کلونازپام

فارماکوکینتیک کلونازپام
جذب دارویی
• کلونازپام پس از تجویز خوراکی به سرعت و به طور کامل از دستگاه گوارش جذب می‌شود. زمان رسیدن به حداکثر غلظت پلاسمایی در بیماران معمولا بین 1 تا 4 ساعت پس از مصرف دارو است که نشان‌دهنده شروع اثر نسبتا سریع آن در کنترل علائم حاد است.
توزیع بافتی
• این دارو به دلیل خاصیت چربی‌دوستی بالا، حجم توزیع وسیعی در بدن دارد و به سرعت در بافت‌ها پخش می‌شود. کلونازپام به راحتی از سد خونی مغزی و همچنین از جفت عبور می‌کند. میزان اتصال آن به پروتئین‌های پلاسمایی خون حدود 85 درصد است.
متابولیسم کبدی
• کلونازپام به طور گسترده در کبد متابولیزه می‌شود. این فرآیند عمدتا از طریق آنزیم‌های سیستم سیتوکروم پی 450 (به طور ویژه ایزوآنزیم 3A4) صورت می‌گیرد. مسیر اصلی متابولیسم شامل احیای گروه نیترو به ترکیبات آمینه است. متابولیت‌های حاصل از این فرآیند از نظر فارماکولوژیک غیرفعال بوده و یا فعالیت بسیار ضعیفی دارند. به همین دلیل، پایش بالینی و تنظیم دوز در بیماران مبتلا به نارسایی‌های کبدی شدید الزامی است.
نیمه عمر حذف
• یکی از ویژگی‌های بارز کلونازپام در مقایسه با بسیاری از بنزودیازپین‌های دیگر، نیمه عمر طولانی آن است که معمولا در بزرگسالان بین 30 تا 40 ساعت متغیر است. این ویژگی ضمن ایجاد پوشش درمانی یکنواخت و کاهش نیاز به مصرف مکرر، خطر تجمع دارویی و بروز سمیت عصبی را در مصرف طولانی‌مدت، به خصوص در بیماران سالمند، به شدت افزایش می‌دهد.
دفع
• پاکسازی دارو از بدن عمدتا از طریق کلیه‌ها انجام می‌شود. بخش عمده دارو به شکل متابولیت‌های غیرفعال در ادرار ترشح می‌شود و کمتر از 2 درصد از دوز مصرفی به صورت داروی تغییر نیافته در ادرار یافت می‌شود.

موارد مصرف کلونازپام
موارد مصرف تایید شده
اختلال پانیک
• کلونازپام برای درمان اختلال پانیک، چه با آگورافوبیا و چه بدون آن، تایید شده است. در محیط بالینی، این دارو به دلیل نیمه‌عمر طولانی‌تر نسبت به سایر بنزودیازپین‌ها، نوسانات کمتری در سطح خونی ایجاد کرده و در نتیجه احتمال بروز اضطراب بین دوزها و پدیده بازگشتی در آن کمتر است. با این حال، به دلیل خطر ایجاد تحمل و وابستگی، اصول بالینی ایجاب می‌کند که از این دارو برای کنترل حاد و کوتاه‌مدت علائم استفاده شود تا زمانی که داروهای خط اول (مانند مهارکننده‌های بازجذب سروتونین) به حداکثر اثربخشی خود برسند. قطع دارو باید با کاهش تدریجی و بسیار محتاطانه دوز صورت گیرد تا از بروز حملات تشنجی یا علائم ترک جلوگیری شود.
اختلالات تشنجی
• این دارو به تنهایی یا به عنوان درمان کمکی در مدیریت بالینی سندرم لنوکس گاستو، تشنج‌های آکینتیک و تشنج‌های میوکلونیک کاربرد دارد. همچنین در بیماران مبتلا به تشنج‌های ابسنس که به داروهای سوکسینیمید پاسخ مناسبی نداده‌اند، قابل تجویز است. در عمل بالینی، پزشک باید آگاه باشد که در حدود یک سوم بیماران، اثربخشی ضد تشنجی کلونازپام ممکن است پس از چند ماه کاهش یابد (پدیده تحمل) که در این شرایط، تنظیم مجدد دوز دارویی ضروری است. تجویز همزمان با اسید والپروئیک نیازمند احتیاط است، زیرا خطر بروز وضعیت صرعی ابسنس را به همراه دارد.
موارد مصرف خارج از برچسب
اختلال رفتاری خواب حرکت سریع چشم
• کلونازپام به عنوان یکی از موثرترین درمان‌ها برای این اختلال شناخته می‌شود. در فاز بالینی، تجویز دوز پایین این دارو پیش از خواب، به میزان قابل توجهی حرکات فیزیکی شدید و رویاهای واضح و ترسناک را سرکوب می‌کند. اثربخشی این دارو در این اندیکاسیون معمولاً در طول زمان حفظ می‌شود، اما پایش بیماران سالمند از نظر خطر زمین خوردن و آپنه خواب الزامی است.
سندرم پای بی‌قرار
• در بیمارانی که علائم سندرم پای بی‌قرار با داروهای دوپامینرژیک خط اول کنترل نمی‌شود یا این داروها منع مصرف دارند، کلونازپام می‌تواند به عنوان درمان جایگزین یا کمکی استفاده شود. این دارو مستقیماً اختلال حرکتی را درمان نمی‌کند، بلکه با تسهیل شروع و حفظ خواب، کیفیت زندگی بیمار را بهبود می‌بخشد.
دیسکینزی دیررس
• برای مدیریت علائم حرکتی غیرارادی ناشی از مصرف طولانی‌مدت داروهای آنتی‌سایکوتیک، کلونازپام به صورت خارج از برچسب تجویز می‌شود. در بالین، این دارو می‌تواند شدت حرکات غیرطبیعی فک، لب و اندام‌ها را کاهش دهد، هرچند درمان قطعی محسوب نمی‌شود و اغلب در موارد مقاوم به درمان‌های استانداردتر مد نظر قرار می‌گیرد.
