالمند مبتلا به زوال عقل هستند. تجویز این دارو تنها زمانی مجاز است که خطر آسیب به خود یا دیگران بالا باشد و سود درمان بر عوارض احتمالی مانند حوادث عروق مغزی غلبه کند. دوره درمان باید تا حد امکان کوتاه باشد.
اختلال شخصیت مرزی
• برای کاهش رفتارهای تکانشی، خشم غیرقابل کنترل و بی‌ثباتی شدید خلقی استفاده می‌شود.
• نکته بالینی: استفاده از این دارو عموما در کنار روان‌درمانی و سایر مداخلات دارویی صورت می‌گیرد و می‌تواند به تثبیت وضعیت روانی بیمار کمک شایانی کند.
اختلال وسواس فکری عملی مقاوم به درمان
• به عنوان درمان تقویتی در بیمارانی که به مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین پاسخ کامل نداده‌اند، تجویز می‌گردد.
• نکته بالینی: افزودن دوزهای پایین آریپیپرازول می‌تواند اثربخشی درمان‌های خط اول را به طور قابل توجهی افزایش دهد، اما پایش منظم بیمار از نظر تداخلات دارویی و عوارض عصبی لازم است.

مکانیسم اثر آریپیپرازول به زبان ساده
آریپیپرازول به عنوان یک آگونیست جزئی در گیرنده‌های دوپامین D2 عمل می‌کند؛ به این معنی که هم فعالیت دوپامین را افزایش می‌دهد و هم کاهش می‌دهد تا تعادل مناسب حفظ شود. همچنین به عنوان آگونیست جزئی در گیرنده‌های سروتونین 5-HT1A و آنتاگونیست در 5-HT2A عمل می‌کند. به زبان ساده، آریپیپرازول باعث تنظیم فعالیت‌های شیمیایی در مغز می‌شود تا علائم روانی کاهش یابد.
مکانیسم اثر آریپیپرازول
• مکانیسم اثر آریپیپرازول در درمان اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی به طور کامل و قطعی مشخص نیست، اما اثربخشی آن از طریق ترکیبی از اثرات آگونیستی نسبی و آنتاگونیستی بر گیرنده‌های سیستم عصبی مرکزی اعمال می‌شود.
• برخلاف سایر داروهای ضد روان‌پریشی که عمدتا مسدودکننده کامل گیرنده‌های دوپامین هستند، آریپیپرازول به عنوان یک آگونیست نسبی بر روی گیرنده‌های دوپامین نوع دو و گیرنده‌های سروتونین نوع یک آ عمل می‌کند. این ویژگی منحصر‌به‌فرد باعث می‌شود در مناطقی از مغز که فعالیت دوپامین بیش از حد است (مانند مسیر مزولیمبیک در بروز علائم مثبت اسکیزوفرنی) اثر مهاری داشته باشد و در مناطقی که کمبود دوپامین وجود دارد (مانند مسیر مزوکورتیکال در علائم منفی و شناختی) فعالیت دوپامینرژیک را تقویت کند.
• علاوه بر این، آریپیپرازول به عنوان یک آنتاگونیست بر روی گیرنده‌های سروتونین نوع دو آ عمل می‌کند. این دارو میل ترکیبی متوسطی نیز برای گیرنده‌های آلفا یک آدرنرژیک و هیستامینی نوع یک دارد که توجیه‌کننده برخی عوارض جانبی مانند افت فشار خون وضعیتی و خواب‌آلودگی است.
نکته کاربردی برای پزشک:
به دلیل خاصیت آگونیست نسبی بودن، این دارو خطر بسیار کمتری در ایجاد علائم خارج هرمی، افزایش سطح پرولاکتین خون و اختلالات متابولیک نسبت به آنتاگونیست‌های کامل دوپامین دارد.

مقدار مصرف آریپیپرازول
اسکیزوفرنی (بزرگسالان ≥ 18 سال):
دوز شروع: 10–15 mg یکبار در روز، قابل افزایش تا 30 mg در روز بر اساس پاسخ و تحمل بیمار.
اختلال دوقطبی (بزرگسالان ≥ 18 سال):
• دوز مشابه اسکیزوفرنی؛ ممکن است در برخی موارد 15–30 mg روزانه توصیه شود.
افسردگی ماژور (به عنوان درمان مکمل در بزرگسالان):
• معمولاً دوز 2–15 mg در روز، بسته به شدت علائم و پاسخ بیمار.
اوتیسم (کودکان و نوجوانان 6–17 سال):
• دوز آغازین کمتر (مثلاً 2–5 mg روزانه) و به تدریج افزایش می‌یابد تا دوز مؤثر تعیین شود.
بیماران مسن (بالای 65 سال):
• دوز پایین‌تر و آغاز با 5–10 mg روزانه به دلیل حساسیت بالاتر به عوارض جانبی.

توصیه‌های دارویی آریپیپرازول
پیش از مصرف:
• اطمینان از رعایت دستورالعمل‌های مصرف و تکرار نام دارو، آریپیپرازول، توسط پزشک.
