آزیترومایسین

فارماکوکینتیک آزیترومایسین
جذب
• آزیترومایسین به طور کامل از دستگاه گوارش جذب می‌شود، ولی سرعت جذب آن کند است. حداکثر غلظت پلاسمایی (C_max) معمولاً 2-3 ساعت پس از مصرف خوراکی به دست می‌آید.
• جذب این دارو تحت تاثیر غذا قرار می‌گیرد، ولی غذا تنها زمان رسیدن به C_max را به تأخیر می‌اندازد، نه میزان جذب کلی آن.
• میزان بایوآوفرابلیتی آزیترومایسین به طور متوسط حدود 37% است.
توزیع
• آزیترومایسین به خوبی در بافت‌ها توزیع می‌شود و غلظت آن در بافت‌ها (مانند ریه‌ها، لوزه‌ها، پوست و اعضای مختلف بدن) بسیار بالاتر از پلاسمای خون است.
• این دارو به پروتئین‌های پلاسما حدود 50-70% متصل می‌شود.
• حجم توزیع (V_d) آزیترومایسین در حدود 31 لیتر است.
متابولیسم
• آزیترومایسین عمدتاً در کبد متابولیزه می‌شود. این دارو از طریق سیستم آنزیمی CYP450 متابولیزه نمی‌شود، بنابراین تداخلات دارویی کمتری با داروهایی که این مسیر را تحت تأثیر قرار می‌دهند دارد.
• تنها 10-15% از دوز مصرفی به صورت متابولیت‌های فعال در بدن وجود دارد.
دوران نیمه‌زندگی
• دوران نیمه‌زندگی آزیترومایسین در پلاسمای خون حدود 68 ساعت است. این طولانی بودن نیمه‌زندگی یکی از ویژگی‌های خاص این دارو است که اجازه می‌دهد تا فقط یک دوز روزانه برای درمان بیماری‌ها کافی باشد.
• در بافت‌ها، به خصوص در غدد مخاطی، این دوران نیمه‌زندگی حتی طولانی‌تر است.
دفع
• آزیترومایسین عمدتاً از طریق صفرا به شکل غیر تغییر یافته دفع می‌شود (حدود 50% از دوز مصرفی). مقدار کمی نیز از طریق ادرار (حدود 6%) دفع می‌شود.
• مدت زمان باقی‌مانده دارو در بدن باعث می‌شود که نیازی به دوزهای مکرر در طول درمان نباشد.
ویژگی‌های فارماکوکینتیکی خاص:
• توزیع و ماندگاری طولانی‌مدت دارو در بافت‌ها باعث اثربخشی طولانی‌مدت آن می‌شود و امکان درمان یک یا دو دوز در روز را فراهم می‌آورد.
• آزیترومایسین به سرعت از جریان خون به بافت‌ها منتقل می‌شود و در آن‌ها انباشته می‌شود، بنابراین برخلاف بسیاری از آنتی‌بیوتیک‌ها که باید برای مدت طولانی در پلاسمای خون باقی بمانند، آزیترومایسین می‌تواند با دوزهای کمتر و مدت درمان کوتاه‌تر مؤثر باشد.

موارد مصرف آزیترومایسین
آزیترومایسین یک آنتی بیوتیک مهم از خانواده ماکرولیدها است که به دلیل ویژگی های خاص خود (مانند اثر طولانی مدت و نفوذ خوب به بافت ها) برای دوره های درمانی کوتاه و مؤثر استفاده می شود.
آزیترومایسین برای درمان طیف وسیعی از عفونت های باکتریایی تجویز می شود. موارد مصرف شامل:
عفونت های ریوی و مجاری تنفسی
آزیترومایسین در درمان انواع عفونت های تنفسی که توسط باکتری های حساس ایجاد شده اند، بسیار مؤثر است.
• ذات الریه (پنومونی) اکتسابی از جامعه: این دارو یک گزینه درمانی رایج برای عفونت های ریوی است که فرد در محیط عادی (خارج از بیمارستان) به آن مبتلا شده است.