اختلال اضطراب اجتماعی
• در موارد شدید اختلال اضطراب اجتماعی که بیمار به داروهای خط اول پاسخ کافی نمی‌دهد، کلونازپام می‌تواند در کاهش علائم اضطرابی و بهبود عملکرد اجتماعی بیمار موثر واقع شود. مصرف آن معمولاً محدود به دوره‌های تشدید علائم یا پیش از مواجهه با موقعیت‌های به شدت اضطراب‌زا است.
مانیای حاد
• در فاز حاد اختلال دوقطبی، کلونازپام به عنوان یک درمان کمکی در کنار داروهای تثبیت‌کننده خلق یا آنتی‌سایکوتیک‌ها کاربرد دارد. هدف اصلی از تجویز آن در این شرایط، کنترل سریع بی‌قراری حرکتی، کاهش پرخاشگری و القای خواب در روزهای اولیه درمان است تا زمانی که داروهای اصلی به سطح درمانی برسند.

مکانیسم اثر کلونازپام
• کلونازپام از دسته داروهای بنزودیازپینی است. این دارو اثرات فارماکولوژیک خود را از طریق اتصال به جایگاه‌های آلوستریک در کمپلکس گیرنده گابا آ اعمال می‌کند. اتصال دارو باعث افزایش میل ترکیبی گابا (انتقال‌دهنده عصبی بازدارنده اصلی در سیستم عصبی مرکزی) به گیرنده خود می‌شود.
• این فرآیند منجر به افزایش دفعات باز شدن کانال‌های یون کلر شده و ورود یون‌های کلر به داخل نورون را به شدت تسهیل می‌کند. در نتیجه این تبادل یونی، غشای سلول عصبی دچار هیپرپلاریزاسیون شده و تحریک‌پذیری عصبی مهار می‌شود. این سرکوب و مهار در سیستم عصبی مرکزی، توجیه‌کننده اثربخشی بالینی این دارو به عنوان یک عامل ضد تشنج قوی، ضد اضطراب و شل‌کننده عضلانی است. فعالیت ضد تشنجی کلونازپام به طور خاص با سرکوب گسترش امواج تخلیه الکتریکی از کانون‌های صرع‌زا در قشر مغز، تالاموس و سیستم لیمبیک مرتبط است.

بهترین زمان مصرف کلونازپام
اگر کلونازپام به صورت یک نوبت در روز تجویز شود بهترین زمان مصرف آن شب ها پیش از خواب می باشد.اما برخی پزشکان ترجیح می دهند دارو را در مقدار کمتر اما در دو تا سه نوبت در روز تجویز کنند لذا. حتماً دارو را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف نمایید.
توصیه های دارویی کلونازپام
توصیه‌های دارویی مخصوص پزشک
ارزیابی خطر و پایش وابستگی
• پیش از شروع درمان، سابقه سوءمصرف مواد یا الکل در بیمار به دقت بررسی شود. در طول درمان، بیمار باید به صورت مستمر از نظر رفتارهای نشان‌دهنده وابستگی، تحمل دارویی و سوءمصرف ارزیابی گردد.
پروتکل قطع تدریجی
• برای جلوگیری از بروز علائم حاد ترک و تشنج برگشتی، به هیچ وجه دارو را به طور ناگهانی قطع نکنید. کاهش دوز باید بسیار تدریجی انجام شود. به عنوان یک راهنمای کلی، کاهش دوز نباید از 0.125 تا 0.25 میلی‌گرم در هر سه روز بیشتر باشد و در بیماران با مصرف طولانی‌مدت، این روند ممکن است به ماه‌ها زمان نیاز داشته باشد.
مدیریت خطر در سالمندان
• به دلیل حساسیت بالای افراد مسن به اثرات تضعیف‌کننده سیستم عصبی مرکزی و خطر تجمع دارو، دوز اولیه باید به حداقل ممکن کاهش یابد و بیمار از نظر خطر زمین خوردن، اختلالات شناختی و آتاکسی به دقت مانیتور شود.
پایش وضعیت روانی
• با توجه به خطر بروز یا تشدید افسردگی و افکار خودکشی در مصرف‌کنندگان داروهای ضدتشنج، ارزیابی مستمر خلق و خو و تغییرات رفتاری بیمار در ویزیت‌های دوره‌ای الزامی است.
نظارت آزمایشگاهی
• در صورت تجویز طولانی‌مدت کلونازپام، پایش دوره‌ای شمارش کامل سلول‌های خونی و تست‌های عملکرد کبدی برای بررسی عوارض نادر اما محتمل توصیه می‌شود.
توصیه‌های دارویی جهت آموزش به بیمار
پزشک موظف است موارد زیر را در زمان تجویز دارو به بیمار یا همراه وی آموزش دهد:
رعایت دقیق دوز مصرفی
• دارو باید دقیقا مطابق با دستور پزشک مصرف شود. از افزایش یا کاهش خودسرانه دوز و دفعات مصرف اکیدا خودداری شود.
ممنوعیت قطع خودسرانه
• به بیمار تاکید شود که قطع ناگهانی دارو، حتی در صورت احساس بهبودی، می‌تواند منجر به بروز تشنج‌های خطرناک، اضطراب شدید و اختلال خواب شود.
پرهیز مطلق از الکل
• مصرف نوشیدنی‌های الکلی همزمان با این دارو می‌تواند عوارض جبران‌ناپذیر تنفسی و کاهش شدید سطح هوشیاری به همراه داشته باشد.
احتیاط در فعالیت‌های پرخطر
• تا زمان مشخص شدن میزان تاثیر دارو بر سطح هوشیاری و تمرکز، بیمار باید از رانندگی، کار با ماشین‌آلات سنگین و هرگونه فعالیتی که نیازمند دقت بالا است، پرهیز کند.