فراموشی دوز:
• در صورت فراموشی دوز، آن را هرچه سریعتر مصرف کنید مگر اینکه نزدیک به زمان دوز بعدی هستید؛ از جبران دوز خودداری نمایید.
بهترین زمان مصرف:
• معمولاً یکبار در روز مصرف می‌شود؛
• بهتر است در یک زمان منظم (مثلاً صبح) مصرف شود تا اثر دارو پایدار بماند.
شروع و مدت اثر:
• اثر آریپیپرازول معمولاً در عرض چند روز آغاز شده و اثر کامل آن ممکن است تا 2–4 هفته طول بکشد.
توصیه های دارویی آریپیپرازول
توصیه‌های دارویی برای بیمار
• این دارو را می‌توان همراه با غذا یا با معده خالی مصرف کرد. در صورت بروز ناراحتی گوارشی، مصرف آن با غذا توصیه می‌شود.
• تکمیل دوره درمان و پرهیز از قطع ناگهانی دارو بسیار مهم است. قطع دارو باید به تدریج و زیر نظر پزشک انجام شود تا از بروز علائم قطع یا بازگشت بیماری جلوگیری گردد.
• مصرف الکل همراه با این دارو اکیدا ممنوع است، زیرا خطر تضعیف سیستم عصبی و خواب‌آلودگی شدید را افزایش می‌دهد.
• با توجه به احتمال بروز سرگیجه، خواب‌آلودگی و تاری دید، بیمار باید از رانندگی و کار با ماشین‌آلاتی که نیاز به هوشیاری کامل دارند، تا زمان مشخص شدن اثر دقیق دارو بر بدن خودداری کند.
• هنگام تغییر وضعیت از حالت نشسته یا خوابیده به حالت ایستاده، این کار باید به آرامی انجام شود تا از سرگیجه و افت فشار خون وضعیتی جلوگیری گردد.
• آریپیپرازول می‌تواند تنظیم دمای بدن را مختل کند. به بیمار توصیه کنید در هوای گرم و هنگام ورزش، مایعات فراوان بنوشد و از قرار گرفتن در معرض گرمای شدید خودداری کند.
• در صورت بروز حرکات غیرارادی و غیرقابل کنترل در صورت، زبان یا سایر اندام‌ها، بیمار باید فورا به پزشک مراجعه کند.
توصیه‌های دارویی مخصوص پزشک
پایش متابولیک
• برخلاف عوارض متابولیک کمتر نسبت به سایر داروهای هم‌رده، پایش منظم قند خون ناشتا، پروفایل چربی خون، وزن و فشار خون در ابتدای درمان و به صورت دوره‌ای ضروری است.
خطر در سالمندان
• بر اساس هشدارهای جدی مراجع بین‌المللی، مصرف داروهای ضد روان‌پریشی در بیماران سالمند مبتلا به روان‌پریشی مرتبط با زوال عقل، با افزایش خطر مرگ‌ومیر همراه است و این دارو برای این مورد تایید نشده است.
خطر خودکشی
• در کودکان، نوجوانان و جوانان تحت درمان، خطر تشدید افسردگی و افکار خودکشی در ماه‌های اولیه درمان یا هنگام تغییر دوز وجود دارد. پایش دقیق تغییرات خلقی الزامی است.
علائم خارج هرمی و آکاتیزیا
• بروز آکاتیزیا (بی‌قراری حرکتی شدید) یکی از شایع‌ترین عوارض این دارو است که معمولا وابسته به دوز بوده و نیازمند تشخیص زودهنگام، کاهش دوز یا تجویز داروهای کمکی است.
دیسکینزی دیررس
• ارزیابی دوره‌ای بیماران از نظر بروز حرکات غیرارادی، به ویژه در درمان‌های طولانی‌مدت، جهت پیشگیری از آسیب‌های دائمی توصیه می‌شود. در صورت بروز، قطع دارو یا تغییر درمان باید ارزیابی شود.
تنظیم دوز در تداخلات آنزیمی
• دوز دارو در بیمارانی که همزمان از مهارکننده‌های قوی آنزیم‌های کبدی استفاده می‌کنند باید به نصف کاهش یابد. در مقابل، در صورت مصرف همزمان با القاکننده‌های قوی، ممکن است نیاز به دو برابر کردن دوز باشد.
ارزیابی قلبی
• اگرچه خطر طولانی شدن فاصله کیوتی در نوار قلب با آریپیپرازول نسبت به سایر داروها کمتر است، تجویز آن در بیماران دارای سابقه آریتمی قلبی یا مصرف‌کننده داروهای موثر بر نوار قلب باید با احتیاط و پایش الکتروکاردیوگرام انجام شود.

منع مصرف آریپیپرازول
منع مصرف:
• در افراد دارای حساسیت به آریپیپرازول یا هر یک از ترکیبات دارویی آن.
