ماسیتنتان

فارماکوکینتیک ماسیتنتان
جذب
• دارو پس از مصرف خوراکی به کندی جذب می‌شود. زمان رسیدن به حداکثر غلظت پلاسمایی حدود 8 ساعت است. مصرف دارو همراه با غذا تأثیر بالینی معناداری بر میزان جذب آن ندارد، بنابراین پزشک می‌تواند مصرف آن را مستقل از وعده‌های غذایی تجویز کند.
توزیع
• ماسیتنتان به میزان بسیار بالایی (بیش از 99 درصد) به پروتئین‌های پلاسما، به ویژه آلبومین، متصل می‌شود. این اتصال بالای پروتئینی در توزیع گسترده بافتی آن نقش دارد.
متابولیسم
• متابولیسم این دارو عمدتا در کبد و توسط آنزیم‌های خانواده سیتوکروم پی 450 (به ویژه زیرگروه تری ای فور) انجام می‌شود. در این فرآیند، دارو به یک متابولیت فعال تبدیل می‌شود. اگرچه قدرت این متابولیت کمتر از داروی اصلی است، اما به دلیل نیمه عمر بسیار طولانی‌تر، نقش مهمی در حفظ اثربخشی بالینی دارو ایفا می‌کند.
دفع و نیمه عمر
• نیمه عمر حذف نهایی داروی اصلی حدود 16 ساعت است، در حالی که نیمه عمر متابولیت فعال آن به حدود 48 ساعت می‌رسد. دفع این دارو و متابولیت‌های آن عمدتا از طریق ادرار (حدود 50 درصد) و مدفوع (حدود 24 درصد) صورت می‌گیرد. به دلیل طولانی بودن نیمه عمر متابولیت فعال، تجویز دارو به صورت یک بار در روز غلظت درمانی مناسبی را در خون حفظ می‌کند.

موارد مصرف ماسیتنتان
موارد مصرف تایید شده
هیپرتانسیون شریانی ریوی (گروه 1 طبقه بندی سازمان جهانی بهداشت)
• توضیح بالینی و کاربردی: ماسیتنتان به عنوان یک آنتاگونیست گیرنده اندوتلین، به طور رسمی برای درمان هیپرتانسیون شریانی ریوی به منظور به تاخیر انداختن پیشرفت بیماری و کاهش خطر بستری شدن در بیمارستان تایید شده است. اثربخشی این دارو در کارآزمایی‌های بالینی طولانی‌مدت به اثبات رسیده است.
نکات کاربردی برای پزشک:
• این دارو می‌تواند به صورت تک‌دارویی یا در ترکیب با سایر داروهای گشادکننده عروق ریوی (مانند مهارکننده‌های فسفودی‌استراز نوع 5 شامل سیلدنافیل) تجویز شود.
• دوز استاندارد و تایید شده، 10 میلی‌گرم به صورت خوراکی یک بار در روز است و نیازی به تنظیم دوز بر اساس مصرف غذا ندارد.
• پزشکان باید توجه داشته باشند که این دارو به شدت تراتوژن (ناهنجاری‌زا برای جنین) است. تجویز آن در زنان در سنین باروری تنها از طریق برنامه‌های محدود و کنترل‌شده امکان‌پذیر است و نیاز به تست بارداری منفی قبل از شروع درمان و به صورت ماهانه در طول درمان دارد.
• پایش منظم آنزیم‌های کبدی و سطح هموگلوبین پیش از شروع و در حین درمان الزامی است، زیرا خطر سمیت کبدی و کم‌خونی وجود دارد.
موارد مصرف خارج از برچسب
هیپرتانسیون ریوی ترومبوآمبولیک مزمن (گروه 4 طبقه بندی سازمان جهانی بهداشت)
• توضیح بالینی و کاربردی: اگرچه درمان انتخابی و قطعی برای این بیماران جراحی است، اما در بیمارانی که کاندید مناسبی برای جراحی نیستند یا پس از جراحی همچنان دچار پرفشاری خون ریوی پایدار هستند، داروهای گشادکننده عروق مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند.
• نکات کاربردی برای پزشک: بر اساس برخی کارآزمایی‌های بالینی معتبر، استفاده از ماسیتنتان در این بیماران توانسته است مقاومت عروق ریوی را بهبود بخشد و ظرفیت ورزش را در بیماران غیرقابل جراحی افزایش دهد. با این حال، هنوز به عنوان خط اول درمان تاییدیه رسمی ندارد و تجویز آن نیازمند ارزیابی دقیق سود و زیان توسط متخصص قلب یا ریه است.