گزارش علائم خلقی
• از بیمار و خانواده وی خواسته شود تا در صورت مشاهده هرگونه تغییرات ناگهانی در خلق و خو، بروز افسردگی، بی‌قراری شدید یا افکار آسیب رساندن به خود، بلافاصله با پزشک معالج تماس بگیرند.
بارداری و شیردهی
• زنان در سنین باروری باید مطلع شوند که در صورت تصمیم به بارداری، آگاهی از بارداری یا قصد شیردهی، باید فورا پزشک خود را در جریان بگذارند تا در مورد ادامه، تغییر یا قطع ایمن دارو تصمیم‌گیری شود.
سایر نکات
• جهت کاهش خواب آلودگی در طول روز، تجویز یک دوز قبل از خواب می‌تواند مطلوب باشد.
• قرص کلونازپام به طور کامل همراه با یک لیوان آب بلعیده شود.
• محلول خوراکی کلونازپام با قطره چکان یا قاشق موجود در بسته بندی یا با سرنگ جهت تعیید دوز دقیق تجویز شود. از مصرف مستقیم دارو از بطری خودداری شود. برخی از محصولات با لوله های غیر پی وی سی NG یا لوله های PEG سازگار و با پلی استایرن یا PVC ناسازگار هستند (برای جزئیات مصرف صحیح به برچسب محصول مراجعه کنید). محلول خوراکی را طبق دستور موجود در بسته بندی تجویز نمایید.
• در بیماران دریافت کننده مواد اپیوئیدی، مبتلا به بیماری مزمن قابل توجه (مانند اختلال تنفسی)، یا در معرض افزایش خطر تجمع (مانند اختلال کبدی) دوز کلونازپام را کاهش دهید یا از مصرف آن اجتناب کنید.
قطع درمان با کلونازپام به صورت تدریجی طبق دستور زیر انجام شود مگر اینکه نگرانی‌های جدی منجر به قطع سریع تر دارو گردد:
• دوز کم یا متوسط، بدون نگرانی از اختلالات ناشی از مصرف بنزودیازپین: دوز کل روزانه را ۲۰٪ تا ۲۵٪ هر هفته بر اساس پاسخ و تحمل بیمار کاهش دهید.
• درمان طولانی‌مدت یا با دوز بالا، یا مشکوک به اختلالات ناشی از مصرف بنزودیازپین‌ها: هر یک تا دو هفته بر اساس پاسخ، تحمل و شرایط فردی بیمار دوز کل روزانه را به میزان ۲۵% کاهش دهید. در ابتدا دوز را با سرعت بیشتری کاهش دهید و سپس کاهش دوز را آهسته کنید، زیرا مراحل اولیه ترک راحت تر قابل تحمل است. مدت زمان مشخص بهینه برای ترک کامل دارو در نظر گرفته نشده است و ممکن است حتی تا ۶ ماه برای برخی از بیمارانی که دوزهای بالاتر مصرف می کنند زمان لازم باشد. در برخی از بیماران ممکن است کاهش ۵۰٪ در هفته نیز قابل تحمل باشد.
• برخی از محصولات کلونازپام حاوی فنیل آلانین می‌باشند.
• فعالیت‌های خطرناک مرتبط با خواب مانند رانندگی در خواب، پختن و خوردن غذا، و برقراری تماس تلفنی در هنگام خواب، در مدت درمان با بنزودیازپین‌ها مورد توجه قرار گرفته‌ شوند.
• خطر افکار خودکشی در اوایل یک هفته پس از شروع درمان با این دارو مشاهده شد و در طول مدت درمان ادامه می‌یابد. کلیه بیماران از نظر تغییرات قابل توجه در رفتار که ممکن است نشان دهنده افکار خودکشی یا افسردگی باشد، تحت نظر قرارگیرند و در صورت بروز علائم فوراً به پزشک اطلاع داده شود.
• از تجویز کلونازپام برای بیماران مبتلا به افسردگی به دلیل نگرانی در مورد بدتر شدن علائم خلقی خودداری شود(به ویژه اگر خطر خودکشی وجود دارد، به جز در موقعیت های حاد یا اورژانسی (مانند آژیتاسیون حاد، صرع)از این دارو استفاده نشود).
• کلونازپام می‌تواند در بیماران مبتلا به گلوکوم با زاویه باز که تحت درمان مناسب هستند، استفاده شود اما در گلوکوم حاد زاویه بسته منع مصرف دارد.
• کلونازپام ممکن است باعث افزایش ترشح بزاق شود. در بیمارانی که با کنترل افزایش ترشحات مشکل دارند، با احتیاط مصرف شود.
• در بیماران مبتلا به بیماری های تنفسی، از جمله بیماری انسدادی مزمن ریه یا آپنه خواب، دوز را کاهش دهید یا از مصرف آن خودداری کنید. بنزودیازپین ها ممکن است باعث دپرسیون تنفسی قابل توجه شوند.
• به بیمار تاکید شود در صورتي كه پس از چند هفته، اثربخشي دارو كاهش يافت،از افزايش مقدار مصرف بدون مشورت با پزشك بايد خودداري شود.دوره درمان با اين دارو بايد كامل شود و هيچيك از نوبت‌هاي مصرف فراموش نشوند.
• در بیماران ناتوان و سالمندان با احتیاط و دوز پایین مصرف شود.بیماران مسن ممکن است در معرض خطر مرگ ناشی از مصرف باشند. بیشترین خطر در ۴ ماه اول استفاده در بیماران مسن با زوال عقل مشاهده شده است.
• در بیمارانی که در معرض خطر افتادن یا سقوط هستند، با احتیاط فراوان مصرف شود.