• تشدید حاد برونشیت مزمن: برای مقابله با عفونت های باکتریایی که باعث بدتر شدن ناگهانی علائم در بیماران مبتلا به برونشیت مزمن می شوند.
• عفونت های مجاری تنفسی فوقانی: درمان فارنژیت (گلودرد) و تونسیلیت (التهاب لوزه ها) که عامل آن باکتری های استرپتوکوک هستند. آزیترومایسین در این موارد به ویژه برای بیمارانی که به داروهای رایج تر مانند پنی سیلین ها حساسیت دارند، داروی خط اول محسوب می شود.
عفونت های پوستی و بافت نرم
• این دارو عفونت هایی را درمان می کند که از لایه های سطحی فراتر رفته و بافت های زیرین را درگیر کرده اند.
• عفونت های پوستی ساده: درمان عفونت های باکتریایی مانند سلولیت (عفونت لایه های عمیق تر پوست) و ایمپتیگو (زرد زخم) که عامل آن ها باکتری های حساس هستند. این موارد شامل عفونت هایی می شود که ممکن است پس از جراحت های پوستی یا گزش حشرات ایجاد شوند.
بیماری های مقاربتی
• آزیترومایسین یک انتخاب عالی برای درمان تک دوز برخی از بیماری های منتقله از راه جنسی است که به سادگی و اثربخشی آن می افزاید.
• کلامیدیا تراکوماتیس: آزیترومایسین معمولاً به عنوان داروی اصلی و استاندارد برای درمان عفونت های دستگاه تناسلی و ادراری ناشی از کلامیدیا (از طریق یک دوز واحد ۱۰۰۰ میلی گرم) استفاده می شود.
• سوزاک (گنوره): در درمان سوزاک، آزیترومایسین اغلب به عنوان یک داروی کمکی (در کنار داروی سفتریاکسون تزریقی) برای اطمینان از پوشش کامل عفونت و مقابله با مقاومت احتمالی تجویز می شود.
عفونت های گوش و سینوس
• اوتیت میانی حاد: درمان عفونت های باکتریایی گوش میانی که در کودکان و بزرگسالان شایع است.
• سینوزیت باکتریایی حاد: آزیترومایسین برای درمان کوتاه مدت عفونت های باکتریایی سینوس ها استفاده می شود.
این موارد کاربردهایی هستند که اگرچه آزیترومایسین به طور رسمی در فهرست اصلی برای آن ها تأیید نشده است، اما شواهد بالینی و دستورالعمل های تخصصی از آن ها حمایت می کنند و توسط پزشکان باتجربه تجویز می شوند:
مدیریت بیماری های مزمن ریوی
در این موارد، آزیترومایسین به دلیل خواص ضد التهابی فراتر از خاصیت ضد میکروبی اش مورد استفاده قرار می گیرد.
• بیماری مزمن انسدادی ریه : آزیترومایسین در دوزهای پایین و بلندمدت (مثلاً سه بار در هفته) برای کاهش دفعات تشدید (بدتر شدن ناگهانی) علائم تنفسی در برخی بیماران COPD تجویز می شود تا نیاز به بستری شدن را کم کند.
• برونشکتازی : استفاده طولانی مدت از دوزهای پایین آزیترومایسین در بیماران مبتلا به این بیماری ریوی (که با گشاد شدن غیرعادی مجاری هوایی مشخص می شود) به کاهش عفونت های مکرر و بهبود کیفیت زندگی کمک می کند.
پیشگیری و کنترل عفونت های سیستمیک
• بیماری لایم (Lyme Disease): در مراحل اولیه این بیماری که از طریق گزش کنه منتقل می شود، آزیترومایسین یک جایگزین مؤثر برای بیمارانی است که نمی توانند از داکسی سایکلین (درمان خط اول) استفاده کنند.
• سیاه سرفه (Pertussis): آزیترومایسین داروی انتخابی برای درمان عفونت سیاه سرفه در مراحل اولیه و همچنین برای پیشگیری در افرادی است که با بیمار آلوده در تماس بوده اند.