مدیریت زخم‌های دیجیتال در بیماران مبتلا به اسکلروز سیستمیک
• توضیح بالینی و کاربردی: آنتاگونیست‌های گیرنده اندوتلین به طور کلی برای پیشگیری از ایجاد زخم‌های جدید انگشتی در بیماران مبتلا به اسکلرودرمی استفاده می‌شوند.
• نکات کاربردی برای پزشک: اگرچه داروی دیگری از این دسته به طور اختصاصی برای این منظور شناخته شده‌تر است، اما برخی مطالعات بالینی و گزارش‌ها نشان داده‌اند که ماسیتنتان نیز می‌تواند در کاهش بروز زخم‌های جدید در این بیماران موثر باشد. با این وجود، به دلیل عدم تاییدیه رسمی برای این اندیکاسیون، مصرف آن باید محدود به مواردی باشد که سایر درمان‌های استاندارد با شکست مواجه شده یا منع مصرف داشته باشند.

مکانیسم اثر ماسیتنتان
ماسیتنتان یک آنتاگونیست دوگانه گیرنده‌های اندوتلین است که به طور اختصاصی بر گیرنده‌های نوع آ و نوع بی اندوتلین اثر می‌گذارد.
مهار اندوتلین
• اندوتلین یک پپتید با خاصیت انقباض عروقی بسیار قوی است که باعث افزایش تکثیر سلول‌های عضلانی صاف عروق، فیبروز و التهاب می‌شود. در بیماران مبتلا به پرفشاری خون شریانی ریوی، سطح این ماده در پلاسما و بافت ریه به شدت افزایش می‌یابد.
اثر گشادکنندگی عروق
• ماسیتنتان با اتصال به گیرنده‌های بافتی و مسدود کردن آن‌ها، مانع از اتصال اندوتلین و اعمال اثرات مخرب آن می‌شود. مسدود شدن این گیرنده‌ها توسط این دارو، منجر به شل شدن عضلات صاف عروق ریوی، گشادی عروق، کاهش مقاومت عروق ریوی و در نهایت کاهش فشار خون در شریان‌های ریوی می‌گردد. این دارو به گونه‌ای طراحی شده است که اتصال بافتی پایدارتری نسبت به داروهای نسل قبل از خود داشته باشد.

توصیه های دارویی ماسیتنتان
توصیه‌های دارویی بیمار (آموزش‌های ضروری به بیمار)
پزشک معالج باید اطمینان حاصل کند که بیمار پیش از شروع درمان، موارد زیر را به طور کامل درک کرده است:
نحوه مصرف
• دارو باید روزانه یک بار، در زمان مشخص، با غذا یا با معده خالی مصرف شود. قرص باید به صورت کامل با آب بلعیده شود و بیمار نباید آن را خرد کند، بشکند یا بجود.
جلوگیری از بارداری
• به دلیل خطر بسیار بالای بروز نقص‌های مادرزادی شدید، بیماران زن در سنین باروری باید از روش‌های پیشگیری از بارداری بسیار مطمئن استفاده کنند. این پیشگیری باید در تمام طول درمان و حداقل تا یک ماه پس از قطع کامل دارو ادامه یابد. انجام تست بارداری پیش از شروع درمان و به صورت ماهانه در طول مصرف دارو الزامی است.
علائم هشداردهنده کبدی
• بیمار باید آموزش ببیند که در صورت بروز علائمی مانند زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره، خستگی مفرط و غیرعادی، حالت تهوع مداوم یا درد در سمت راست و بالای شکم، مصرف دارو را متوقف کرده و فورا به پزشک مراجعه کند.
تجمع مایعات و افزایش وزن
• به بیمار توصیه کنید که وزن خود را به صورت روزانه کنترل کند. در صورت بروز تورم ناگهانی در مچ پا، ساق پا یا دست‌ها و همچنین افزایش وزن سریع و بدون دلیل، باید بلافاصله تیم درمانی را مطلع سازد.
علائم کم‌خونی
• بیمار باید نسبت به علائمی نظیر رنگ‌پریدگی، خستگی شدید، ضعف و تنگی نفس غیرعادی حساس باشد و آن‌ها را گزارش دهد.