• کلونازپام خاصیت ضد درد، ضد افسردگی یا ضد سایکوز ندارد. بدتر شدن تشنج زمانی که به بیماران مبتلا به چند نوع تشنج داده سود، ممکن است رخ دهد. از دست دادن فعالیت ضد تشنجی این دارو نیز محتمل است (معمولاً در عرض ۳ ماه پس از شروع) و ممکن است نیاز به تنظیم دوز مجدد داشته باشد. به همین دلیل توصیه می‌شود به صورت دوره ای کارآیی طولانی مدت کلونازپام برای هر بیمار توسط پزشک معالج، مورد ارزیابی مجدد قرار گیرد.
• هوشیاری ذهنی بیمار، CBC و تست های عملکرد کبد و کلیه به صورت منظم و دوره ای در درمان طولانی مدت ارزیابی شود.
• نسبت خطر / منفعت در دوران بارداری ارزیابی شود. خطر احتمالی تراتوژنیسیته بر اساس داده های انسانی متناقض با دسته بنزودیازپین‌ها وجود دارد. خطر سقط زودرس و زایمان زودرس بر اساس داده های انسانی با بنزودیازپین ها کم است. خطر سندرم ترک نوزادی sx و فلاپی نوزاد بر اساس داده های انسانی با بنزودیازپین ها وجود دارد.
• نسبت خطر / منفعت در هنگام شیردهی محاسبه شود. خطر احتمالی سرکوب CNS نوزاد بر اساس داده های انسانی محدود و خواص دارو وجود دارد اما اطلاعات انسانی برای ارزیابی اثرات بر تولید شیر مادر در دسترس نیست.

منع مصرف کلونازپام
موارد منع مصرف در بیماری‌های زمینه‌ای
تجویز کلونازپام در حضور برخی شرایط بالینی و بیماری‌های زمینه‌ای مطلقاً ممنوع یا همراه با محدودیت‌های شدید است:
نارسایی شدید کبدی
• به دلیل متابولیسم گسترده کلونازپام در کبد، مصرف این دارو در بیماران مبتلا به بیماری‌های بالینی و شدید کبدی منع مصرف دارد. اختلال در پاکسازی دارو می‌تواند به تجمع سریع آن، مسمومیت سیستم عصبی مرکزی و تشدید آنسفالوپاتی کبدی منجر شود.
گلوکوم زاویه بسته حاد
• مصرف کلونازپام در بیماران مبتلا به گلوکوم زاویه بسته حاد ممنوع است، زیرا اثرات آنتی‌کولینرژیک ضعیف دارو می‌تواند باعث افزایش فشار داخل چشمی شود. با این حال، در بیمارانی که مبتلا به گلوکوم زاویه باز هستند و تحت درمان مناسب قرار دارند، در صورت نیاز بالینی قابل تجویز است.
حساسیت مفرط
• وجود سابقه هرگونه واکنش حساسیتی شدید، آنافیلاکسی یا حساسیت شناخته شده به کلونازپام یا سایر داروهای دسته بنزودیازپین‌ها، منع مصرف مطلق محسوب می‌شود.
نارسایی تنفسی شدید و آپنه خواب
• اگرچه به عنوان منع مصرف مطلق در همه برچسب‌ها ذکر نشده است، اما در بالین به دلیل اثرات تضعیف‌کننده تنفسی، در بیماران مبتلا به بیماری انسدادی مزمن ریه شدید یا سندرم آپنه خواب باید از مصرف آن به شدت اجتناب شود.
موارد منع مصرف و هشدارها در بارداری و شیردهی
دوران بارداری
• کلونازپام از جفت عبور می‌کند. شواهد بالینی نشان می‌دهد که مصرف بنزودیازپین‌ها در دوران بارداری با افزایش خطر ناهنجاری‌های مادرزادی مرتبط است. مصرف این دارو در سه ماهه سوم بارداری یا نزدیک به زمان زایمان می‌تواند منجر به بروز سندرم نوزاد فلاپی شود که با علائمی نظیر کاهش تون عضلانی، افت دمای بدن، مشکلات تنفسی و اختلال در شیر خوردن نوزاد همراه است. همچنین خطر بروز علائم ترک در نوزاد پس از تولد وجود دارد. تجویز در بارداری تنها در مواردی مجاز است که خطرات ناشی از عدم درمان تشنج برای مادر، بسیار بیشتر از خطرات احتمالی برای جنین باشد.
دوران شیردهی
• کلونازپام و متابولیت‌های آن در شیر مادر ترشح می‌شوند. با توجه به نیمه عمر طولانی دارو، خطر تجمع آن در بدن نوزاد شیرخوار وجود دارد که می‌تواند به لتارژی، کاهش وزن، بی‌حالی و ضعف در تغذیه نوزاد منجر شود. مصرف این دارو در دوران شیردهی توصیه نمی‌شود و در صورت الزام بالینی به مصرف دارو، پایش دقیق نوزاد از نظر خواب‌آلودگی و قطع احتمالی شیردهی ضروری است.
موارد منع مصرف و محدودیت‌ها در کودکان
اختلال پانیک
• ایمنی و اثربخشی کلونازپام برای درمان اختلال پانیک در کودکان و نوجوانان زیر 18 سال تایید نشده است و تجویز آن برای این اندیکاسیون در این گروه سنی توصیه نمی‌شود.
اختلالات تشنجی
• کلونازپام برای کنترل برخی تشنج‌ها در کودکان کاربرد دارد، اما پزشک باید در نظر داشته باشد که مصرف این دارو در خردسالان می‌تواند باعث افزایش ترشح بزاق و ترشحات مجاری تنفسی شود. این مسئله در کودکانی که دچار اختلال در بلع یا ترشحات زیاد مجاری هوایی هستند، خطرناک است.
واکنش‌های متناقض
• کودکان و افراد مسن بسیار بیشتر از سایر گروه‌های سنی مستعد بروز واکنش‌های متناقض سیستم عصبی مرکزی به بنزودیازپین‌ها هستند. این واکنش‌ها شامل بی‌قراری شدید، تحریک‌پذیری، پرخاشگری و اختلالات رفتاری است که در صورت بروز، قطع تدریجی دارو الزامی است.