• عفونت های خاص در بیماران دارای ضعف سیستم ایمنی: برای پیشگیری و درمان عفونت های ناشی از مایکوباکتریوم آویوم کمپلکس (MAC) در بیماران مبتلا به نقص ایمنی شدید (مانند بیماران مبتلا به ایدز).
سایر کاربردها
• تراخم (Trachoma): به صورت گسترده در کمپین های بهداشت عمومی جهانی برای درمان این عفونت جدی چشمی ناشی از کلامیدیا که می تواند منجر به نابینایی شود، استفاده می شود.
• آکنه التهابی متوسط تا شدید: در مواردی که آکنه به آنتی بیوتیک های خوراکی دیگر پاسخ نمی دهد، ممکن است دوره های کوتاهی از آزیترومایسین برای کنترل التهاب و عفونت تجویز شود.
تذکر مهم:
هرگز نباید آنتی بیوتیک ها، از جمله آزیترومایسین، را بدون دستور و نظارت پزشک مصرف کرد. مصرف نادرست، به ویژه برای بیماری های ویروسی، باعث مقاومت آنتی بیوتیکی می شود که یک معضل بزرگ بهداشت جهانی است.
• پیشگیری از تب روماتیسمی در بیماران آلرژیک به پنی سیلین
• پروفیلاکسی قبل از جراحی برای جلوگیری از عفونت
کاربرد آزیترومایسین ۵۰۰:
عفونت های تنفسی:
• عفونت های قفسه سینه: درمان عفونت هایی مانند ذات الریه (پنومونی) باکتریایی یا برونشیت حاد باکتریایی.
• عفونت های سینوسی و گوش: درمان عفونت های باکتریایی حاد سینوس ها یا گوش میانی.
عفونت های پوستی و بافت نرم
:
• درمان عفونت های باکتریایی پوست، مانند عفونت هایی که پس از زخم ها یا گزش حشرات ایجاد می شوند و توسط باکتری های حساس به آزیترومایسین ایجاد شده اند.
موارد مصرف آزیترومایسین
آزیترومایسین به دلیل فارماکوکینتیک منحصر‌به‌فرد خود، از جمله نفوذ بافتی بالا و نیم‌عمر طولانی داخل سلولی، جایگاه ویژه‌ای در درمان‌های سرپایی و بیمارستانی دارد. این دارو با اتصال به زیرواحد ۵۰اس ریبوزومی باکتری، سنتز پروتئین را مهار می‌کند. اثر آن معمولاً باکتریواستاتیک است، اما در غلظت‌های بالا می‌تواند باکتری‌کش باشد.
موارد مصرف تایید شده
این بخش شامل اندیکاسیون‌هایی است که سازمان غذا و داروی آمریکا رسماً برای آزیترومایسین تایید کرده است. توضیحات ارائه‌شده بر نکات کلیدی بالینی برای مدیریت بیمار تمرکز دارد.
۱. تشدید حاد باکتریایی برونشیت مزمن (در بیماری انسدادی مزمن ریه)
• در بیماران مبتلا به بیماری انسدادی مزمن ریه که دچار تشدید حاد علائم شده‌اند، آزیترومایسین پوشش مناسبی علیه پاتوژن‌های شایع تنفسی نظیر هموفیلوس آنفولانزا، موراکسلا کاتارالیس و استرپتوکوک پنومونیه ایجاد می‌کند. استفاده از این دارو به دلیل دوزاژ کوتاه مدت، پذیرش بیمار را افزایش می‌دهد.
۲. سینوزیت حاد باکتریایی
• در موارد سینوزیت حاد که منشا باکتریایی تشخیص داده شود، این دارو علیه همان پاتوژن‌های معمول تنفسی موثر است. توجه بالینی بر این است که این دارو معمولاً خط اول درمان نیست و در صورت عدم پاسخ به درمان‌های اولیه یا وجود حساسیت به بتا-لاکتام‌ها مد نظر قرار می‌گیرد.
