اولاپاریب

مقایسه اولاپاریب با داروهای مشابه
بعضی بیماران اولاپاریب را با داروهای دیگری مثل نیراپاریب یا روکاپاریب مقایسه می‌کنند. این داروها از نظر کاربرد، عوارض، شرایط تجویز و مناسب بودن برای هر بیمار تفاوت‌هایی دارند. به همین دلیل نمی‌توان گفت یک دارو برای همه بهتر از دیگری است. انتخاب داروی مناسب به نوع سرطان، نتیجه آزمایش‌ها، درمان‌های قبلی و نظر پزشک بستگی دارد.
فارماکوکینتیک اولاپاریب
جذب
• پس از تجویز خوراکی، اولاپاریب به سرعت در دستگاه گوارش جذب می شود. زمان رسیدن به حداکثر غلظت پلاسمایی دارو معمولا بین 1.5 تا 3 ساعت متغیر است. مصرف دارو به همراه یک وعده غذایی پرچرب باعث تاخیر در زمان جذب به مدت حدود 2.5 ساعت می شود و میزان مواجهه کلی با دارو را حدود 20 درصد افزایش می دهد. با توجه به این که این تغییرات از نظر بالینی و سمیت دارویی اهمیت چشمگیری ندارند، اولاپاریب می تواند بدون توجه به زمان مصرف غذا تجویز شود. غلظت حالت پایدار دارو معمولا پس از 3 الی 4 روز مصرف مداوم حاصل می گردد.
توزیع
• حجم ظاهری توزیع اولاپاریب در حالت پایدار حدود 158 لیتر براورد شده است که نشان دهنده نفوذ و توزیع بافتی گسترده آن در بدن است. میزان اتصال این دارو به پروتئین های پلاسمای خون انسان در شرایط آزمایشگاهی و بالینی به صورت متوسط 82 درصد می باشد.
متابولیسم
• متابولیسم اولاپاریب به طور گسترده در کبد انجام می گیرد. مسیر اصلی متابولیزه شدن این دارو از طریق آنزیم سیتوکروم پی تری ای فور و تا حد بسیار کمتری توسط آنزیم سیتوکروم پی تری ای فایو می باشد. فرایندهای اصلی شامل واکنش های اکسیداسیون و به دنبال آن کونژوگاسیون است. به همین دلیل، تجویز همزمان اولاپاریب با داروهایی که مهارکننده یا القاکننده قوی این آنزیم های کبدی هستند، اکیدا ممنوع بوده یا نیازمند تعدیل دوز بسیار دقیق است تا از بروز سمیت های هماتولوژیک جلوگیری شود.
دفع
• نیمه عمر حذف نهایی اولاپاریب در بدن انسان به طور متوسط حدود 14.9 ساعت است. کلیرانس ظاهری دارو پس از مصرف یک دوز منفرد در حدود 7.4 لیتر در ساعت ارزیابی شده است. فرایند دفع دارو از بدن دوگانه است و عمدتا به صورت متابولیت های غیرفعال صورت می گیرد. حدود 44 درصد از دوز مصرفی از طریق کلیه ها و ادرار دفع می شود، در حالی که حدود 42 درصد آن از طریق صفرا و مدفوع از بدن خارج می گردد. کسر بسیار کوچکی از دارو به صورت کاملا تغییر نیافته در ادرار و مدفوع قابل ردیابی است.