نکات مهم پیش از مصرف کلونازپام
• در صورت بارداری، مشکل تنفسی، اختلال کبدی یا کلیوی یا سابقه ی بیماری های اعصاب و روان مانند افسردگی، وسواس و سایر بیماری ها و اختلالات پزشک خود را مطلع نمایید.
• در صورت سابقه ی هرگونه حساسیت دارویی به پزشک خود اطلاع دهید.
• از آنجا که این دارو می تواند در عملکرد داروهای دیگر در بدن اختلال ایجاد کند لازم است پیش از شروع مصرف لیستی از کلیه ی داروهای مصرفی خود در اختیار پزشک یا داروسازتان قرار دهید.
•  مصرف الکل همراه با این دارو عوارض خطرناکی در پی دارد لذا در صورت مصرف اخیر الکل یا فرآورده های الکلی حتما به پزشک خود اطلاع دهید.
هشدار ها کلونازپام
هشدارهای جامع و کاربردی
پیش از تجویز و در طول درمان با کلونازپام، توجه به هشدارهای بالینی زیر برای جلوگیری از عوارض جدی ضروری است:
تداخل خطرناک با داروهای مخدر
• مصرف همزمان کلونازپام و سایر بنزودیازپین‌ها با داروهای شبه‌افیونی، خطر تضعیف عمیق سیستم عصبی مرکزی، دپرسیون تنفسی، کما و مرگ را به شدت افزایش می‌دهد. تجویز همزمان این داروها تنها باید در بیمارانی صورت گیرد که گزینه‌های درمانی جایگزین برای آن‌ها ناکافی است. در این موارد، حداقل دوز موثر برای کوتاه‌ترین زمان ممکن تجویز شده و بیمار از نظر علائم اختلال تنفسی به دقت پایش شود.
خطر سوءمصرف، وابستگی و علائم ترک
• کلونازپام دارای پتانسیل سوءمصرف و ایجاد وابستگی فیزیکی و روانی است. مصرف طولانی‌مدت یا با دوز بالا، این خطر را افزایش می‌دهد. قطع ناگهانی دارو یا کاهش سریع دوز می‌تواند منجر به بروز علائم حاد ترک شامل بی‌خوابی، تعریق، لرزش، اضطراب شدید، توهم و در موارد شدیدتر، تشنج شود. کاهش دوز باید همواره به صورت تدریجی و تحت نظارت دقیق بالینی انجام گیرد.
خطر بروز صرع پایدار
• در بیمارانی که از کلونازپام برای کنترل اختلالات تشنجی استفاده می‌کنند، قطع ناگهانی دارو می‌تواند باعث تسریع در بروز تشنج‌های مکرر یا صرع پایدار شود. این هشدار به ویژه در بیمارانی که همزمان از چند داروی ضد تشنج استفاده می‌کنند، اهمیت دوچندان دارد.
رفتارها و افکار خودکشی
• همانند سایر داروهای ضد تشنج، کلونازپام نیز با افزایش خطر بروز افکار و رفتارهای خودکشی همراه است. بیماران باید از نظر بروز یا تشدید افسردگی، تغییرات غیرعادی در خلق و خو و رفتار به طور مستمر ارزیابی شوند.
تضعیف سیستم عصبی و اختلال در مهارت‌های حرکتی
• این دارو می‌تواند باعث افت قابل توجه عملکردهای شناختی و حرکتی شود. بیماران باید از انجام فعالیت‌هایی که نیاز به هوشیاری کامل دارند، مانند رانندگی یا کار با ماشین‌آلات خطرناک، تا زمان مشخص شدن اثرات دارو بر آن‌ها خودداری کنند.
افزایش خطر سقوط در سالمندان
• بیماران مسن نسبت به اثرات آرام‌بخشی و شل‌کنندگی عضلانی کلونازپام بسیار حساس‌تر هستند. این حساسیت می‌تواند به اختلال در تعادل، زمین خوردن و در نتیجه شکستگی‌های جدی منجر شود. تجویز این دارو در سالمندان باید با کمترین دوز ممکن آغاز شود.
واکنش‌های متناقض
• در برخی بیماران، به ویژه خردسالان و افراد سالمند، ممکن است به جای اثرات آرام‌بخشی، واکنش‌های متناقض مانند بی‌قراری شدید، تحریک‌پذیری، توهم، پرخاشگری و رفتارهای نامناسب بروز کند. در صورت مشاهده این علائم، قطع تدریجی دارو ضروری است.
مسمومیت با کلونازپام و پروتکل درمان
مسمومیت حاد با کلونازپام، به ویژه اگر با سایر داروهای سرکوب‌کننده سیستم عصبی مرکزی یا الکل همراه نباشد، به ندرت کشنده است، اما مداخله سریع پزشکی الزامی است.
علائم بالینی مسمومیت:
• تظاهرات اصلی مسمومیت شامل خواب‌آلودگی شدید و غیرقابل کنترل، گیجی و کنفوزیون، کاهش یا از بین رفتن رفلکس‌های عمقی، ضعف شدید عضلانی، افت فشار خون، تضعیف تنفسی و در نهایت کما است.
مدیریت و درمان مسمومیت:
• حمایت از علائم حیاتی: اولویت اصلی در درمان اوردوز، ارزیابی و حفظ باز بودن راه‌های هوایی، پایش مداوم تنفس و وضعیت همودینامیک بیمار است. برقراری یک خط وریدی و تجویز مایعات درمانی برای مدیریت افت فشار خون ضروری است. تهویه مکانیکی در صورت بروز نارسایی تنفسی باید بلافاصله آغاز شود.