۳. پنومونی اکتسابی از جامعه
• آزیترومایسین یکی از ارکان اصلی درمان پنومونی اکتسابی از جامعه است، به ویژه برای پوشش پاتوژن‌های آتیپیک (غیرمعمول). این دارو بر کلامیدوفیلا پنومونیه، مایکوپلاسما پنومونیه و لژیونلا پنومونیه بسیار موثر است. در بیماران بستری، اغلب به صورت ترکیبی با یک بتا-لاکتام (مانند سفتریاکسون) استفاده می‌شود تا پوشش وسیع‌تری ایجاد شود.
۴. فارنژیت و تونسیلیت
• این دارو به عنوان جایگزین در بیمارانی که به پنی‌سیلین حساسیت دارند، برای درمان عفونت‌های ناشی از استرپتوکوک پیوژنز (گروه A) کاربرد دارد. نکته مهم بالینی این است که ماکرولیدها خط اول درمان فارنژیت نیستند و تنها در موارد آلرژی تیپ یک به پنی‌سیلین توصیه می‌شوند، زیرا مقاومت استرپتوکوکی به ماکرولیدها در برخی مناطق رو به افزایش است.
۵. عفونت‌های بدون عارضه پوست و ساختار پوست
• در عفونت‌های خفیف تا متوسط ناشی از استافیلوکوک اورئوس (حساس به متی‌سیلین) و استرپتوکوک پیوژنز یا آگالاکتیه کاربرد دارد. نفوذ بافتی بالای دارو در اینجا مزیت محسوب می‌شود.
۶. اورتریت و سرویسیت (کلامیدیایی و گنوکوکی)
• آزیترومایسین درمان انتخابی و بسیار موثر برای عفونت‌های تناسلی ناشی از کلامیدیا تراکوماتیس است که معمولاً به صورت تک دوز تجویز می‌شود. همچنین برای عفونت‌های ناشی از نایسریا گونوره آ نیز تایید شده است، هرچند دستورالعمل‌های جدیدتر CDC اغلب درمان ترکیبی (مثلاً با سفتریاکسون تزریقی) را برای پوشش گنوره آ و جلوگیری از مقاومت توصیه می‌کنند.
۷. بیماری زخم تناسلی (شانکروئید)
• این دارو برای درمان زخم‌های تناسلی ناشی از هموفیلوس دوکرئی در مردان تایید شده است. پاسخ درمانی در زنان به اندازه مردان به اثبات نرسیده است.
۸. پیشگیری و درمان عفونت مایکوباکتریوم آویوم کمپلکس
• در بیماران مبتلا به عفونت پیشرفته HIV، آزیترومایسین به عنوان پروفیلاکسی اولیه (پیشگیری) یا در رژیم‌های ترکیبی برای درمان عفونت منتشر مایکوباکتریوم آویوم کمپلکس استفاده می‌شود.
موارد مصرف خارج برچسب
این موارد شامل کاربردهایی است که در کتب مرجع معتبر و مقالات بالینی (مانند گایدلاین‌های IDSA) توصیه شده‌اند، اما در برچسب رسمی FDA ذکر نشده‌اند.
۱. اسهال مسافرتی
• آزیترومایسین یکی از داروهای ارجح برای خوددرمانی تجربی در اسهال مسافرتی متوسط تا شدید است، به‌ویژه اگر سفر به مناطقی باشد که مقاومت به فلوروکینولون‌ها در آنجا بالاست یا بیمار علائم اسهال خونی و تب داشته باشد. همچنین برای زنان باردار و کودکان انتخاب مناسبی است.
۲. تب تیفوئیدی (حصبه) و پاراتیفوئیدی
• در درمان عفونت‌های ناشی از سالمونلا انتریکا (سروتیپ تیفی و پاراتیفی)، به ویژه در مناطقی که مقاومت چنددارویی شایع است، آزیترومایسین به عنوان یک گزینه خوراکی موثر شناخته می‌شود.