توصیه‌های دارویی مخصوص پزشک
مدیریت درمان با ماسیتنتان نیازمند ارزیابی‌های دقیق بالینی و آزمایشگاهی است. پزشکان باید در زمان تجویز این دارو به نکات زیر توجه ویژه داشته باشند:
منع مصرف مطلق در بارداری
• این دارو دارای اثرات تراتوژنیک قطعی است و تجویز آن در زنان باردار مطلقا ممنوع است. در بسیاری از پروتکل‌های بین‌المللی، تجویز این دارو برای زنان تنها از طریق برنامه‌های محدود و کنترل‌شده خطر امکان‌پذیر است.
پایش مداوم عملکرد کبد
• پیش از شروع درمان، سطح آنزیم‌های ترانس‌آمیناز کبدی و بیلی‌روبین باید اندازه‌گیری شود. این پایش باید به صورت ماهانه یا در فواصل منظم بالینی تکرار گردد. در صورت افزایش سطح آنزیم‌ها به بیش از 3 برابر حد فوقانی طبیعی، ارزیابی مجدد بالینی و قطع موقت یا دائم دارو باید در نظر گرفته شود.
پایش هماتولوژیک
• ماسیتنتان می‌تواند باعث کاهش وابسته به دوز در غلظت هموگلوبین شود. سطح هموگلوبین و هماتوکریت باید پیش از آغاز درمان و در فواصل منظم در طول درمان پایش شود تا از بروز آنمی شدید جلوگیری گردد.
ارزیابی احتباس مایعات و ادم ریوی
• مصرف این دارو با خطر احتباس مایعات همراه است که در برخی موارد نیاز به مداخله با دیورتیک‌ها دارد. اگر بیمار دچار ادم ریوی یا افزایش ناگهانی و شدید احتباس مایعات شد، ارزیابی دقیق وضعیت نارسایی قلبی و احتمال قطع درمان با این دارو ضروری است.
مدیریت تداخلات دارویی
• از تجویز همزمان ماسیتنتان با القاکننده‌های قوی آنزیم‌های کبدی به شدت خودداری کنید، زیرا اثربخشی درمان را به طور چشمگیری کاهش می‌دهند. همچنین در صورت نیاز قطعی به تجویز مهارکننده‌های قوی آنزیم‌های کبدی، بیمار باید از نظر بروز عوارض جانبی به صورت بسیار دقیق پایش شود.
سایر نکات
• قرص ماسیتنتان به صورت کامل یک بار در روز (بدون توجه به زمان صرف غذا) مصرف می‌شود و حداکثر دوز روزانه این دارو نیز ۱۰ میلی‌گرم می‌باشد. از خرد کردن، جویدن یا له کردن این قرص‌ها خودداری شود.
• برچسب کانادایی ماسیتنتان مصرف این دارو را در بیماران دیالیزی توصیه نمی کند.
• آنزیم‌های کبدی قبل از شروع درمان کنترل شوند و در صورت لزوم تکرار گردد(توصیه می‌شود در سال اول درمان در صورت نیاز ماهانه بررسی کبدی انجام شود). در بیمارانی که افزایش ترانس آمینازها همراه با علائم آسیب کبدی (مانند بی اشتهایی، ادرار تیره، خستگی، تب، خارش، زردی، حالت تهوع، درد یک‌جهارم بالا و راست، استفراغ) است یا افزایش بیلی روبین (بیلی روبین بیش از ۲ برابر بالا) دیده می‌شود، درمان را قطع کنید. پس از نرمال شدن آنزیم های کبدی، می‌توان در بیمارانی که علائم بالینی سمیت کبدی را تجربه نمی کنند، مجدداً درمان را شروع کنید. در مواردی که آنزیم های کبدی ALT یا AST بیشتر از ۳برابر حد نرمال باشند، و در بیماران با نارسایی کبد، شروع درمان با این دارو توصیه‌ نمی‌شود.
• از اقدامات احتیاطی مناسب برای دریافت، جابجایی، مدیریت و دفع این دارو استفاده شود. دستکش (تک) در هنگام دریافت، باز کردن بسته بندی و قرار دادن در انبار پوشیده شود. NIOSH استفاده دستکش در یک دست را برای مصرف قرص یا کپسول های دست نخورده توصیه می کند.