بارداری و شیردهی:
• استفاده از آریپیپرازول در بارداری و شیردهی تنها در صورت لزوم مطلق و پس از ارزیابی دقیق منافع و مضرات توصیه می‌شود.
رده سنی:
• برای بزرگسالان و نوجوانان مورد تایید است؛ در کودکان زیر 13 سال استفاده محدود به موارد خاص (مثلاً اختلالات رفتاری مرتبط با اوتیسم) می‌باشد.
منع مصرف آریپیپرازول
موارد منع مصرف و هشدارهای جدی در بیماری‌ها
منع مصرف مطلق
• تنها مورد منع مصرف مطلق این دارو، وجود سابقه حساسیت مفرط تایید شده بالینی به آریپیپرازول یا هر یک از ترکیبات فرمولاسیون آن است که می‌تواند منجر به واکنش‌های آنافیلاکسی شود.
هشدار جعبه سیاه در زوال عقل
• مصرف این دارو در بیماران سالمند مبتلا به سایکوز مرتبط با زوال عقل (دمانس) به شدت منع می‌شود. مطالعات نشان می‌دهد استفاده از داروهای ضد روان‌پریشی در این گروه از بیماران، خطر مرگ و میر (اغلب به دلایل قلبی عروقی یا عفونی مانند پنومونی) را به طور معناداری افزایش می‌دهد.
احتیاطات بالینی ویژه
• در بیماران با سابقه بیماری‌های قلبی عروقی شدید، نارسایی قلبی، سابقه سکته قلبی، افت فشار خون وضعیتی و بیماران مستعد تشنج، تجویز این دارو نیازمند ارزیابی دقیق ریسک به منفعت و پایش مداوم است.
موارد منع مصرف در دوران بارداری و شیردهی
بارداری
• آریپیپرازول منع مصرف مطلق در بارداری ندارد، اما از نظر ایمنی در دسته‌ای قرار می‌گیرد که تجویز آن تنها در صورتی مجاز است که منافع درمان برای مادر به وضوح بر خطرات احتمالی برای جنین برتری داشته باشد. نکته مهم بالینی این است که مصرف این دارو در سه ماهه سوم بارداری، خطر بروز علائم خارج هرمی و سندرم محرومیت (شامل بی‌قراری، لرزش، خواب‌آلودگی، مشکلات تنفسی و اختلال در تغذیه) را در نوزاد پس از تولد به همراه دارد. پایش دقیق نوزادانی که در معرض دارو بوده‌اند الزامی است.
شیردهی
• مطالعات نشان داده‌اند که آریپیپرازول به میزان قابل توجهی در شیر مادر ترشح می‌شود. با توجه به احتمال بروز عوارض جانبی جدی در شیرخوار، شیردهی در طول درمان با این دارو توصیه نمی‌شود. پزشک باید با در نظر گرفتن اهمیت دارو برای مادر، در مورد قطع شیردهی یا قطع مصرف دارو تصمیم‌گیری کند.
موارد منع مصرف و هشدارها در کودکان
هشدار جعبه سیاه خودکشی
• تجویز این دارو در کودکان، نوجوانان و جوانان نیازمند پایش بسیار دقیق است. همانند بسیاری از داروهای فعال‌کننده گیرنده‌های سروتونین، خطر بروز یا تشدید افکار و رفتارهای خودکشی در ماه‌های اولیه درمان یا در زمان تغییر دوز وجود دارد.
محدودیت‌های سنی تایید شده
• مصرف این دارو در کودکان خردسال (زیر شش سال) برای هیچ‌یک از اختلالات روانپزشکی تایید نشده است و به دلیل فقدان داده‌های ایمنی، منع مصرف دارد.
اندیکاسیون‌های خاص
• برای تحریک‌پذیری در طیف اوتیسم و سندرم تورت (محدودیت سنی زیر شش سال)، برای اختلال دوقطبی (محدودیت سنی زیر ده سال) و برای اسکیزوفرنی (محدودیت سنی زیر سیزده سال) منع تجویز روتین وجود دارد و اثربخشی و ایمنی آن در سنین پایین‌تر از این موارد ثابت نشده است.

هشدارهای آریپیپرازول
هشدارهای عمومی:
• ممکن است باعث ایجاد بی‌قراری و سایر علائم حرکتی شود؛
• خطر ابتلا به افکار خودکشی به‌ویژه در جوانان نیاز به نظارت دقیق دارد.
هشدارهای خاص:
• عدم قطع ناگهانی آریپیپرازول بدون مشورت پزشک؛ قطع ناگهانی می‌تواند باعث بازگشت علائم شود.
اثر آریپیپرازول روی آزمایشات
آزمایشات خون:
• ممکن است تغییرات خفیفی در سطح پرولاکتین مشاهده شود؛ اما آریپیپرازول معمولاً پرولاکتین را پایین نگه می‌دارد.
آنزیم‌های کبدی:
• پیگیری عملکرد کبدی به‌ویژه در مصرف طولانی‌مدت توصیه می‌شود.