• تخلیه گوارشی: در صورتی که زمان کوتاهی از بلع دارو گذشته باشد و بیمار هوشیار بوده یا راه هوایی او محافظت شده باشد، شستشوی معده و به دنبال آن تجویز زغال فعال می‌تواند برای کاهش جذب سیستمیک دارو مفید واقع شود.
• استفاده از آنتاگونیست اختصاصی: فلومازنیل به عنوان یک آنتاگونیست گیرنده بنزودیازپین‌ها می‌تواند برای معکوس کردن اثرات آرام‌بخشی کلونازپام به صورت وریدی تجویز شود. با این حال، استفاده از فلومازنیل با هشدارهای بسیار مهمی همراه است. تجویز این پادزهر در بیمارانی که کلونازپام را برای کنترل صرع مصرف می‌کنند یا در افرادی که وابستگی فیزیکی به بنزودیازپین‌ها دارند، می‌تواند باعث بروز تشنج‌های مقاوم به درمان شود. لذا استفاده از آن صرفاً به عنوان یک اقدام کمکی و نه جایگزین مراقبت‌های حمایتی، و با در نظر گرفتن نسبت خطر به منفعت توصیه می‌گردد.
• دیالیز: با توجه به اتصال بالای کلونازپام به پروتئین‌های پلاسما و حجم توزیع وسیع آن، همودیالیز در مدیریت اوردوز این دارو ارزش بالینی اثبات شده‌ای ندارد.

آیا می توان از کلونازپام در دوران بارداری و شیردهی استفاده کرد؟
کلونازپام ممکن است در دوران بارداری خطراتی داشته باشد و همچنین اگر در دوران شیردهی استفاده شود، علائم ترک ممکن است در نوزاد رخ دهد. حتماً پیش از مصرف با پزشک خود مشورت نمایید.
به دليل عوارض ناشي از اين دارو براي جنين ،درصورتي كه قصد بارداري يا شك به بارداري داريد حتما پزشك خود را جهت تغيير دارو مطلع سازيد و در زمان مصرف اين دارو از روش مناسب جهت پيشگيري از بارداري استفاده نماييد.
مصرف در بارداری کلونازپام
گروه D
استفاده نشود: شواهدی دال بر خطر مرگ جنین با مصرف این دارو در دوران بارداری وجود دارد. این شواهد به واسطه تحقیقات، تجربه عرضه در بازار و یا مطالعات انسانی به دست آمده است. منافع دارو در مقابل خطرات احتمالی، تعیین کننده مصرف یا عدم مصرف این دارو در دوران بارداری است

آیا می توان از کلونازپام در دوران بارداری و شیردهی استفاده کرد؟
کلونازپام ممکن است در دوران بارداری خطراتی داشته باشد و همچنین اگر در دوران شیردهی استفاده شود، علائم ترک ممکن است در نوزاد رخ دهد. حتماً پیش از مصرف با پزشک خود مشورت نمایید.
به دليل عوارض ناشي از اين دارو براي جنين ،درصورتي كه قصد بارداري يا شك به بارداري داريد حتما پزشك خود را جهت تغيير دارو مطلع سازيد و در زمان مصرف اين دارو از روش مناسب جهت پيشگيري از بارداري استفاده نماييد.

عوارض مهم کلونازپام چیست؟
• احساس خواب آلودگی، ضعف و گیجی از عوارض شایع این دارو می باشد.
• احساس عدم تمرکز، حرکات غیرطبیعی چشم ها و فراموشکاری نیز می تواند با مصرف این دارو بروز کند که می توانید در مورد آنها با پزشک خود مشورت نمایید.
• در کودکان افزایش ترشح بزاق ممکن است سبب سرفه یا احساس ناخوشایند شود.در صورت بروز این عارضه پزشک خود را مطلع نمایید.
عوارض جانبی کلونازپام
عوارض سیستم عصبی مرکزی
شایع‌ترین عوارض کلونازپام مربوط به سیستم عصبی است که غالبا وابسته به دوز بوده و ممکن است با گذشت زمان یا کاهش دوز تقلیل یابد:
• خواب آلودگی: به عنوان شایع‌ترین عارضه، در حدود 50 درصد از بیماران گزارش شده است.
• ناهماهنگی حرکتی و آتاکسی: در حدود 30 درصد از مصرف کنندگان مشاهده می‌شود و خطر زمین خوردن را به ویژه در سالمندان افزایش می‌دهد.
• سرگیجه: بین 8 تا 12 درصد بیماران را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
• اختلالات شناختی و کاهش تمرکز: در حدود 9 درصد از بیماران بروز می‌کند.
• اختلال حافظه و فراموشی: در حدود 4 درصد از افراد گزارش شده است.
عوارض روانپزشکی و رفتاری
تغییرات خلقی و رفتاری در طول درمان با کلونازپام نیازمند پایش دقیق بالینی است:
• افسردگی: در حدود 7 درصد از بیماران ممکن است بروز کند یا تشدید شود.
• عصبانیت و بی‌قراری: در حدود 8 درصد از افراد مشاهده شده است.
• کاهش میل جنسی: در حدود 6 درصد از بیماران گزارش می‌شود.
• گیجی و کنفوزیون: در حدود 5 درصد بیماران، به ویژه در دوزهای بالاتر، ایجاد می‌شود.
عوارض سیستم تنفسی
• عفونت دستگاه تنفسی فوقانی: در حدود 10 درصد از بیماران گزارش شده است.
• افزایش ترشحات مجاری تنفسی: بروز این عارضه به ویژه در کودکان شایع‌تر است و نیازمند احتیاط در بیماران مبتلا به مشکلات کنترل ترشحات است (درصد دقیق بسته به سن متغیر است اما بسیار حائز اهمیت بالینی است).
• سینوزیت و رینیت: هر کدام در حدود 4 تا 5 درصد موارد گزارش شده‌اند.