آیا قرص اولاپاریب برای سرطان تخمدان کاربرد دارد؟
بله، در بعضی بیماران مبتلا به سرطان تخمدان از اولاپاریب استفاده می‌شود، به‌ویژه وقتی شرایط بیماری و پاسخ به درمان‌های قبلی با این دارو هماهنگ باشد.
موارد مصرف اولاپاریب
موارد مصرف تایید شده
سرطان تخمدان
• اولاپاریب به عنوان یک تحول بزرگ در مدیریت سرطان تخمدان اپیتلیال پیشرفته، لوله فالوپ و صفاق اولیه شناخته می شود. کاربرد اصلی آن به عنوان درمان نگهدارنده در خط اول برای بیمارانی است که دارای جهش ارثی یا سوماتیک بی ار سی ای هستند و به شیمی درمانی بر پایه پلاتین پاسخ کامل یا نسبی داده اند. همچنین، در بیمارانی که تومور آن ها وضعیت نقص نوترکیبی همولوگ مثبت دارد، تجویز اولاپاریب در ترکیب با بواسیزوماب به عنوان درمان نگهدارنده خط اول تایید شده است. در محیط بالینی، بررسی وضعیت ژنتیکی تومور پیش از شروع درمان نگهدارنده برای انتخاب دقیق بیماران الزامی است.
سرطان پستان
• این دارو برای درمان هدفمند بیماران مبتلا به سرطان پستان متاستاتیک با گیرنده هر دو منفی که دارای جهش ارثی بی ار سی ای هستند و قبلا شیمی درمانی دریافت کرده اند، کاربرد دارد. برای بیماران گیرنده هورمونی مثبت، درمان غدد درون ریز قبلی باید انجام شده باشد مگر اینکه بیمار کاندید مناسبی برای آن نباشد. به تازگی، این دارو برای درمان کمکی یا ادجوانت در بیماران مبتلا به سرطان پستان اولیه پرخطر دارای جهش ارثی بی ار سی ای و گیرنده هر دو منفی، پس از اتمام درمان های موضعی و شیمی درمانی نئوادجوانت یا ادجوانت نیز تایید شده است که به طور قابل توجهی بقای بدون بیماری را بهبود می بخشد.
سرطان پروستات
• در حوزه اوروانکولوژی، اولاپاریب برای بیماران مبتلا به سرطان پروستات مقاوم به اخته متاستاتیک که دارای جهش در ژن های درگیر در ترمیم نوترکیبی همولوگ هستند و بیماری آن ها پس از درمان با داروهای هورمونی جدید مانند انزالوتامید یا ابیراترون پیشرفت کرده است، تایید شده است. این تاییدیه اهمیت غربالگری ژنتیکی در سرطان پروستات پیشرفته را برای یافتن اهداف درمانی جدید برجسته می کند.
سرطان پانکراس
• سرطان پانکراس متاستاتیک معمولا پیش آگهی ضعیفی دارد، اما اولاپاریب به عنوان درمان نگهدارنده برای بیماران مبتلا به این سرطان که دارای جهش ارثی بی ار سی ای هستند و بیماری آن ها پس از حداقل شانزده هفته شیمی درمانی خط اول بر پایه پلاتین پیشرفت نکرده است، تایید شده است. این رویکرد به پزشکان اجازه می دهد تا سمیت ناشی از شیمی درمانی مداوم را کاهش داده و همزمان کنترل بیماری را حفظ کنند.
موارد مصرف خارج از برچسب
سرطان آندومتر و رحم
• بر اساس داده های به دست آمده از برخی کارآزمایی های بالینی، استفاده از اولاپاریب در سرطان های پیشرفته آندومتر که دارای جهش های خاص یا نقص در مسیرهای ترمیم دی ان ای هستند، به عنوان درمان خارج از برچسب مورد توجه قرار گرفته است. پزشکان ممکن است در مواردی که گزینه های درمانی استاندارد به پایان رسیده اند و پروفایل مولکولی تومور توجیه کننده است، از این رویکرد استفاده کنند.
سرطان های دستگاه گوارش غیر از پانکراس
• در برخی از تومورهای مجاری صفراوی یا سرطان معده پیشرفته که در بررسی های نسل جدید توالی یابی، جهش در ژن های بی ار سی ای یا سایر ژن های مرتبط با نقص نوترکیبی همولوگ یافت می شود، انکولوژیست ها ممکن است بر اساس منطق بیولوژیک مشابه با سایر تومورها، از مهارکننده های پارپ استفاده کنند. اگرچه شواهد فاز سه در این زمینه محدود است، اما گزارش های موردی و مطالعات فاز دو اثربخشی نسبی را نشان داده اند.
سرطان ریه سلول غیر کوچک
• در موارد بسیار نادری که بیماران مبتلا به سرطان ریه دارای جهش های ارثی یا سوماتیک در مسیرهای ترمیم دی ان ای هستند، استفاده از اولاپاریب به صورت تک دارویی یا در ترکیب با سایر درمان های هدفمند در قالب پروتکل های خارج از برچسب یا کارآزمایی های بالینی ارزیابی می شود. پزشکان باید توجه داشته باشند که این کاربرد کاملا تحقیقاتی است و تنها در صورت اثبات قطعی جهش های هدفمند قابل توجیه است.
تومورهای جامد با جهش های خاص
• با پیشرفت پزشکی دقیق، تومورهای جامد با منشا بافتی مختلف در صورتی که دارای جهش های واضح در مسیر نوترکیبی همولوگ باشند، کاندید بالقوه ای برای درمان با اولاپاریب محسوب می شوند. تصمیم گیری برای تجویز دارو در این سناریوهای خارج از برچسب نیازمند بررسی دقیق در هیئت های تومور چند رشته ای و ارزیابی خطرات و منافع بالینی برای هر بیمار به صورت فردی است.

مکانیسم اثر اولاپاریب
• اولاپاریب یک داروی هدفمند و مهارکننده آنزیم پارپ است که نقش کلیدی در مسیرهای ترمیم آسیب های دی ان ای ایفا می کند. مکانیسم اثر این دارو بر اساس مفهوم مرگ کشنده مصنوعی است، به ویژه در سلول های سرطانی که از پیش دارای نقص در مسیرهای ترمیم نوترکیبی همولوگ مانند جهش در ژن های بی ار سی ای هستند.
• اولاپاریب یک مهارکننده قوی و انتخابی آنزیم های پلی ای دی پی ریبوز پلیمراز شامل پارپ یک، پارپ دو و پارپ سه می باشد. این آنزیم ها نقش حیاتی در تنظیم هموستاز سلولی، رونویسی و به ویژه مسیرهای ترمیم آسیب های تک رشته ای دی ان ای ایفا می کنند.
• داروی اولاپاریب با اتصال مستقیم به محل کاتالیتیک این آنزیم ها، آن ها را بر روی رشته آسیب دیده دی ان ای به دام می اندازد. این فرایند که به دام انداختن پارپ معروف است، مانع از پیشرفت دوشاخه همانند سازی سلولی شده و در نتیجه شکست های دو رشته ای بسیار سمی در دی ان ای ایجاد می کند. در سلول های سالم، این شکست های دو رشته ای از طریق مسیر دقیق نوترکیبی همولوگ ترمیم می شوند. اما در سلول های توموری که دارای نقص پیش زمینه ای در این مسیر ترمیمی هستند، مانند تومورهای دارای جهش در ژن های بی ار سی ای یک و دو، سلول قادر به ترمیم این آسیب های گسترده نیست. تجمع این آسیب های دی ان ای در نهایت منجر به آپوپتوز و مرگ سلول سرطانی می گردد. این پدیده بیولوژیک تحت عنوان مرگ کشنده مصنوعی شناخته می شود و اساس اثربخشی اولاپاریب در درمان هدفمند سرطان های دارای نقص ترمیم دی ان ای است.