میزان وابستگی یا اعتیاد به آریپیپرازول
آریپیپرازول به دلیل عدم ایجاد وابستگی فیزیکی یا اعتیاد شناخته شده است؛ اما قطع ناگهانی ممکن است باعث عود علائم شود.
هشدار ها آریپیپرازول
هشدارهای جدی و احتیاطات بالینی آریپیپرازول
هشدارهای جعبه سیاه
• افزایش مرگ و میر در سالمندان مبتلا به زوال عقل: مصرف داروهای ضد روان‌پریشی در بیماران سالمند مبتلا به سایکوز مرتبط با زوال عقل، خطر مرگ را عمدتاً به دلایل قلبی عروقی (مانند نارسایی قلبی و مرگ ناگهانی) یا عفونی (مانند پنومونی) افزایش می‌دهد. آریپیپرازول برای درمان این بیماران تایید نشده است.
• افکار و رفتارهای خودکشی: داروهای ضد افسردگی و داروهای موثر بر سیستم اعصاب مرکزی می‌توانند خطر افکار خودکشی را در کودکان، نوجوانان و جوانان افزایش دهند. پایش دقیق بالینی بیماران از نظر تشدید افسردگی یا بروز رفتارهای غیرعادی در ماه‌های اولیه درمان یا در زمان تغییر دوز الزامی است.
سایر هشدارهای بالینی مهم:
• سندرم بدخیم نورولپتیک: یک عارضه نادر اما بالقوه کشنده است که با علائمی مانند سفتی عضلانی شدید، تب بالا، تغییر وضعیت روانی و بی‌ثباتی سیستم اتونوم (نوسان فشار خون، تاکی‌کاردی و تعریق) بروز می‌کند. در صورت مشکوک بودن، دارو باید فوراً قطع شده و درمان‌های حمایتی ویژه آغاز گردد.
• دیسکینزی دیررس: خطر بروز حرکات غیرارادی و تکراری (به ویژه در ناحیه صورت و زبان) وجود دارد. این خطر در سالمندان و در درمان‌های طولانی‌مدت بیشتر است. با مشاهده اولین علائم، کاهش دوز یا قطع دارو باید ارزیابی شود.
• عوارض متابولیک: آریپیپرازول می‌تواند منجر به تغییرات متابولیک جدی از جمله هیپرگلیسمی، تشدید یا بروز دیابت شیرین، دیس‌لیپیدمی و افزایش وزن قابل توجه شود. پایش دوره‌ای قند خون، پروفایل چربی و وزن بیماران در طول درمان ضروری است.
• اختلال کنترل تکانه: گزارش‌های متعددی از بروز رفتارهای تکانشی غیرقابل کنترل مانند قماربازی بیمارگونه، پرخوری،
• افت فشار خون وضعیتی: به دلیل خاصیت آنتاگونیستی گیرنده‌های آلفا آدرنرژیک، احتمال بروز سرگیجه، تاکی‌کاردی و سنکوپ وجود دارد. تجویز در بیماران با سابقه بیماری‌های قلبی عروقی یا نارسایی عروق مغزی باید با احتیاط فراوان انجام شود.
• دیسکرازی خونی: کاهش گلبول‌های سفید و نوتروپنی گزارش شده است. در بیماران با سابقه افت گلبول‌های سفید، شمارش کامل سلول‌های خونی در ماه‌های اول درمان توصیه می‌شود.
• خطر تشنج: در بیماران با سابقه اختلالات تشنجی یا شرایطی که آستانه تشنج را کاهش می‌دهند، با احتیاط مصرف شود.
مسمومیت آریپیپرازول و پروتکل‌های درمانی
تظاهرات بالینی مسمومیت
• علائم شایع ناشی از مصرف بیش از حد شامل لتارژی، خواب‌آلودگی، تاکی‌کاردی، افت فشار خون، حالت تهوع، استفراغ و لرزش است. در موارد شدیدتر، احتمال بروز گیجی، تهاجم، تشنج، کما، ایست قلبی تنفسی و طولانی شدن فاصله کیوتی در نوار قلب وجود دارد.
مدیریت و درمان مسمومیت
هیچ پادزهر اختصاصی برای مسمومیت با آریپیپرازول وجود ندارد. رویکرد درمانی کاملاً حمایتی و بر پایه تثبیت وضعیت بیمار است:
• حفظ راه هوایی و اکسیژن‌رسانی: اطمینان از باز بودن راه هوایی و تهویه کافی، اولین و مهم‌ترین اقدام است.
• کاهش جذب گوارشی: تجویز زغال فعال در ساعات اولیه پس از بلع می‌تواند جذب سیستمیک دارو را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. شستشوی معده تنها در صورتی که زمان کوتاهی از مصرف گذشته باشد و با محافظت از راه هوایی، قابل ارزیابی است.
• پایش قلبی عروقی: مانیتورینگ مداوم نوار قلب برای بررسی آریتمی‌ها و تغییرات فاصله کیوتی الزامی است. افت فشار خون باید با تجویز مایعات وریدی و در صورت نیاز داروهای تنگ‌کننده عروق (با احتیاط در مورد آگونیست‌های آدرنرژیک) مدیریت شود.