عوارض سیستم گوارشی
• افزایش ترشح بزاق: در حدود 10 درصد از بیماران رخ می‌دهد و مانند ترشحات تنفسی، در خردسالان اهمیت بالینی بیشتری دارد.
• یبوست: در حدود 5 درصد بیماران را درگیر می‌کند.
• درد شکمی و سوء هاضمه: در حدود 2 تا 3 درصد از افراد مشاهده شده است.
عوارض چشمی
• تاری دید: در حدود 2 درصد از مصرف کنندگان کلونازپام گزارش شده است.
سایر عوارض متفرقه
• خستگی و لتارژی: در حدود 9 درصد از بیماران دیده می‌شود.
• درد عضلانی: در حدود 2 درصد افراد گزارش شده است.
• اختلالات قاعدگی در زنان: در حدود 5 درصد از بیماران رخ می‌دهد.
• تکرر ادرار: در حدود 2 درصد موارد مشاهده می‌شود.

آیا کلونازپام تداخلاتی مهمی با سایر داروها دارد؟
• کلونازپام می تواند اثرات مضعف سیستم عصبی مرکزی موادی مانند الکل، آرام بخش ها و شل کننده های عضلانی را افزایش دهد و خطر خواب آلودگی و اختلال در هماهنگی را بیشتر کند.
• تداخل با داروهایی که بر آنزیم های کبدی تأثیر می گذارند، مانند داروهای ضد قارچ خاص و داروهای ضد تشنج، ممکن است متابولیسم کلونازپام را تغییر دهد. -داروهایی که ترشح بزاق را افزایش می دهند (به عنوان مثال، برخی از داروها برای بیماری پارکینسون) ممکن است با عوارض جانبی خشکی دهان کلونازپام مقابله کنند. برای اطمینان از استفاده ایمن و موثر از کلونازپام در ترکیب با سایر داروها، همیشه با پزشک و داروساز خود مشورت کنید.
تداخلات دارویی کلونازپام
مشخصات کلی تداخلات:
• سوبسترای CYP3A4 (ماژور)
• عامل ضد صرع
• تشدید اثرات تضعیف‌کننده‌ CNS
تداخلات رده X (پرهیز):
آزلاستین (نازال)، برومپریدول، فلوناریزین، کراتوم، اولوپاتادین(نازال)، کانیواپتان، فوسیدیک اسید (سیستمیک)، ایدلالیسیب، الانزاپین، اورفنادرین، اوکسوممازین، پارالدهید، سدیم اکسیبات، تالیدومید
کاهش اثرات داروها توسط کلونازپام:
تداخل قابل‌توجهی مشخص نشده است.
کاهش اثرات کلونازپام توسط داروها:
القاکننده‌های قوی CYP3A4، دابرافنیب، دفراسیروکس، انزالوتامید، اردافیتینیب، فوس فنی‌توئین، ایووسیدنیب، میتوتان، فنی‌توئین، ساریلومب، سیلتوکسیمب، مشتقات تئوفیلین، توسیلیزومب، یوهیمبین
افزایش اثرات داروها توسط کلونازپام:
الکل (اتیل)، آزلاستین (نازال)، بلونانسرین، برکسانولون، بوپرنورفین، کلوزاپین، داروهای تضعیف‌کننده‌ CNS، فلونیترازپام، متادون، متوتری‌مپرازین، متی‌روسین، آگونیست های اپیوئید، اورفنادرین، اکسی کدون، پارالدهید، پیریبدیل، پرامی‌پکسول، روپینیرول، روتیگوتین، سدیم اکسیبات، سوورکسانت، تالیدومید، زولپیدم
افزایش اثرات کلونازپام توسط داروها:
آلیزاپرید، آزلاستی(نازال)، بریمونیدین (موضعی)، بروموپرید، برومپریدول، کانابیدیول، ماری‌جوانا (شاهدانه)، کلرمتیازول، کلرفنسین کاربامات، کلوفازیمین، کوبیسیستات، کانیواپتان، کوزینتروپین، مهارکننده متوسط و قوی CYP3A4، دایمتیندن (موضعی)، دوکسیلامین، درونابینول، دروپریدول، دولیسیب، اردافیتینیب، اسکتامین، فوس اپرپیتانت، فوس نوتپیتانت، فوسیدیک اسید (سیستمیک)، هیدروکسی زین، ایدلالیسیب، گیاه کاوا، لاروترکتینیب، لمبورکسانت، لیسورید، لوفکسیدین، منیزیم سولفات، ملاتونین، متوتری‌مپرازین، میفپریستون، مینوسیکلین (سیستمیک)، نابیلون، نتوپیتانت، الانزاپین، اوکسوممازین، پالبوسیکلیب، پرامپانل، روفینامید، سیمپرویر، استریپنتول، تدوگلوتید، تتراهیدروکانابینول، تتراهیدروکانابینول وکانابیدیول، تری‌مپرازین، ویگاباترین
تداخلات دارویی کلونازپام
کلونازپام عمدتا از طریق آنزیم‌های کبدی متابولیزه می‌شود و مصرف همزمان آن با سایر داروها می‌تواند به تغییرات فارماکوکینتیک یا فارماکودینامیک منجر شود:
داروهای مضعف سیستم عصبی مرکزی (تشدید اثرات سرکوب‌گر)
• مصرف همزمان با مخدرها (مانند مورفین، متادون، فنتانیل، ترامادول، کدئین)، باربیتورات‌ها (مانند فنوباربیتال)، داروهای خواب‌آور (مانند زولپیدم) و سایر بنزودیازپین‌ها، خطر سرکوب عمیق تنفسی، افت فشار خون، خواب‌آلودگی شدید، کما و مرگ را به شدت افزایش می‌دهد.