• ادم محیطی می‌تواند به دلیل درمان و/یا شرایط بیماری (فشار خون شریانی ریوی) رخ دهد. در صورت وقوع این عارضه ارزیابی بیشتر بیمار برای تعیین علت و درمان مناسب یا قطع درمان ضروری می‌باشد.
• در بیماران مبتلا به نارسایی مزمن قلبی با احتیاط مصرف شود.
• کاهش هماتوکریت/هموگلوبین در مدت درمان با این دارو مشاهده شده است و ممکن است در اوایل درمان رخ دهد. اندازه‌گیری هموگلوبین قبل از شروع درمان انجام شود و در صورت لزوم تکرار گردد. مصرف این دارو در بیماران مبتلا به کم خونی شدید توصیه نمی شود.
• در صورت بروز علائم ادم ریوی، احتمال بیماری انسداد وریدی ریه (PVOD) را در نظر بگیرید. در صورت تایید PVOD، درمان با این دارو را متوقف کنید.
• افراد مبتلا به اختلال عملکرد بطن چپ، در معرض خطر بروز احتباس مایعات بعد از شروع درمان با آنتاگونیست های گیرنده اندوتلین هستند. در این موارد نیاز به مداخله با دیورتیک ها یا بستری شدن در بیمارستان برای نارسایی قلبی جبران نشده دارند. 
بعد از شروع درمان، علایم احتباس مایعات باید کنترل شود و اگر این موضوع از نظر بالینی قابل توجه باشد، بیمار را برای تعیین علت و نیاز احتمالی به قطع درمان ارزیابی شود.
• تصمیم به تجویز این دارو برای کلیه بیماران خانم با دقت فراوان و در صورت صلاحدید متخصص، طبق برنامه سختگیرانه گرفته شود. بیمار خانم در سن باروری باید قبل از شروع درمان و هر ماه در طول درمان و یک ماه پس از قطع درمان، تست بارداری منفی داشته باشد.
• خانم‌ها می‌توانند از یک روش بسیار مؤثر پیشگیری از بارداری (دستگاه داخل رحمی، ایمپلنت پیشگیری از بارداری، یا عقیم‌سازی با مسدودکردن لوله‌ها) یا ترکیبی از روش‌ها (داروهای پیشگیری از بارداری هورمونی با روش مانع یا دو روش مانع) استفاده کنند. در صورت انتخاب روش ترکیبی دوم، علاوه بر وازکتومی همسر، باید از یک روش پیشگیری هورمونی یا مانع نیز استفاده شود. خانم‌ها باید در مورد پیشگیری و برنامه ریزی بارداری مشاوره شوند و در صورت وقوع حاملگی فوراً به پزشک خود اطلاع دهند.
• ممکن است تعداد اسپرم در مردان در طول درمان کاهش یابد. به بیماران مرد در مورد اثرات بالقوه بر باروری توضیحات لازم داده شود.
• ترشح ماسیتنتان در شیر مادر مشخص نیست اما با توجه به احتمال بروز عوارض جانبی در شیرخواران، کارخانه سازنده توصیه می کند که تصمیم به قطع شیردهی یا قطع دارو گرفته شود.
• ادم محیطی قابل توجه در بیماران بررسی شود.

منع مصرف ماسیتنتان
موارد منع مصرف در بیماری‌ها
تجویز ماسیتنتان در حضور برخی شرایط بالینی و بیماری‌های زمینه‌ای اکیدا ممنوع است یا نیاز به احتیاط بسیار بالا دارد:
اختلالات شدید کبدی و افزایش آنزیم‌ها
• مصرف این دارو در بیمارانی که دچار نارسایی شدید کبدی هستند و یا سطح پایه آنزیم‌های ترانس‌آمیناز کبدی آن‌ها پیش از شروع درمان، بیش از 333 برابر حد فوقانی طبیعی است، ممنوع می‌باشد. این دارو پتانسیل ایجاد سمیت کبدی را دارد و پایش ماهانه آنزیم‌های کبدی الزامی است.
حساسیت مفرط
• در بیمارانی که سابقه حساسیت مفرط و واکنش‌های آنافیلاکتیک به ماسیتنتان یا سایر اجزای فرمولاسیون آن را دارند، تجویز این دارو کاملا ممنوع است.