• همودیالیز: به دلیل اتصال بسیار بالای آریپیپرازول به پروتئین‌های پلاسما، همودیالیز در دفع دارو از بدن موثر نیست.
• پایش مداوم: بیمار باید تا زمان رفع کامل علائم و پایدار شدن شرایط بالینی، تحت نظر و مراقبت‌های ویژه پزشکی قرار داشته باشد.

مصرف در بارداری آریپیپرازول
گروه C
در شرايط خاص و نظارت ويژه پزشك قابل استفاده است: مطالعات حیوانی مواردی از عارضه جانبی برای جنین نشان داده است و مطالعات انسانی به اندازه کافی در دست نیست. منافع دارو در مقابل خطرات احتمالی، تعیین کننده مصرف یا عدم مصرف این دارو در دوران بارداری است.

عوارض متابولیک:
• گرچه آریپیپرازول نسبت به سایر داروهای هم خانواده، خطر افزایش وزن و تغییرات متابولیک کمتر است اما همچنان نیاز به پایش منظم دارد.
عوارض حرکتی:
• علائم بی قراری، پارکینسون و در موارد نادر، دیرتر شدن حرکات (تاردیو دیسکینزی) ممکن است رخ دهد.
عوارض جانبی آریپیپرازول و مدیریت آن‌ها
بی‌قراری :
• رخداد در حدود 20-30٪ بیماران؛ مدیریت با تنظیم دوز یا استفاده از داروهای کمکی مانند بتا-بلوک‌ها.
بی‌خوابی و سرگیجه:
• در حدود 10-20٪؛ با تغییر زمان مصرف یا تنظیم دوز قابل مدیریت است.
سردرد و اضطراب:
• در حدود 10٪؛ عموماً به مرور زمان بهبود می‌یابد.
اختلالات گوارشی (یبوست، تهوع):
• در 5-10٪؛ مصرف همراه غذا یا مکمل‌های فیبری ممکن است مفید باشد.
مکمل‌های تغذیه‌ای برای کاهش عوارض آریپیپرازول
اُمگا-3:
• کاهش التهاب و حمایت از سلامت مغز؛ 1000 mg در روز.
ویتامین D:
• حمایت از سیستم ایمنی و سلامت استخوان؛ 2000-5000 IU در روز.
پروبیوتیک‌ها:
• کمک به حفظ سلامت گوارشی؛ حاوی Lactobacillus و Bifidobacterium.
آنتی‌اکسیدان‌ها:
• مانند ویتامین C و E جهت کاهش استرس اکسیداتیو.
عوارض جانبی آریپیپرازول
عوارض شایع سیستم عصبی مرکزی و روانی
• سردرد: حدود 27 درصد.
• بی‌قراری حرکتی یا آکاتیزیا: بین 8 تا 25 درصد. این عارضه یکی از شایع‌ترین دلایل عدم تحمل دارو توسط بیمار است و نیاز به پایش بالینی و در صورت لزوم کاهش دوز یا تجویز داروهای کمکی دارد.
• اضطراب و بی‌قراری روانی: حدود 17 تا 19 درصد.
• بی‌خوابی: حدود 18 درصد.
• خواب‌آلودگی و لتارژی: بین 11 تا 26 درصد (در کودکان و نوجوانان شیوع بالاتری دارد).
• سرگیجه: حدود 10 درصد.
عوارض گوارشی
• تهوع: حدود 15 درصد. این عارضه معمولاً در روزهای ابتدایی درمان شایع‌تر است و با گذشت زمان کاهش می‌یابد.
• یبوست: حدود 11 درصد. توصیه به افزایش مصرف مایعات و فیبر در رژیم غذایی ضروری است.
• استفراغ: حدود 11 درصد.
عوارض متابولیک و غدد
• افزایش وزن: بین 8 تا 30 درصد. شیوع افزایش وزن در کودکان و نوجوانان به طور قابل توجهی بیشتر از بزرگسالان است. پایش منظم شاخص توده بدنی در طول درمان الزامی است.
• تغییرات قند و چربی خون: اگرچه شیوع دقیق درصدی آن کمتر از سایر داروهای هم‌خانواده است، اما بروز اختلالات متابولیک همچنان محتمل بوده و نیازمند پایش دوره‌ای پروفایل لیپید و قند خون ناشتا است.
عوارض عصبی عضلانی
• لرزش: حدود 3 تا 9 درصد.
• سفتی عضلانی: حدود 4 درصد.
عوارض قلبی عروقی
• افت فشار خون وضعیتی و تاکی‌کاردی: اگرچه شیوع این عوارض معمولاً کمتر از 5 درصد گزارش شده است، اما به دلیل اهمیت بالینی بالا، به ویژه در بیماران مستعد یا سالمندان، ارزیابی فشار خون در حالت‌های مختلف فیزیکی پیش از شروع و در حین درمان توصیه می‌شود.