دوز اولاپاریب و مقدار مصرف روزانه
دوز اولاپاریب برای همه یکسان نیست. مقدار مصرف روزانه به نوع بیماری، توان بدن در تحمل دارو، نتیجه آزمایش‌ها و داروهای همزمان بستگی دارد. بعضی بیماران درباره اولاپاریب 150 یا دوز 300 میلی‌گرم سؤال دارند، اما عدد دقیق مصرف باید فقط بر اساس نسخه مشخص شود. بالا بردن دوز برای اثر بیشتر یا کم کردن آن برای کاهش عوارض، بدون نظر پزشک کار ایمنی نیست.

نحوه مصرف اولاپاریب
اولاپاریب باید دقیقاً طبق نسخه مصرف شود. بیمار نباید مقدار مصرف، زمان مصرف یا فاصله بین دوزها را خودسرانه تغییر دهد. قرص معمولاً باید کامل بلعیده شود و خرد کردن یا نصف کردن آن فقط در صورتی انجام می‌شود که پزشک اجازه داده باشد. اگر بیمار درباره روش درست مصرف مطمئن نباشد، بهتر است از پزشک یا داروساز سؤال کند.
توصیه های دارویی اولاپاریب
توصیه های دارویی بیمار
اموزش صحیح به بیمار نقش حیاتی در موفقیت درمان با اولاپاریب و کاهش عوارض جانبی دارد. پزشک باید موارد زیر را به تفصیل برای بیمار شرح دهد:
نحوه مصرف دارو
• قرص های اولاپاریب باید به صورت کاملا درسته با یک لیوان آب بلعیده شوند. بیمار تحت هیچ شرایطی نباید قرص ها را خرد کند، بجود یا در اب حل نماید.
زمان مصرف و مصرف با غذا
• این دارو می تواند همراه با غذا یا با معده خالی مصرف شود. زمان بندی مصرف باید منظم و معمولا دو بار در روز با فاصله دوازده ساعت باشد.
مدیریت فراموشی دوز
• در صورتی که بیمار مصرف یک نوبت از دارو را فراموش کرد، نباید دوز فراموش شده را جبران کند یا دوز بعدی را دو برابر نماید. بیمار باید نوبت بعدی را در همان زمان از پیش تعیین شده مصرف کند.
محدودیت های اکید غذایی
• بیمار باید در تمام طول دوره درمان از مصرف میوه گریپ فروت، آب گریپ فروت و میوه نارنج به طور کامل پرهیز کند. این مواد غذایی متابولیسم دارو را مختل کرده و باعث افزایش خطرناک غلظت آن در خون می شوند.
پیشگیری از بارداری
• به دلیل خطرات اثبات شده برای جنین، بیماران زن در سنین باروری باید در طول درمان و حداقل تا شش ماه پس از مصرف آخرین دوز دارو، از روش های مطمئن پیشگیری از بارداری استفاده کنند. بیماران مرد نیز که شریک جنسی در سنین باروری یا باردار دارند، باید در طول درمان و تا سه ماه پس از پایان آن، از روش های پیشگیری فیزیکی بهره ببرند و از اهدای اسپرم خودداری نمایند.
شیردهی
• تغذیه با شیر مادر در طول دوره دریافت اولاپاریب و حداقل تا یک ماه پس از قطع کامل دارو اکیدا ممنوع است.
علائم هشدار دهنده برای مراجعه فوری
• بیمار باید اموزش ببیند که در صورت بروز علائمی مانند تب، لرز، احساس خستگی غیر طبیعی و مفرط، تنگی نفس، سرفه های مداوم، خونریزی از لثه یا بینی، وجود خون در ادرار یا مدفوع و بروز کبودی های بی دلیل روی پوست، بلافاصله به تیم درمانی مراجعه نماید.
توصیه های دارویی مخصوص پزشک
پزشک معالج برای مدیریت ایمن و اثربخش درمان با اولاپاریب باید پروتکل های پایش و مدیریت عوارض را با دقت اجرا نماید:
پایش دقیق هماتولوژیک
• پیش از آغاز درمان، انجام آزمایش شمارش کامل سلول های خونی الزامی است. پس از شروع درمان، این آزمایش باید به صورت ماهانه در یازده ماه نخست تکرار شود و پس از آن نیز به صورت دوره ای برای ارزیابی سمیت های خونی مورد پایش قرار گیرد.
مدیریت سمیت های خونی شدید
• در صورت افت شدید رده های خونی و بروز کم خونی، نوتروپنی یا ترومبوسیتوپنی با درجه بالا، پزشک باید مصرف دارو را متوقف کند تا وضعیت خونی بیمار تثبیت شود. اگر با وجود قطع دارو، افت رده های خونی پس از بیست و هشت روز بهبود نیافت، انجام آسپیراسیون و بیوپسی مغز استخوان برای بررسی احتمال بروز بدخیمی های ثانویه نظیر سندرم میلودیسپلاستیک یا لوسمی میلوئید حاد کاملا ضروری است.
تنظیم دوز در نارسایی کلیوی
• در بیمارانی که دچار اختلال عملکرد کلیوی هستند و کلیرانس کراتینین آن ها بین سی تا پنجاه میلی لیتر در دقیقه است، دوز دارو باید تعدیل شده و کاهش یابد تا از تجمع سموم جلوگیری شود. در نارسایی های شدیدتر، مصرف این دارو توصیه نمی شود.
ارزیابی و پایش ریوی