۳. سیاه‌سرفه (پرتوسیس)
• این دارو به عنوان خط اول برای درمان و همچنین پیشگیری (پروفیلاکسی) پس از تماس با فرد مبتلا به بوردتلا پرتوسیس توصیه می‌شود. مزیت آن نسبت به اریترومایسین، دوره درمان کوتاه‌تر و عوارض گوارشی کمتر است.
۴. شیگلوز
• در موارد عفونت با شیگلا که نیاز به آنتی‌بیوتیک داشته باشد (مانند بیماران نقص ایمنی یا علائم شدید)، آزیترومایسین به عنوان یک گزینه جایگزین برای فلوروکینولون‌ها مطرح است.
۵. فیبروز سیستیک (اثرات ضدالتهابی)
• در بیماران مبتلا به فیبروز سیستیک که کلونیزاسیون مزمن سودوموناس آئروژینوزا دارند، آزیترومایسین به صورت طولانی‌مدت (مثلاً سه بار در هفته) تجویز می‌شود. مکانیسم اثر در اینجا بیشتر مربوط به خواص ضدالتهابی و تنظیم‌کنندگی ایمنی دارو است تا اثر مستقیم ضد‌باکتریایی، که منجر به بهبود عملکرد ریوی و کاهش حملات تشدید بیماری می‌شود.
۶. برونشکتازی (غیر فیبروز سیستیک)
• مشابه فیبروز سیستیک، در بیماران با برونشکتازی که دچار تشدیدهای مکرر می‌شوند، استفاده طولانی مدت آزیترومایسین می‌تواند با کاهش التهاب راه‌های هوایی، تعداد حملات را کاهش دهد.
۷. بابزیوز
• در درمان عفونت انگلی بابزیا میکروتی، آزیترومایسین معمولاً در ترکیب با آتوواکون به عنوان رژیم استاندارد استفاده می‌شود.
۸. پیشگیری از آندوکاردیت عفونی
• برای بیمارانی که در معرض خطر بالای آندوکاردیت هستند و قرار است تحت اقدامات دندانپزشکی قرار گیرند، در صورت وجود حساسیت به پنی‌سیلین یا آمپی‌سیلین، آزیترومایسین یک گزینه پروفیلاکسی مناسب است.
۹. گاستروپارزی (فلج معده)
• همانند اریترومایسین، آزیترومایسین نیز دارای اثرات پروکینتیک (افزایش حرکات دستگاه گوارش) است و گاهی در بیمارانی که تحمل اریترومایسین را ندارند برای کمک به تخلیه معده استفاده می‌شود، هرچند این کاربرد کمتر رایج است.
نکته پایانی برای پزشک:
همواره قبل از تجویز، تداخلات دارویی (به ویژه افزایش فاصله QT در نوار قلب) و سابقه کبدی بیمار را بررسی نمایید.

مکانیسم اثر
آزیترومایسین با اتصال به زیرواحد 50S ریبوزوم باکتری، سنتز پروتئین را مهار می کند و از رشد و تکثیر باکتری جلوگیری می نماید (اثر باکتریواستاتیک).
مکانیسم اثر آزیترومایسین
آزیترومایسین به دسته آنتی‌بیوتیک‌های ماکرولید تعلق دارد، اما به دلیل ساختار شیمیایی خود (اضافه شدن یک اتم نیتروژن در حلقه لاکتونی) به عنوان آزالید طبقه‌بندی می‌شود.
هدف گیری پروتئین سازی باکتری
مکانیسم اصلی اثر آزیترومایسین ایجاد اختلال در توانایی باکتری برای ساخت پروتئین‌های حیاتی است. این دارو به زیرواحد ریبوزومی ۵۰ اِس در باکتری‌های حساس متصل می‌شود. این اتصال باعث مهار ترانسلوکاسیون (جابجایی) می‌شود؛ یعنی حرکت پپتیدیل-تی‌آر‌اِن‌اِی از جایگاه پذیرنده به جایگاه دهنده در ریبوزوم متوقف می‌گردد. در نتیجه، مراحل طویل شدن زنجیره پپتیدی مختل شده و سنتز پروتئین متوقف می‌شود.