مهارکننده‌های آنزیم کبدی (افزایش غلظت کلونازپام)
• داروهایی که این مسیر آنزیمی را مهار می‌کنند باعث کاهش پاکسازی کلونازپام و افزایش خطر سمیت آن می‌شوند. از مهم‌ترین این داروها می‌توان به ضد قارچ‌ها (مانند کتوکونازول، ایتراکونازول، فلوکونازول)، آنتی‌بیوتیک‌های ماکرولیدی (مانند کلاریترومایسین، اریترومایسین) و داروهای ضد ویروس (مانند ریتوناویر) اشاره کرد.
القا کننده‌های آنزیم کبدی (کاهش غلظت کلونازپام)
• این داروها متابولیسم کلونازپام را تسریع کرده و اثربخشی آن را کاهش می‌دهند. از جمله این داروها می‌توان ضد تشنج‌ها (مانند کاربامازپین، فنی توئین، فنوباربیتال) و آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند ریفامپین را نام برد.
اسید والپروئیک و سدیم والپروات
• مصرف همزمان این داروها با کلونازپام در برخی بیماران با سابقه اختلالات تشنجی، ممکن است باعث تحریک و بروز وضعیت صرع پایدار غایب شود.
تداخل با غذا
الکل
• مصرف نوشیدنی‌های الکلی همزمان با این دارو اکیدا ممنوع است، زیرا ترکیب این دو باعث تشدید تصاعدی سرکوب سیستم عصبی مرکزی و اختلالات کشنده تنفسی می‌شود.
آب گریپ فروت
• مصرف آب گریپ فروت می‌تواند با مهار آنزیم‌های متابولیزه‌کننده در روده و کبد، غلظت خونی کلونازپام را تا حدودی افزایش دهد و باعث تشدید عوارضی مانند خواب‌آلودگی و گیجی شود.
تداخل در آزمایشات
• کلونازپام به طور معمول تداخل مستقیم و شناخته‌شده‌ای با کیت‌های استاندارد آزمایشگاهی ندارد که منجر به نتایج مثبت یا منفی کاذب در تست‌های روتین شود.
• با این حال، در دوره‌های درمان طولانی‌مدت، این دارو ممکن است در موارد نادری باعث تغییرات بالینی در نتایج آزمایشات شود که شامل افزایش خفیف آنزیم‌های کبدی یا تغییرات نادر در شمارش سلول‌های خونی است. پایش دوره‌ای عملکرد کبد و شمارش کامل خون در درمان‌های مزمن توصیه می‌گردد.

نام‌های تجاری

قرص کلونازپام-سبحان 1 میلی گرم [داروسازی سبحان دارو]، قرص کلونازپام مرهم دارو 2 میلی گرم [داروسازی مرهم دارو]، قرص کلونازپام مرهم دارو 1 میلی گرم [داروسازی مرهم دارو]، قرص کلونازپام-آریا 1 میلی گرم [داروسازی آریا]، قرص کلونازپام-خوارزمی 1 میلی گرم [داروسازی خوارزمی]، قرص کلونازپام-سبحان 2 میلی گرم [داروسازی سبحان دارو]، قرص کلونازپام تهران دارو 1 میلی گرم [داروسازی تهران دارو]، قرص کلونازپام تهران دارو 2 میلی گرم [داروسازی تهران دارو]، قرص کلونازپام-آریا 2 میلی گرم [داروسازی آریا]، قرص کلونازپام لقمان 2 میلی گرم [داروسازی لقمان]، قرص کلونازپام زهراوی 2 میلی گرم [داروسازی زهراوی]، قرص ریووتریل 2 میلی گرم [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، CLONAZEPAM-SOBHAN 1MG TAB [داروسازی سبحان دارو]، CLONAZEPAM MARHAMDAROU 2MG TAB [داروسازی مرهم دارو]، CLONAZEPAM MARHAMDAROU 1MG TAB [داروسازی مرهم دارو]، CLONAZEPAM-ARYA 1MG TAB [داروسازی آریا]، CLONAZEPAM-KHARAZMI 1MG TAB [داروسازی خوارزمی]، CLONAZEPAM-SOBHAN 2MG TAB [داروسازی سبحان دارو]، CLONAZEPAM TEHRAN DAROU 1MG TAB [داروسازی تهران دارو]، CLONAZEPAM TEHRAN DAROU 2MG TAB [داروسازی تهران دارو]، CLONAZEPAM-ARYA 2MG TAB [داروسازی آریا]، CLONAZEPAM LOGHMAN 2MG TAB [داروسازی لقمان]، CLONAZEPAM ZAHRAVI 2MG TAB [داروسازی زهراوی]، RIVOTRIL 2 MG TAB [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، ساشه اکتوویت پاور، قرص اکتوکلوپیدوگرل 75 میلی گرم، قرص کلوپیدوگرل اکتوور 75 میلی گرم، سافت ژل پروستانن فیتومد، شربت پریکان 25میلی گرم/5میلی لیتر 60 میلی لیتر، ساشه مایوفولات، پودر برای تزریق آیفوکسا 2 میلی گرم، پودر برای تزریق آیفوکسا 1 میلی گرم، ویال کلسیم فولینات کلوا 100 میلی گرم/10 میلی لیتر، ویال کلسیم فولینات کلوا 200 میلی گرم/10 میلی لیتر، ژل موضعی بریمونیدین توسن دارو 3میلی گرم/1 گرم 30 گرم، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 1 (محتوی 7 آمپول)، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 2 (محتوی 7 آمپول)، قرص ولوپام 10 میلی گرم، قرص زلیوکس 60 میلی گرم (رزمتیرم)، قرص منیزیم ویتاسا 250 میلی گرم، قرص ویتامین سی ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص مولتی ویتامین مینرال ب کمپلکس ویتامین سی ال لیزین ویتاسا، سافت ژل امگا 3 ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص کلسیم منیزیم ویتامین د3 و کا2 ویتاسا

اشکال دارویی

قرص، کپسول، شربت، آمپول، ویال، کرم، ژل، قطره، اسپری، پودر، ساشه، محلول