• خطر بروز عارضه کشنده پنومونیت در بیماران تحت درمان وجود دارد. در صورت گزارش بیمار مبنی بر تنگی نفس جدید، تشدید سرفه یا تب بدون منشا عفونی، پزشک باید فورا دارو را قطع کرده و تصویر برداری های تشخیصی ریه را درخواست کند. در صورت تایید پنومونیت، قطع دائمی دارو الزامی است.
پایش ترومبوآمبولی وریدی
• گزارش های بالینی نشان دهنده افزایش خطر لخته شدن خون به ویژه در عروق عمقی و امبولی ریه است. این خطر در بیماران مبتلا به سرطان پروستات که تحت درمان های هورمونی همزمان هستند، بیشتر دیده می شود. پزشک باید بیمار را از نظر علائم تورم اندام ها و دردهای قفسه سینه ارزیابی کند.
مدیریت پیشگیرانه عوارض گوارشی
• با توجه به شیوع بالای تهوع و استفراغ در بیماران مصرف کننده این دارو، تجویز دارو های ضد تهوع به صورت پیشگیرانه یا درمانی، بخش مهمی از برنامه حمایتی پزشک محسوب می شود تا کیفیت زندگی بیمار حفظ گردد.
سایر نکات
• معمولاً اولاپاریب هر ۱۲ ساعت همراه یا بدون غذا تجویز می‌شود. کپسول یا قرص ها به طور کامل بلعیده‌شود. از جویدن، له کردن، حل کردن و نصف کردن قرص ها خودداری شود.کپسول نیز به طور کامل بلعیده شود؛ اگر کپسول ها تغییر شکل داده اند یا شواهدی از باز شدن و خروج محتویات وجود دارد، از مصرف آن خودداری شود.
• سرعت جذب و حداکثر پیک غلظت اولاپاریب زمانی که با یک وعده غذایی پرچرب تجویز شود، کاهش می‌یابد. با این حال، میزان جذب تحت تأثیر قرار نمی‌گیرد. علاوه بر این، هنگامی که اولاپاریب در حالت ناشتا تجویز می شود، تهوع و استفراغ بیشتری مشاهده می‌شود.
• به بیمار تاکید شود که در صورت فراموشی یک دوز، نوبت‌های بعدی را طبق روال سابق مصرف نماید.
• عملکرد کلیوی و CrClبیمار به صورت منظم و دوره‌ای ارزیابی شود، در مواردی که CrCl بین ۳۱ تا ۵۰ باشد، نیاز به کاهش دوز می‌باشد.در موارد کمتر از ۳۰ مطالعه ای وجود ندارد.
• در صورت بروز عوارض دارویی، تنظیم یا کاهش دوز لازم است.در مورد قرص اولاپاریب، اولین کاهش دوز پیشنهادی، تجویز ۲۵۰میلی‌گرم دو بار در روز است، اگر همچنان نیاز به کاهش دوز بود، می‌توان تا ۲۰۰میلی‌گرم دوبار در روز مقدار مصرف را تغییر داد.در مورد کپسول اولین کاهش ۲۰۰میلی‌گرم دوبار در روز و دومین کاهش ۱۰۰میلی‌گرم دوبار در روز خواهد بود.
• در صورت حالت تهوع مداوم که نیاز به داروهای ضد استفراغ روزانه دارد و منجر به کاهش وضعیت عملکرد و/یا کاهش وزن بیشتراز ۵ درصد می شود، کاهش دوز اولاپاریب در نظر گرفته‌شود.
• مواردی از بدخیمی های ثانویه به صورت میانگین پس از دو سال درمان با اولاپاریب (محدوده: 6 ماه تا 10 سال) گزارش شده‌است. اگر سمیت خونی طولانی مدت رخ دهد و شمارش خون پس از ۴ هفته به گرید یک نرسد، ارزیابی بیشتر (از جمله مغز استخوان و آنالیز سیتوژنتیک) ضروری است.
• بر اساس مکانیسم اثر این دارو، مواجهه جنین با این دارو در رحم، عوارض جدی دربردارد. به همین دلیل انجام تست بارداری قبل از شروع درمان در بیمارانی امکان باروری دارند، توصیه می شود. بیماران با امکان باروری، باید در طول درمان و حداقل ۶ ماه پس از آخرین دوز اولاپاریب از روش های جلوگیری از بارداری مطمئن استفاده کنند. بیماران آقا دارای شریک جنسی با امکان باروری، ، باید در طول درمان و به مدت ۳ ماه پس از آخرین دوز اولاپاریب از روش های جلوگیری از بارداری مطمئن استفاده کنند.
• بیماران آقا نباید در طول درمان و تا ۳ ماه پس از آخرین دوز اولاپاریب اسپرم اهدا کنند.
• ترشح اولاپاریب در شیر مادر نامشخص است اما با توجه به احتمال بروز عوارض جانبی جدی در نوزادی که با شیر مادر تغذیه می‌شود، طبق توصیه‌ی کارخانه‌ی سازنده از شیردهی در طول درمان و تا یک ماه پس از آخرین دوز اولاپاریب خودداری شود.
• غربالگری HBV با آنتی ژن سطحی هپاتیت ب، آنتی بادی هسته ای هپاتیت ب، Ig یا IgG تام و آنتی بادی برای آنتی ژن سطحی هپاتیت ب، پیش از شروع درمان سیستمیک ضد سرطان توصیه می‌شود.اما درمان برای رسیدن نتایج به تعویق انداخته‌نشود. تشخیص عفونت مزمن یا نهفته‌ی HBV جهت ارزیابی خطرات و برآورد نیازهای بیمار جهت پیشگیری ضد ویروسی، پایش و پیگیری ها، لازم است.
• CBC پیش از شروع درمان و سپس به صورت ماهانه (در صورت نیاز هفتگی) ارزیابی شود.