اثر بالینی:
• اثر باکتریواستاتیک: در غلظت‌های معمول، آزیترومایسین عموماً یک آنتی‌بیوتیک مهارکننده رشد باکتری (باکتریواستاتیک) است.
• اثر باکتری‌کش: در غلظت‌های بالا علیه برخی پاتوژن‌های حساس، می‌تواند اثر کشنده باکتری (باکتری‌کش) داشته باشد.
فعالیت ضدالتهابی و تنظیم‌کننده ایمنی
آزیترومایسین علاوه بر اثرات ضد باکتریایی مستقیم، دارای اثرات جانبی مهم ضدالتهابی و تعدیل‌کننده ایمنی (ایمونومودولاتوری) است که در برخی کاربردهای خارج از برچسب (مانند فیبروز سیستیک و برونشکتازی) اهمیت پیدا می‌کند. این اثرات شامل موارد زیر است:
• کاهش تولید مخاط: مهار ترشح موکوس توسط سلول‌های اپیتلیال راه هوایی.
• تعدیل سیتوکین‌ها: کاهش تولید سیتوکین‌های پیش‌التهابی مانند اینترلوکین-۸.
• مهار تشکیل بیوفیلم: کاهش تولید عوامل بیماری‌زایی مانند بیوفیلم توسط باکتری‌هایی چون سودوموناس آئروژینوزا.

دوز مصرف آزیترومایسین
1-دوز مصرف آزیترومایسین برای بیمار (دستورالعمل های عمومی)
در این بخش، توضیحات ساده و واضح برای بیمار ارائه می شود تا مصرف دارو به درستی انجام گیرد.
برای عفونت های دستگاه تنفسی فوقانی (مانند گلودرد یا عفونت سینوسی):
• دوز معمول: 500 میلی گرم روز اول، سپس 250 میلی گرم به مدت 4 روز بعدی.
• نحوه مصرف: معمولاً یک دوز روزانه از دارو باید با معده خالی (یک ساعت قبل از غذا یا دو ساعت بعد از غذا) مصرف شود.
• مدت زمان درمان: درمان برای 5 روز ادامه می یابد.
برای عفونت های دستگاه تنفسی تحتانی (مانند برونشیت یا پنومونی آتیپیک):
• دوز معمول: 500 میلی گرم یک بار در روز به مدت 3 روز.
• نحوه مصرف: مصرف دارو طبق دستور پزشک، معمولاً با معده خالی یا همراه با غذا.
• مدت زمان درمان: درمان معمولاً 3 روز است.
برای عفونت های پوستی و بافت نرم:
• دوز معمول: 500 میلی گرم در روز برای 3 روز
• نحوه مصرف: مصرف دارو طبق دستور پزشک، معمولاً با معده خالی یا همراه با غذا
برای عفونت های دستگاه تناسلی (مانند سوزاک یا کلامیدیا):
دوز معمول: 1 گرم یک بار در روز.
نحوه مصرف: معمولاً یک دوز واحد تجویز می شود.
مدت زمان درمان: یک دوز 1 گرمی معمولاً کافی است.
2-دوز مصرف آزیترومایسین برای پزشک متخصص (دستورالعمل های دقیق تر و نکات درمانی)
برای تعیین دقیق دوز آزیترومایسین برای متخصصین و تنظمات لازم بر اساس بیماران کلیوی و کبدی لازم است اپلیکیشن را نصب کنید.

نحوه مصرف آزیترومایسین ۵۰۰ برای عفونت دندان
در صورتی که پزشک دوز ۵۰۰ میلی گرم را تجویز کرده باشد:
• برنامه مصرف: آزیترومایسین ۵۰۰ معمولاً در روز اول درمان استفاده می شود.