کم‌خونی شدید
• با توجه به اینکه ماسیتنتان می‌تواند باعث کاهش سطح هموگلوبین و هماتوکریت شود، شروع درمان در بیمارانی که در زمان معاینه پایه دچار کم‌خونی شدید هستند توصیه نمی‌شود. اصلاح سطح هموگلوبین پیش از آغاز درمان ضروری است.
موارد منع مصرف در بارداری و شیردهی
بارداری (ممنوعیت مطلق)
• ماسیتنتان به شدت تراتوژن (ناهنجاری‌زا) است و مصرف آن در دوران بارداری اکیدا ممنوع است. این دارو می‌تواند باعث بروز نقص‌های مادرزادی بسیار جدی در جنین شود.
• توصیه بالینی: تجویز این دارو برای زنان در سنین باروری تنها تحت یک برنامه کنترل‌شده و سخت‌گیرانه امکان‌پذیر است. پیش از شروع درمان، باید تست بارداری منفی تایید شود و این تست باید به صورت ماهانه در طول درمان و تا یک ماه پس از قطع دارو تکرار گردد. استفاده از روش‌های پیشگیری از بارداری بسیار مطمئن در تمام این دوران الزامی است.
شیردهی (ممنوعیت بالینی)
• مشخص نیست که آیا ماسیتنتان در شیر انسان ترشح می‌شود یا خیر؛ اما با توجه به احتمال بروز عوارض جانبی جدی در شیرخوار، تغذیه با شیر مادر در طول دوره درمان با این دارو ممنوع است. پزشک باید بر اساس اهمیت دارو برای مادر، تصمیم به قطع شیردهی یا قطع مصرف دارو بگیرد.
موارد منع مصرف در کودکان
کودکان و نوجوانان
• ایمنی و اثربخشی داروی ماسیتنتان در بیماران اطفال (کودکان و نوجوانان زیر 18 سال) هنوز به طور رسمی توسط مراجع بین‌المللی تایید نشده است. به دلیل فقدان داده‌های بالینی کافی در مورد تنظیم دوز، پروفایل عوارض و پیامدهای طولانی‌مدت، تجویز روتین این دارو برای کودکان در حال حاضر توصیه نمی‌شود و جزو موارد تایید نشده محسوب می‌گردد. تجویز آن در این گروه سنی تنها در شرایط خاص و توسط فوق‌تخصص‌های قلب یا ریه اطفال با در نظر گرفتن نسبت سود به زیان انجام می‌گیرد.

هشدار ها ماسیتنتان
هشدارهای بالینی جامع و کاربردی ماسیتنتان
تجویز ماسیتنتان نیازمند پایش دقیق بالینی و آزمایشگاهی است. پزشک معالج باید پیش از شروع درمان و در طول آن، موارد زیر را به دقت مد نظر قرار دهد:
سمیت جنینی و خطر تراتوژنیستی
• این دارو دارای هشدار جعبه سیاه برای سمیت جنینی است. مصرف آن در دوران بارداری می‌تواند منجر به نقص‌های مادرزادی بسیار جدی شود. تجویز این دارو برای زنان در سنین باروری صرفا تحت برنامه‌های محدودکننده و کنترل‌شده امکان‌پذیر است. پیش از شروع درمان، تست بارداری باید منفی باشد و این تست باید به صورت ماهانه در طول درمان و تا یک ماه پس از قطع دارو تکرار شود. استفاده از روش‌های مطمئن پیشگیری از بارداری الزامی است.
سمیت کبدی و پایش آنزیم‌ها
• داروهای آنتاگونیست گیرنده اندوتلین با خطر افزایش آنزیم‌های کبدی و آسیب‌های شدید کبدی همراه هستند. ارزیابی پایه آنزیم‌های ترانس آمیناز کبدی و بیلی‌روبین پیش از شروع درمان الزامی است. در طول درمان نیز باید این آنزیم‌ها به صورت دوره‌ای پایش شوند. در صورتی که سطح آنزیم‌ها به بیش از 3 برابر حد فوقانی طبیعی برسد یا با علائم بالینی آسیب کبدی (مانند یرقان، خستگی شدید، تهوع بی‌دلیل یا درد شکم) همراه باشد، دارو باید فورا قطع گردد.