توصیه بالینی:
بسیاری از عوارض جانبی ذکر شده، به ویژه خواب‌آلودگی، تهوع و آکاتیزیا، وابسته به دوز بوده و با شروع درمان با دوزهای پایین و افزایش تدریجی آن، قابل پیشگیری یا مدیریت هستند.

تداخلات دارویی آریپیپرازول
مهارکننده‌ها و القا‌کننده‌های CYP2D6/CYP3A4:
• داروهایی مانند فلوکستین، پاروکستین (مهارکننده‌ها) می‌توانند سطح آریپیپرازول را افزایش دهند.
• داروهایی مانند کاربامازپین و ریفامپین (القا‌کننده‌ها) ممکن است باعث کاهش سطح آریپیپرازول شوند.
داروهای ضد روان‌پریشی دیگر:
• ممکن است باعث تشدید عوارض شوند.
تداخلات آریپیپرازول با غذا
• مصرف آریپیپرازول با یا بدون غذا معمولاً تأثیر قابل‌توجهی بر جذب آن ندارد.
• توصیه می‌شود از وعده‌های غذایی منظم برای بهبود تحمل دارو استفاده شود.
تداخلات دارویی آریپیپرازول
مشخصات کلی تداخلات:
• سوبسترای CYP2D6
• سوبسترای CYP3A4
• تشدید اثرات تضعیف‌کننده CNS
• کاهش اثرات مرکزی هیستامین
• آنتاگونیست دوپامین
• تشدید اثرات خارج هرمی
• تشدید هایپرگلایسمی
• تشدید هایپرپیرکسی
• تشدید اثرات کاهنده فشارخون
• کاهش آستانه تشنج
تداخلات رده X (پرهیز):
آمی‌ سولپراید (خوراکی)، آزلاستین (نازال)، بروموپرید، برومپریدول، کانیواپتان، فوسیدیک اسید (سیستمیک)، ایدلالیسیب، متوکلوپرامید، اورفنادرین، اوکسوممازین، پارالدهید، پیریبدیل، سولپیرید، تالیدومید
کاهش اثرات داروها توسط آریپیپرازول :
آمفتامین‌ها، داروهای کاهنده‌ قند خون، داروهای ضد پارکینسون ( آگونیست دوپامین)، گوانتیدین، پیریبدیل، کیناگولید
کاهش اثرات آریپیپرازول توسط داروها:
آرمودافینیل، کابرگولین، القاکننده‌های متوسط تا قوی CYP3A4، دابرافنیب، دفراسیروکس، انزالوتامید، اردافیتینیب، ایووسیدنیب، لیتیم، میتوتان، پگ اینترفرون آلفا-b۲، پیریبدیل، ساریلومب، سیلتوکسیمب، توسیلیزومب
افزایش اثرات داروها توسط آریپیپرازول:
الکل (اتیل)، آمی‌فامپریدین، آزلاستین (نازال)، بلونانسرین، برکسانولون، بوپرنورفین، داروهای تضعیف‌کننده CNS، فلونیترازپام، آیوهگزول، آیومپرول، آیوپامیدول، مکیتازین، متوتری‌مپرازین، متیل‌فنیدات، متی‌روسین، آگونیست های اوپیوئیدی، اورفنادرین، اوکسی‌کدون، پارالدهید، عوامل سروتونرژیک (خطر بالا)، سولپیرید، سوورکسانت، تالیدومید، زولپیدم
افزایش اثرات آریپیپرازول توسط داروها:
مهارکننده‌های استیل کولین استراز (مرکزی)، آجمالین، آلیزاپرید، آمیسولپرید (خوراکی)، اپرپیتانت، داروهای کاهنده ‌فشارخون، بریمونیدین (موضعی)، بروموپرید، برومپریدول، کانابیدیول، ماری‌جوانا (شاهدانه)، کلرمتیازول، کلرفنسین کاربامات، کلوبازام، کلوفازیمین، کانیواپتان، مهارکننده‌های قوی و متوسط CYP2D6 ، مهارکننده‌های قوی و متوسط CYP3A4، دیوتترابنازین، دایمتیندن (موضعی)، دوکسیلامین، درونابینول، دروپریدول، دولوکستین، دوولیسیب، اردافتینیب، اسکتامین، فوس اپرپیتانت، فوس نتوپیتانت، فوسیدیک اسید (سیستمیک)، ایدلالیسیب، هیدروکسی‌زین، گیاه کاوا، لاروترکتینیب، لمبورکسانت، لیتیوم، لوفکسیدین، لومفانترین، منیزیم سولفات، متادون، متوتری‌مپرازین، متیل‌فنیدات، متوکلوپرامید، متی‌روسین، میفپریستون، مینوسیکلین (سیستمیک)، نابیلون، نتوپیتانت، اوکسوممازین، پالبوسیکلیب، پگ اینترفرون آلفا-b۲، پرامپانل، روفینامید، داروهای سروتونرژیک (خطر بالا)، سیمپرویر، استریپنتول، سدیم اکسیبات، تترابنازین، تتراهیدروکانابینول، تتراهیدروکانابینول وکانابیدیول، تری‌مپرازین
تداخلات دارویی آریپیپرازول
آریپیپرازول عمدتاً توسط آنزیم‌های کبدی متابولیزه می‌شود، بنابراین تداخلات فارماکوکینتیک آن حائز اهمیت بالینی فراوانی است.