منع مصرف اولاپاریب
موارد منع مصرف و احتیاط در بیماری ها
حساسیت مفرط بالینی
• تجویز این دارو در بیمارانی که سابقه واکنش های حساسیت مفرط یا آنافیلاکسی به ماده موثره دارو یا هر یک از ترکیبات جانبی آن را دارند، اکیدا ممنوع است.
نارسایی شدید کلیوی
• در بیماران مبتلا به بیماری مرحله انتهایی کلیه یا نارسایی شدید کلیوی، به ویژه زمانی که کلیرانس کراتینین بیمار کمتر از 30 میلی لیتر در دقیقه باشد، مصرف این دارو توصیه نمی شود، زیرا داده های بالینی کافی برای ایمنی آن در این گروه وجود ندارد.
اختلالات شدید خونی
• در صورت بروز و تایید بالینی سندرم میلودیسپلاستیک یا لوسمی میلوئید حاد در طول دوره درمان، مصرف دارو باید بلافاصله و برای همیشه قطع شود.
التهاب بافت ریه
• در بیمارانی که علائم تنفسی جدید یا بدتر شونده نشان می دهند و تشخیص پنومونیت در آن ها تایید می شود، مصرف دارو منع بالینی دارد و باید متوقف گردد.
موارد منع مصرف در دوران بارداری و شیردهی
بارداری
• بر اساس مکانیسم اثر دارو که شامل مهار آنزیم های ترمیم دی ان ای است و همچنین شواهد به دست آمده از مطالعات حیوانی، اولاپاریب دارای سمیت جنینی بسیار بالایی است. مصرف این دارو در دوران بارداری اکیدا ممنوع می باشد. پزشک معالج باید به زنان در سنین باروری توصیه کند که در طول دوره درمان و حداقل تا شش ماه پس از دریافت آخرین دوز دارو، از روش های پیشگیری از بارداری بسیار موثر استفاده کنند. همچنین بیماران مرد که شریک جنسی آن ها در سنین باروری است، باید در طول درمان و حداقل تا سه ماه پس از آخرین دوز، از روش های مطمئن پیشگیری استفاده نمایند.
شیردهی
• با توجه به احتمال ترشح دارو در شیر مادر و خطر بروز عوارض جانبی بسیار جدی و خطرناک برای نوزاد شیرخوار، تغذیه با شیر مادر در طول دوره درمان با اولاپاریب و حداقل تا یک ماه پس از دریافت آخرین دوز دارو، کاملا ممنوع است.
موارد منع مصرف در کودکان
• ایمنی، فارماکوکینتیک و اثربخشی داروی اولاپاریب در بیماران خردسال و کودکان زیر 18 سال تاکنون در کارآزمایی های بالینی معتبر به اثبات نرسیده است. به دلیل فقدان داده های علمی و بالینی مستند، تجویز این دارو برای اطفال و نوجوانان تایید نشده است و در این گروه سنی منع مصرف دارد.

علائم هشدار هنگام مصرف اولاپاریب
بعضی علائم هنگام مصرف اولاپاریب نیاز به توجه فوری دارند. این علائم همیشه به معنی خطر جدی نیستند، اما نباید نادیده گرفته شوند.
• تنگی نفس شدید یا ناگهانی
• خستگی شدید و غیرعادی
• خونریزی یا کبودی غیرمعمول
• تب یا علائم عفونت
• استفراغ شدید و ادامه‌دار
• واکنش حساسیتی مثل خارش شدید، ورم یا مشکل در نفس کشیدن
هشدار ها اولاپاریب
هشدار های بالینی و احتیاطات ویژه
سندرم میلودیسپلاستیک و لوسمی میلوئید حاد
• یکی از هشدار های بسیار مهم بالینی، وقوع این اختلالات خونی خطرناک و کشنده است. پزشک معالج باید پیش از شروع درمان، وضعیت شمارش کامل سلول های خونی را به دقت بررسی کند. در صورت مشاهده افت شدید رده های خونی، درمان باید فورا قطع شود و بیمار تا زمان بهبود ارزیابی گردد. اگر این اختلالات بدخیم خونی تایید شوند، مصرف دارو باید برای همیشه متوقف گردد.
پنومونیت و التهاب بافت ریه
• التهاب ریه که می تواند کشنده باشد، در بیماران دریافت کننده این دارو گزارش شده است. در صورت بروز علائم تنفسی جدید یا بدتر شونده مانند سرفه یا تنگی نفس، مصرف دارو باید موقتا قطع شود و بررسی های تصویر برداری دقیق انجام گیرد. در صورت تایید تشخیص بالینی، قطع دائم دارو الزامی است.
سمیت شدید جنینی
• این دارو می تواند باعث آسیب های جبران ناپذیر و شدید به جنین شود. اطلاع رسانی دقیق به بیمار در خصوص خطرات احتمالی و لزوم استفاده مداوم از روش های پیشگیری از بارداری کاملا ضروری است.
ترومبوآمبولی وریدی
• در برخی بیماران، به ویژه مبتلایان به سرطان پروستات، حوادث ترومبوآمبولی از جمله آمبولی ریه گزارش شده است. بیماران باید به صورت مداوم از نظر علائم بالینی ترومبوز وریدی و آمبولی تحت نظر باشند و در صورت بروز این عوارض، درمان های ضد انعقادی استاندارد باید فورا آغاز شود.
مصرف بیش از حد و مسمومیت دارو و مدیریت آن
علائم و نشانه های مسمومیت
• در حال حاضر اطلاعات و داده های بالینی محدودی در مورد مصرف بیش از حد این دارو در دسترس است. با این حال انتظار می رود که علائم ناشی از اوردوز شامل تشدید عوارض جانبی رایج دارو مانند تهوع شدید، استفراغ، اسهال و به ویژه سرکوب شدید مغز استخوان و افت خطرناک تمامی رده های خونی باشد.
درمان و اقدامات پزشکی مسمومیت
• هیچ پادزهر اختصاصی برای مدیریت مصرف بیش از حد این دارو وجود ندارد. در صورت وقوع اوردوز، پزشک باید فورا اقدامات حمایتی عمومی را آغاز کند. این اقدامات شامل نظارت دقیق بر علائم حیاتی بیمار، بررسی مداوم شمارش کامل سلول های خونی جهت ارزیابی میزان سرکوب مغز استخوان و انجام درمان های علامتی می باشد. مدیریت این وضعیت ممکن است نیازمند تجویز دارو های ضد تهوع قوی، جبران مایعات از دست رفته و در صورت لزوم، تزریق فرآورده های خونی باشد.