کاهش سطح هموگلوبین و هماتوکریت
• کاهش غلظت هموگلوبین در هفته‌های اولیه درمان با این دارو شایع است. پزشک باید سطح هموگلوبین پایه را پیش از آغاز درمان اندازه‌گیری کرده و در فواصل منظم (به ویژه در ماه‌های اول) آن را پایش کند. در صورت بروز کم‌خونی شدید و نیازمند به مداخله، باید بررسی‌های تکمیلی انجام شده و در صورت لزوم درمان با این دارو قطع یا اصلاح شود.
احتباس مایعات و ادم ریوی
• در صورت بروز علائم ادم ریوی در ابتدای درمان، باید احتمال وجود بیماری انسداد وریدی ریوی به عنوان یک بیماری زمینه‌ای در نظر گرفته شود. در این شرایط بالینی، مصرف دارو باید قطع شود. همچنین، احتباس محیطی مایعات از عوارض شناخته شده این دسته دارویی است که ممکن است نیازمند تجویز یا تنظیم دوز داروهای ادرارآور باشد.
کاهش تعداد اسپرم
• مشاهدات بالینی نشان داده است که این دارو می‌تواند باعث کاهش تعداد اسپرم در مردان شود. این موضوع باید پیش از شروع درمان با بیماران مرد که قصد فرزندآوری در آینده دارند، مطرح و مشاوره شود. این اثر ممکن است پس از قطع دارو به طور کامل برگشت‌پذیر نباشد.
مسمومیت ماسیتنتان و مدیریت درمان
مسمومیت با این دارو معمولا در اثر مصرف دوزهای بسیار بالاتر از حد درمانی (برای مثال دوزهای بالاتر از 25 میلی‌گرم) رخ می‌دهد و نیازمند مداخله سریع پزشکی است.
علائم بالینی مسمومیت :
• مهم‌ترین و شایع‌ترین علامت مسمومیت، افت شدید فشار خون است که می‌تواند منجر به کاهش خون‌رسانی به ارگان‌های حیاتی شود. سایر علائم شایع شامل سردرد بسیار شدید، تهوع، استفراغ، برافروختگی و تپش قلب می‌باشد.
مدیریت و درمان مسمومیت :
• اقدامات حمایتی: هیچ پادزهر اختصاصی برای مسمومیت با این دارو وجود ندارد. درمان کاملا حمایتی و بر اساس کنترل علائم است.
• کنترل فشار خون: تمرکز اصلی درمان بر حفظ فشار خون و تثبیت وضعیت قلبی و عروقی بیمار است. استفاده از مایعات وریدی و در صورت لزوم داروهای تنگ‌کننده عروق برای مدیریت افت فشار خون ضروری است.
• ارزیابی‌های مداوم: پایش مداوم علائم حیاتی و نوار قلب تا زمان پایداری کامل وضعیت بالینی بیمار الزامی است.
• عدم کارایی دیالیز: با توجه به اینکه این دارو به میزان بسیار بالایی (بیش از 99 درصد) به پروتئین‌های پلاسما متصل می‌شود، انجام همودیالیز در دفع دارو از بدن بیمار مسموم تاثیری ندارد و توصیه نمی‌شود.

مصرف در بارداری ماسیتنتان
گروه X
به هيچ وجه نبايد استفاده شود: مطالعات حیوانی یا انسانی مواردی از نقص مادرزادی و یا خطر مرگ جنین ناشی از عوارض مصرف این دارو در دوران بارداری مشاهده شده است. این شواهد به واسطه تحقیقات، تجربه عرضه در بازار و یا مطالعات انسانی به دست آمده است. بنابراین ریسک خطر مصرف این دارو در بارداری بطور حتم بیش از منافع احتمالی آن است و نباید استفاده شود.

عوارض جانبی ماسیتنتان
عوارض بسیار شایع (شیوع بیش از 10%):
• سردرد: یکی از شایع‌ترین عوارض گزارش شده است که در حدود 14% تا 18% از بیماران مشاهده می‌شود. این عارضه معمولا در هفته‌های ابتدایی درمان بروز می‌کند.
• التهاب بینی و حلق: این عارضه تنفسی فوقانی با شیوع حدود 14% در بیماران تحت درمان گزارش شده است.
• کم‌خونی و کاهش هموگلوبین: کاهش سطح هموگلوبین در حدود 13% از بیماران رخ می‌دهد. این افت معمولا در هفته‌های اول تا هشتم درمان اتفاق می‌افتد و نیازمند پایش دوره‌ای و منظم شمارش کامل خون است.