مهارکننده‌های قوی آنزیم‌های کبدی
• مصرف همزمان با داروهایی مانند کتوکونازول، ایتراکونازول، کلاریترومایسین، فلوکستین، پاروکستین و کینیدین باعث کاهش متابولیسم و افزایش سطح خونی آریپیپرازول می‌شود. در این موارد، کاهش دوز آریپیپرازول (معمولاً تا نصف دوز اولیه) ضروری است تا از بروز عوارض جانبی وابسته به دوز جلوگیری شود.
القاگرهای قوی آنزیم‌های کبدی
• داروهایی نظیر کاربامازپین، ریفامپین و فنی‌توئین سرعت پاکسازی آریپیپرازول را افزایش داده و سطح خونی آن را به شدت کاهش می‌دهند. در صورت مصرف همزمان، ممکن است نیاز به افزایش دوز آریپیپرازول (تا دو برابر) باشد تا اثربخشی بالینی حفظ گردد.
داروهای مضعف سیستم عصبی مرکزی
• مصرف همزمان با بنزودیازپین‌ها (مانند لورازپام، کلونازپام و دیازپام)، خواب‌آورها (مانند زولپیدم) و داروهای ضد درد اپیوئیدی، خطر تضعیف تنفسی، افت فشار خون و خواب‌آلودگی شدید را افزایش می‌دهد.
داروهای کاهنده فشار خون
• آریپیپرازول به دلیل خاصیت مسدودکنندگی گیرنده‌های آلفا، می‌تواند اثرات داروهای ضد فشار خون (مانند آملودیپین، لوزارتان، انالاپریل) را تشدید کرده و منجر به افت فشار خون وضعیتی شود. در این بیماران، پایش منظم فشار خون توصیه می‌گردد.
تداخل با غذا
مصرف با غذا
• آریپیپرازول را می‌توان همراه با غذا یا با معده خالی تجویز کرد. مصرف وعده‌های غذایی پرچرب ممکن است زمان رسیدن به حداکثر غلظت خونی دارو را کمی به تاخیر بیندازد، اما بر میزان کلی جذب دارو تاثیر بالینی معناداری ندارد.
آب گریپ‌فروت
• به دلیل مهار نسبی آنزیم‌های روده و کبد، مصرف مقادیر زیاد آب گریپ‌فروت می‌تواند باعث افزایش جزئی سطح خونی آریپیپرازول شود. به بیماران توصیه کنید از مصرف مقادیر زیاد و روزانه آن خودداری کنند.
الکل
• مصرف الکل همراه با این دارو اکیداً ممنوع است، زیرا خطر تضعیف سیستم عصبی مرکزی، اختلالات حرکتی و خواب‌آلودگی مفرط را به شدت افزایش می‌دهد.
تداخل در آزمایشات بالینی
قند خون
• آریپیپرازول ممکن است باعث افزایش سطح گلوکز خون و بروز نتایج کاذب یا غیرطبیعی در تست تحمل گلوکز و قند خون ناشتا شود. پایش قند خون در بیماران دیابتی یا افراد در معرض خطر الزامی است.
پروفایل چربی خون
• تغییرات در سطح کلسترول و تری‌گلیسیرید در آزمایشات دوره‌ای ممکن است مشاهده شود، هرچند شیوع آن نسبت به سایر داروهای هم‌رده کمتر است.
سطح پرولاکتین
• برخلاف بسیاری از داروهای ضد روان‌پریشی، آریپیپرازول به دلیل مکانیسم عمل خاص خود، معمولاً باعث کاهش سطح پرولاکتین سرم در آزمایشات خون می‌شود و افزایش پرولاکتین با این دارو بسیار نادر است.