اولاپاریب در بارداری و شیردهی
مصرف اولاپاریب در بارداری معمولاً نیاز به احتیاط جدی دارد، چون ممکن است به جنین آسیب برساند. در دوران شیردهی هم معمولاً بدون نظر پزشک نباید از آن استفاده شود. اگر فردی در سن باروری باشد، پزشک ممکن است درباره پیشگیری از بارداری در طول درمان و مدتی بعد از آن توصیه‌هایی ارائه کند.
مصرف اولاپاریب در بارداری و شیردهی مجاز است؟
مصرف این دارو در بارداری و شیردهی باید با احتیاط بسیار زیاد و فقط با نظر پزشک بررسی شود. خوددرمانی در این شرایط مناسب نیست.
مصرف در بارداری اولاپاریب
گروه D
استفاده نشود: شواهدی دال بر خطر مرگ جنین با مصرف این دارو در دوران بارداری وجود دارد. این شواهد به واسطه تحقیقات، تجربه عرضه در بازار و یا مطالعات انسانی به دست آمده است. منافع دارو در مقابل خطرات احتمالی، تعیین کننده مصرف یا عدم مصرف این دارو در دوران بارداری است

اولاپاریب در بارداری و شیردهی
مصرف اولاپاریب در بارداری معمولاً نیاز به احتیاط جدی دارد، چون ممکن است به جنین آسیب برساند. در دوران شیردهی هم معمولاً بدون نظر پزشک نباید از آن استفاده شود. اگر فردی در سن باروری باشد، پزشک ممکن است درباره پیشگیری از بارداری در طول درمان و مدتی بعد از آن توصیه‌هایی ارائه کند.
مصرف اولاپاریب در بارداری و شیردهی مجاز است؟
مصرف این دارو در بارداری و شیردهی باید با احتیاط بسیار زیاد و فقط با نظر پزشک بررسی شود. خوددرمانی در این شرایط مناسب نیست.