• برونشیت: التهاب مجاری تنفسی تحتانی به صورت برونشیت در حدود 12% از موارد مصرف این دارو مشاهده می‌شود.
• احتباس مایعات و ادم محیطی: تورم اندام‌ها و احتباس مایعات با شیوع متغیر بین 11% تا 22% گزارش شده است. این عارضه در بیماران مبتلا به پرفشاری خون ریوی نیازمند ارزیابی دقیق است تا از نارسایی قلبی افتراق داده شود و در صورت لزوم با داروهای ادرارآور مدیریت گردد.
عوارض شایع (شیوع بین 1% تا 10%):
• عفونت مجاری ادراری: بروز عفونت‌های ادراری در حدود 9% از بیماران دریافت‌کننده این دارو ثبت شده است.
• التهاب حلق و علائم شبه آنفلوآنزا: بروز التهاب حلق در حدود 6% و ابتلا به آنفلوآنزا یا علائم مشابه آن نیز در حدود 6% از بیماران گزارش شده است.
• افزایش آنزیم‌های کبدی: بالا رفتن سطح آنزیم‌های ترانس‌آمیناز کبدی به بیش از 3 برابر حد فوقانی طبیعی در حدود 3% تا 4% از بیماران رخ می‌دهد. با توجه به خطر سمیت کبدی در این دسته دارویی، ارزیابی پایه و پایش دوره‌ای عملکرد کبد در تمام طول درمان اکیدا توصیه می‌شود. در صورت همراهی این افزایش با علائم بالینی آسیب کبدی، قطع دارو الزامی است.

تداخلات دارویی ماسیتنتان
مکانیسم کلی تداخلات:
سوبسترای CYP2C19(مینور)، CYP2C8(مینور)، CYP2C9(مینور)، CYP3A4 (ماژور)
منع مصرف همزمان(کنترا اندیکه):
القاکننده CYP3A4 (قوی)، مهارکننده CYP3A4 (قوی)، فکسینیدازول، فلوکونازول، فوزیدیک اسید(سیستمیک)
افزایش اثرداروها توسط ماسیتنتان:
تداخل معناداری گزارش نگردیده است.
داروهایی که سطح خونی ماسیتنتان را بالا می برند:
آمیودارون، کلوفازیمین، مهارکننده CYP3A4 (متوسط و قوی)، اردافیتینیب، فکسینیدازول، فلوکونازول، فوزیدیک اسید(سیستمیک)
کاهش اثرات داروها توسط ماسیتنتان:
تداخل معناداری گزارش نگردیده است.
داروهایی که سطح ماسیتنتان را کاهش می دهند:
القاکننده CYP3A4(متوسط و قوی)، اردافیتینیب، ایووسیدنیب
تداخلات دارویی ماسیتنتان
متابولیسم اصلی این دارو از طریق مسیر آنزیمی سیتوکروم کبد انجام می‌شود؛ بنابراین، داروهایی که این مسیر را تحت تاثیر قرار می‌دهند، می‌توانند باعث تداخلات بالینی مهمی شوند. تمامی تداخلات زیر نیازمند توجه ویژه پزشک معالج هستند:
القا کننده‌های قوی آنزیم‌های کبدی
• مصرف همزمان داروهایی مانند ریفامپین، کاربامازپین، فنی توئین و گیاه علف چای باعث تسریع در متابولیسم و دفع ماسیتنتان می‌شود. نوع تداخل به صورت کاهش قابل توجه غلظت خونی و در نتیجه کاهش چشمگیر اثربخشی بالینی دارو است. تجویز همزمان این داروها با ماسیتنتان به هیچ وجه توصیه نمی‌شود و باید از درمان‌های جایگزین استفاده کرد.
مهار کننده‌های قوی آنزیم‌های کبدی
• داروهایی نظیر کتوکونازول، ایتراکونازول، کلاریترومایسین و ریتوناویر سرعت متابولیسم ماسیتنتان را کاهش می‌دهند. این تداخل باعث افزایش غلظت خونی دارو و طولانی شدن زمان حضور آن در بدن می‌شود که خطر بروز عوارض جانبی مانند سمیت کبدی و افت فشار خون را به شدت بالا می‌برد. در صورت نیاز قطعی به مصرف همزمان، بیمار باید از نظر بروز عوارض جانبی به صورت مداوم و دقیق پایش شود.