نام‌های تجاری

قرص بایوپیپرازول 15 میلی گرم [داروسازی باختر بیوشیمی]، قرص ابیلیزول 5 میلی گرم [داروسازی سبحان دارو]، قرص ابیلیزول 10 میلی گرم [داروسازی سبحان دارو]، قرص بایوپیپرازول 5 میلی گرم [داروسازی باختر بیوشیمی]، بایوپیپرازول 10 میلی گرم [داروسازی باختر بیوشیمی]، قرص ابیلیزول 15 میلی گرم [داروسازی سبحان دارو]، قرص آری پیفای 10 میلی گرم [داروسازی تهران دارو]، قرص ابیلیفای 10 میلی گرم [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، قرص ابیلیفای 30 میلی گرم [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، قرص سروزول 5 میلی گرم [داروسازی تهران شیمی]، قرص ابیلی فای 15 میلی گرم [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، قرص سروزول 10 میلی گرم [داروسازی تهران شیمی]، قرص آریپیفای 15 میلی گرم [داروسازی تهران دارو]، قرص سروزول 15میلی گرم [داروسازی تهران شیمی]، قرص آریپیپرازول امین 5 میلی گرم [داروسازی امین]، قرص آریپیپرازول-حکیم 10 میلی گرم [داروسازی حکیم]، قرص آریپیپرازول امین 10 میلی گرم [داروسازی امین]، قرص آریپیپرازول امین 15 میلی گرم [داروسازی امین]، قرص آریپیپرازین جالینوس 5 میلی گرم [داروسازی جالینوس]، قرص آریپیپرازین جالینوس 10 میلی گرم [داروسازی جالینوس]، قرص آریپیپرازین جالینوس 15 میلی گرم [داروسازی جالینوس]، قرص آریفای 5 میلی گرم [داروسازی کیش مدیفارم]، قرص آریپیفای 10 میلی گرم [داروسازی تهران دارو]، قرص آریفای 15 میلی گرم [داروسازی کیش مدیفارم]، قرص آریفای 10 میلی گرم [داروسازی کیش مدیفارم]، قرص آریزوور 15 میلی گرم [داروسازی اکتوورکو]، قرص آریزوور 5 میلی گرم [داروسازی اکتوورکو]، قرص آریزوور 10 میلی گرم [داروسازی اکتوورکو]، BIOPIPRAZOLE 15MG TAB [داروسازی باختر بیوشیمی]، ABILIZOL 5MG TAB [داروسازی سبحان دارو]، ABILIZOL 10MG TAB [داروسازی سبحان دارو]، BIOPIPRAZOLE 5MG TAB [داروسازی باختر بیوشیمی]، BIOPIPRAZOLE 10MG TAB [داروسازی باختر بیوشیمی]، ABILIZOL 15MG TAB [داروسازی سبحان دارو]، ARIPIFY 10MG TAB [داروسازی تهران دارو]، ABILIFY 10mg tablet [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، ABILIFY 30mg tablet [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، SEROZOL 5MG TAB [داروسازی تهران شیمی]، ABILIFY 15mg tablet [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، SEROZOL 10MG TAB [داروسازی تهران شیمی]، ARIPIFY 15MG TAB [داروسازی تهران دارو]، SEROZOL 15MG TAB [داروسازی تهران شیمی]، ARIPIPRAZOLE AMIN 5MG TAB [داروسازی امین]، ARIPIPRAZOLE-HAKIM 10MG TAB [داروسازی حکیم]، ARIPIPRAZOLE AMIN 10MG TAB [داروسازی امین]، ARIPIPRAZOLE AMIN 15MG TAB [داروسازی امین]، ARIPIPRAZOLE-JALINOUS 5MG TAB [داروسازی جالینوس]، ARIPIPRAZOLE-JALINOUS 10MG TAB [داروسازی جالینوس]، ARIPIPRAZOLE-JALINOUS 15MG TAB [داروسازی جالینوس]، ARIFY 5 MG Tablet [داروسازی کیش مدیفارم]، ARIPIFY 10 MG TAB [داروسازی تهران دارو]، ARIFY 15 MG Tablet [داروسازی کیش مدیفارم]، ARIFY 10 MG Tablet [داروسازی کیش مدیفارم]، ARIZOVER 15 MG Tablet [داروسازی اکتوورکو]، ARIZOVER 5 MG Tablet [داروسازی اکتوورکو]، ARIZOVER 10 MG Tablet [داروسازی اکتوورکو]، ساشه اکتوویت پاور، قرص اکتوکلوپیدوگرل 75 میلی گرم، قرص کلوپیدوگرل اکتوور 75 میلی گرم، سافت ژل پروستانن فیتومد، شربت پریکان 25میلی گرم/5میلی لیتر 60 میلی لیتر، ساشه مایوفولات، پودر برای تزریق آیفوکسا 2 میلی گرم، پودر برای تزریق آیفوکسا 1 میلی گرم، ویال کلسیم فولینات کلوا 100 میلی گرم/10 میلی لیتر، ویال کلسیم فولینات کلوا 200 میلی گرم/10 میلی لیتر، ژل موضعی بریمونیدین توسن دارو 3میلی گرم/1 گرم 30 گرم، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 1 (محتوی 7 آمپول)، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 2 (محتوی 7 آمپول)، قرص ولوپام 10 میلی گرم، قرص زلیوکس 60 میلی گرم (رزمتیرم)، قرص منیزیم ویتاسا 250 میلی گرم، قرص ویتامین سی ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص مولتی ویتامین مینرال ب کمپلکس ویتامین سی ال لیزین ویتاسا، سافت ژل امگا 3 ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص کلسیم منیزیم ویتامین د3 و کا2 ویتاسا

اشکال دارویی

قرص، شربت، آمپول، ویال، کرم، ژل، قطره، پودر، ساشه، محلول