عوارض شایع اولاپاریب
اولاپاریب مانند بسیاری از داروهای ضد سرطان می‌تواند عوارضی ایجاد کند. همه بیماران این عوارض را تجربه نمی‌کنند، اما آشنایی با آن‌ها مهم است. بعضی عوارض خفیف و قابل کنترل هستند و بعضی دیگر نیاز به بررسی فوری دارند.
• حالت تهوع
• استفراغ
• خستگی و بی‌حالی
• کم شدن اشتها
• سردرد
• درد عضلات
• احساس ضعف
• تغییر در نتیجه آزمایش خون
عوارض گوارشی اولاپاریب
حالت تهوع، استفراغ و بی‌اشتهایی از عوارض نسبتاً شایع اولاپاریب هستند. بعضی بیماران این علائم را در شروع درمان بیشتر احساس می‌کنند. مصرف منظم دارو، نوشیدن مایعات کافی در صورت اجازه پزشک، و رعایت توصیه‌های تغذیه‌ای می‌تواند به کنترل این مشکلات کمک کند. اگر استفراغ شدید، ناتوانی در خوردن و نوشیدن، یا کاهش وزن قابل توجه ایجاد شود، باید موضوع به پزشک اطلاع داده شود.
شایع‌ترین عوارض گزارش‌شده
بیشتر تجربه‌های بیماران به حالت تهوع، خستگی، ضعف، کاهش اشتها و تغییر در آزمایش خون اشاره دارد. شدت این عوارض در افراد مختلف فرق می‌کند. بعضی بیماران عوارض خفیف‌تری داشته‌اند و بعضی دیگر نیاز به تنظیم دوز یا بررسی بیشتر داشته‌اند.
شایع‌ترین عوارض قرص اولاپاریب چیست؟
حالت تهوع، خستگی، بی‌اشتهایی، استفراغ، سردرد و تغییر در آزمایش خون از عوارض شایع‌تر هستند. شدت این عوارض از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
عوارض جانبی اولاپاریب
عوارض شایع گوارشی
• تهوع: این عارضه یکی از شایع ترین چالش ها در طول درمان است که در حدود 60 درصد بیماران گزارش می شود. پزشک معالج باید تجویز پیشگیرانه دارو های ضد تهوع را مد نظر قرار دهد.
• استفراغ: این عارضه در حدود 30 تا 40 درصد موارد بروز می کند و نیازمند ارزیابی بالینی جهت جلوگیری از اختلالات الکترولیتی و مدیریت مایعات بدن است.
• اسهال: در حدود 30 درصد از دریافت کنندگان این دارو به اسهال مبتلا می شوند که ممکن است به درمان های حمایتی نیاز داشته باشد.
• کاهش اشتها: این اختلال در حدود 25 درصد از بیماران مشاهده می شود که می تواند بر وضعیت تغذیه ای بیمار تاثیر منفی بگذارد.
عوارض شایع خونی
• کم خونی: افت هموگلوبین بسیار شایع بوده و در حدود 40 درصد بیماران رخ می دهد. این عارضه در بسیاری از موارد به قطع موقت دارو، کاهش دوز یا تزریق فرآورده های خونی نیاز پیدا می کند.
• نوتروپنی: کاهش رده گلبول های سفید در حدود 20 درصد موارد اتفاق می افتد که خطر بروز عفونت های فرصت طلب را افزایش می دهد و پایش منظم خونی را الزامی می سازد.
• ترومبوسیتوپنی: افت پلاکت ها در حدود 15 درصد بیماران گزارش شده است که نیازمند توجه به علائم خونریزی در معاینات بالینی می باشد.
عوارض شایع عمومی و عصبی
• خستگی و ضعف مفرط: این عارضه بسیار شایع بوده و در حدود 60 تا 65 درصد بیماران دیده می شود. این مشکل می تواند کیفیت زندگی بیمار را مختل کند و نیازمند مشاوره های حمایتی و تنظیم فعالیت های روزانه است.
• سردرد: در حدود 25 درصد از بیماران در طول دوره درمان، سردرد های خفیف تا متوسط را تجربه می کنند.
عوارض نادر اما بسیار خطرناک
• بدخیمی های ثانویه خونی: اختلالات مرگباری نظیر سندرم میلودیسپلاستیک و لوسمی میلوئید حاد در کمتر از 1.5 درصد بیماران رخ می دهد. به دلیل ماهیت کشنده این عوارض، بررسی دقیق فرمول شمارش خون پیش از شروع درمان و به صورت ماهانه کاملا ضروری است.
• التهاب بافت ریه: این عارضه تنفسی در کمتر از 1 درصد بیماران اتفاق می افتد. با این حال، در صورت بروز علائم تنفسی جدید یا تشدید سرفه و تنگی نفس، قطع فوری دارو و تصویر برداری ریه الزامی است.