تداخل با غذا
• بر اساس مطالعات فارماکوکینتیک بالینی، جذب این دارو تداخل بالینی قابل توجهی با مصرف غذا ندارد. مصرف همزمان دارو با وعده‌های غذایی پرچرب یا معده خالی، تاثیر معناداری بر میزان جذب و اثربخشی آن نمی‌گذارد. بنابراین، پزشک می‌تواند به بیمار توصیه کند که دارو را بدون توجه به زمان مصرف غذا و با یک برنامه زمانی ثابت روزانه میل نماید.
تداخل در آزمایشات تشخیصی
مصرف ماسیتنتان می‌تواند منجر به تغییراتی در برخی پارامترهای آزمایشگاهی شود که توجه به آن‌ها در روند پیگیری بیمار الزامی است:
تغییرات پارامترهای خونی
• این دارو می‌تواند باعث افت واقعی غلظت هموگلوبین و هماتوکریت در آزمایش خون شود. این افت معمولا در هفته‌های اول درمان رخ می‌دهد و تداخل کاذب با کیت‌های آزمایشگاهی نیست، بلکه یک اثر دارویی محسوب می‌شود.
تغییرات آنزیم‌های کبدی
• مصرف این دارو ممکن است باعث افزایش سطح آنزیم‌های ترانس‌آمیناز کبدی در نتایج آزمایشگاهی شود. در صورت مشاهده افزایش آنزیم‌ها به بیش از 333 برابر حد طبیعی، ارزیابی بالینی دقیق برای بررسی سمیت کبدی الزامی است.

نام‌های تجاری

قرص لیراتان 10 میلی گرم [نانو فناوران داروئی الوند]، قرص آزنتان 10 میلی گرم [البرز زاگرس]، قرص ماستینتان تدبیر کالای جم 10 میلی گرم [داروسازی تدبیر کالای جم]، قرص ماسیپول 10 میلی گرم [داروسازی تدبیر کالای جم]، قرص آپسیتنتان 10 میلی گرم [داروسازی فاران شیمی تویسرکان]، قرص ماسیتنتان سبحان 10 میلی گرم [داروسازی سبحان انکولوژی]، قرص آنارتا 10 میلی گرم [ابیان فارمد]، LYRATAN 10 MG Tablet [نانو فناوران داروئی الوند]، AZENTAN 10 mg Tablet [البرز زاگرس]، MACITENTAN TKJ 10mg Tablet [داروسازی تدبیر کالای جم]، MACIPUL 10 mg Tablet [داروسازی تدبیر کالای جم]، OPCITENTAN 10 mg Tablet [داروسازی فاران شیمی تویسرکان]، MACITENTAN SOBHAN 10 mg Tablet [داروسازی سبحان انکولوژی]، ANARETA 10 mg Tablet [ابیان فارمد]، شربت پریکان 25میلی گرم/5میلی لیتر 60 میلی لیتر، ساشه مایوفولات، پودر برای تزریق آیفوکسا 2 میلی گرم، پودر برای تزریق آیفوکسا 1 میلی گرم، ویال کلسیم فولینات کلوا 100 میلی گرم/10 میلی لیتر، ویال کلسیم فولینات کلوا 200 میلی گرم/10 میلی لیتر، ژل موضعی بریمونیدین توسن دارو 3میلی گرم/1 گرم 30 گرم، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 1 (محتوی 7 آمپول)، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 2 (محتوی 7 آمپول)، قرص ولوپام 10 میلی گرم، قرص زلیوکس 60 میلی گرم (رزمتیرم)، قرص منیزیم ویتاسا 250 میلی گرم، قرص ویتامین سی ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص مولتی ویتامین مینرال ب کمپلکس ویتامین سی ال لیزین ویتاسا، سافت ژل امگا 3 ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص کلسیم منیزیم ویتامین د3 و کا2 ویتاسا، قطره چشمی مای فلون 0.1% 5 میلی لیتر، قرص کنادیون 10 میلی گرم، کپسول آیزن اکتیو یوروویتال 80میلی گرم/400 میکروگرم، قرص آسادوگرل 100/75 میلی گرم

اشکال دارویی

قرص، کپسول، شربت، آمپول، ویال، ژل، قطره، پودر، ساشه، محلول