تداخل دارویی اولاپاریب
اولاپاریب ممکن است با بعضی داروها، مکمل‌ها و داروهای گیاهی تداخل داشته باشد. تداخل دارویی یعنی یک دارو روی اثر یا عوارض داروی دیگر اثر بگذارد (یعنی ممکن است اثر دارو زیادتر، کمتر یا پرخطرتر شود). به همین دلیل بیمار باید فهرست کامل داروهای مصرفی خود را به پزشک اطلاع دهد.
• بعضی داروهای ضد انعقاد مانند وارفارین
• برخی داروهای ضد اسید مانند امپرازول
• بعضی داروهای ضد سرطان دیگر
• برخی آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای ضد قارچ
• مکمل‌ها و داروهای گیاهی
تداخلات دارویی اولاپاریب
مکانیسم کلی تداخلات:
• سوبسترای CYP3A4(ماژور)، P-glycoprotein/ABCB1 (مینور)
منع مصرف همزمان(کنترا اندیکه):
ب.ث.ژ (داخل مثانه)، پرتقال تلخ، کلادریبین، القاء کننده های CYP3A4 (متوسط)، القاء کننده های CYP3A4 (قوی)، دیپایرون، فکسینیدازول، فوزیدیک اسید (سیستمیک)، آب گریپ فروت
افزایش اثرداروها توسط اولاپاریب:
کلوزاپین، دفریپرون، فکسینیدازول، روپگ‌اینترفرون آلفا-۲ب
داروهایی که سطح خونی اولاپاریب را بالا می برند:
۵-آمینوسالیسیلیک اسید، پرتقال تلخ، کلرامفنیکل (چشمی)، کلادریبین، کلوفازیمین، مهارکننده های CYP3A4 (متوسط)، مهارکننده های CYP3A4 (قوی)، دی‌پایرون، اردافیتینیب، فکسینیدازول، اسید فوزیدیک (سیستمیک)، آب گریپ فروت، عوامل میلوساپرسیو،پرومازین
کاهش اثرات داروها توسط اولاپاریب:
ب.ث.ژ (داخل مثانه)
داروهایی که سطح اولاپاریب را کاهش می دهند:
القا کننده های CYP3A4 (متوسط)، القا کننده های CYP3A4 (قوی)، اردافیتینیب، ایووسیدنیب
تداخلات دارویی اولاپاریب با سایر دارو ها
متابولیسم اولاپاریب به شدت وابسته به مسیر های آنزیمی کبد است. از این رو، تجویز همزمان ان با برخی دارو ها می تواند اثرات بالینی مخربی به همراه داشته باشد.
دارو های مهار کننده مسیر آنزیمی
• دارو هایی نظیر ایتراکونازول، کتوکونازول، کلاریترومایسین، ریتوناویر، ایندیناویر و کوبیسیستات باعث توقف متابولیسم اولاپاریب می شوند. این تداخل دارویی، غلظت اولاپاریب را در خون به شدت افزایش می دهد و خطر بروز سمیت های شدید خونی را بالا می برد. در شرایطی که پزشک ناچار به تجویز همزمان این دارو ها باشد، باید دوز مصرفی اولاپاریب به دقت کاهش یابد و وضعیت بیمار پیوسته پایش شود.
دارو های القا کننده مسیر آنزیمی
• دارو هایی مانند ریفامپین، فنی توئین، کاربامازپین و فنوباربیتال سرعت دفع اولاپاریب را از بدن بسیار بالا می برند. این تداخل باعث افت شدید غلظت دارو در خون شده و اثربخشی ضد سرطانی ان را کاملا خنثی می کند. مصرف همزمان این گروه از دارو ها با اولاپاریب به هیچ عنوان توصیه نمی شود و ممنوع است.
تداخلات غذایی با اولاپاریب
• پزشک معالج باید به بیمار اکیدا هشدار دهد که در تمام طول دوره درمان از مصرف میوه هایی مانند گریپ فروت، آب گریپ فروت و میوه نارنج پرهیز کند. ترکیبات موجود در این مواد غذایی، آنزیم های مسئول پاکسازی اولاپاریب در روده و کبد را مهار می کنند. این فرایند منجر به تجمع خطرناک دارو در جریان خون شده و عوارض جانبی کشنده ای ایجاد می نماید.
• پرتقال تلخ یا آب پرتقال تلخ( پرتقال تلخ یکی از میوه‌های بومی در شبه جزیره عربستان است که در جنوب شرقی آسیا و شرق آفریقا و همچنین سوریه بیشتر یافت می‌شود-Seville oranges ) خودداری شود.(منجربه افزایش غلظت پلاسمایی اولاپاریب می‌شوند)
تداخل اولاپاریب در نتایج آزمایشگاهی
مصرف اولاپاریب می تواند باعث بروز تغییراتی در نتایج آزمایش های تشخیصی شود که تشخیص بالینی را تحت تاثیر قرار می دهد.
افزایش سطح کراتینین خون
• اولاپاریب با مسدود کردن عملکرد انتقال دهنده های خاص در کلیه، مانع از ترشح طبیعی کراتینین می شود. این پدیده باعث بالا رفتن کاذب و غیر واقعی کراتینین در آزمایش خون بیمار می گردد. پزشک باید اگاه باشد که این افزایش کاذب، لزوما به معنای اسیب بافتی به کلیه یا افت واقعی میزان فیلتراسیون گلومرولی نیست.
افزایش حجم متوسط گلبول های قرمز
• مصرف این دارو می تواند باعث بزرگ شدن غیر طبیعی گلبول های قرمز در آزمایش شمارش سلول های خونی شود. این تغییر یک پیامد ثانویه دارویی است و پزشک نباید ان را فورا به عنوان کم خونی ناشی از کمبود اسید فولیک یا ویتامین تفسیر نماید.

نام‌های تجاری

قرص پارزینو 150 میلی گرم [نانو فناوران داروئی الوند]، قرص پارزینو 100 میلی گرم [نانو فناوران داروئی الوند]، قرص الاپاریب سبحان 150 میلی گرم [داروسازی سبحان انکولوژی]، قرص الاپاریب سبحان 100 میلی گرم [داروسازی سبحان انکولوژی]، کپسول لینپارزا 150 میلی گرم [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، کپسول لینپارزا 50 میلی گرم [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، PARZINO 150 mg Tablet [نانو فناوران داروئی الوند]، PARZINO 100 mg Tablet [نانو فناوران داروئی الوند]، OLAPARIB SOBHAN 150 mg Tablet [داروسازی سبحان انکولوژی]، OLAPARIB SOBHAN 100 mg Tablet [داروسازی سبحان انکولوژی]، LYNPARZA 150 mg Capsule [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، LYNPARZA 50 mg Capsule [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، شربت پریکان 25میلی گرم/5میلی لیتر 60 میلی لیتر، ساشه مایوفولات، پودر برای تزریق آیفوکسا 2 میلی گرم، پودر برای تزریق آیفوکسا 1 میلی گرم، ویال کلسیم فولینات کلوا 100 میلی گرم/10 میلی لیتر، ویال کلسیم فولینات کلوا 200 میلی گرم/10 میلی لیتر، ژل موضعی بریمونیدین توسن دارو 3میلی گرم/1 گرم 30 گرم، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 1 (محتوی 7 آمپول)، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 2 (محتوی 7 آمپول)، قرص ولوپام 10 میلی گرم، قرص زلیوکس 60 میلی گرم (رزمتیرم)، قرص منیزیم ویتاسا 250 میلی گرم، قرص ویتامین سی ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص مولتی ویتامین مینرال ب کمپلکس ویتامین سی ال لیزین ویتاسا، سافت ژل امگا 3 ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص کلسیم منیزیم ویتامین د3 و کا2 ویتاسا، قطره چشمی مای فلون 0.1% 5 میلی لیتر، قرص کنادیون 10 میلی گرم، کپسول آیزن اکتیو یوروویتال 80میلی گرم/400 میکروگرم، قرص آسادوگرل 100/75 میلی گرم

اشکال دارویی

قرص، کپسول، شربت، آمپول، ویال، ژل، قطره، پودر، ساشه، محلول