• زمان مصرف: می توانید دارو را همراه با غذا یا بدون آن مصرف کنید. با این حال، مصرف در یک زمان مشخص از روز (مثلاً بعد از شام) به یادآوری و حفظ نظم کمک می کند.
• مدت زمان: هرگز دوره مصرف آنتی بیوتیک را خودسرانه قطع نکنید، حتی اگر علائم بهبود یافتند. کامل کردن دوره درمان برای جلوگیری از بازگشت عفونت و مقاومت آنتی بیوتیکی حیاتی است.
توصیه های دارویی
• دارو را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید و دوره درمان را کامل کنید.
• در صورت بروز عوارض جانبی شدید، مصرف را متوقف کرده و به پزشک اطلاع دهید.
• از مصرف همزمان دارو با آنتی اسیدها خودداری کنید.
• در صورت وجود بیماری های قلبی، کبدی یا کلیوی، پزشک خود را مطلع کنید.
• مصرف پروبیوتیک ها برای کاهش عوارض گوارشی توصیه می شود.
توصیه های دارویی آزیترومایسین
۱. توصیه‌های دارویی مخصوص بیمار
این توصیه‌ها باید به صورت شفاهی و کتبی به بیمار ارائه شوند تا مصرف صحیح دارو تضمین شود و بیمار بتواند عوارض جدی را به سرعت تشخیص دهد.
الف. نحوه مصرف صحیح
• کامل کردن دوره درمان: به بیمار تأکید کنید که کل دوره درمان تجویز شده، حتی اگر علائم عفونت زودتر برطرف شدند، باید تکمیل شود. قطع زودهنگام دارو می‌تواند منجر به شکست درمانی و ایجاد مقاومت میکروبی شود.
زمان مصرف:
• قرص‌های آزیترومایسین را می‌توان با یا بدون غذا مصرف کرد.
• در مورد سوسپانسیون‌های خوراکی یا کپسول‌ها، برای جذب بهتر، معمولاً توصیه می‌شود یک ساعت قبل یا دو ساعت پس از غذا مصرف شوند.
• دوز فراموش شده: اگر یک دوز فراموش شد، بیمار باید به محض یادآوری آن را مصرف کند. اما اگر تقریباً زمان دوز بعدی فرارسیده است، دوز فراموش شده باید حذف و برنامه عادی پیگیری شود. از مصرف دو برابر دارو برای جبران دوز فراموش شده، خودداری شود.
• آنتی‌اسیدها: داروهای ضد اسید حاوی منیزیم یا آلومینیوم (مانند شربت‌های معده) نباید همزمان با آزیترومایسین مصرف شوند. بیمار باید آزیترومایسین را حداقل دو ساعت قبل یا چهار ساعت بعد از مصرف این آنتی‌اسیدها میل کند.
ب. علائم هشدار دهنده برای بیمار
بیمار باید در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، فوراً مصرف دارو را قطع کرده و به پزشک مراجعه کند یا به اورژانس اطلاع دهد:
• علائم آلرژیک: بثورات پوستی شدید، کهیر، تورم صورت، لب‌ها، زبان یا گلو، یا مشکل در تنفس.
• مشکلات قلبی: احساس تپش قلب یا ضربان قلب نامنظم، سرگیجه شدید، یا غش کردن ناگهانی.
• مشکلات کبدی: زردی پوست یا چشم‌ها (یرقان)، ادرار تیره غیرمعمول، یا درد شدید در قسمت بالایی شکم.
• اسهال شدید یا مداوم: اسهال آبکی یا خونی، که ممکن است نشانه یک عفونت جدی روده (کولیت) باشد.
۲. توصیه‌های دارویی مخصوص پزشک
این توصیه‌ها بر مدیریت خطر و تنظیمات دوز در جمعیت‌های خاص تمرکز دارند و برای تصمیم‌گیری‌های بالینی پیشرفته ضروری هستند.
الف. مدیریت خطر قلبی
• ارزیابی فاصله QT: قبل از تجویز، به ویژه در بیماران مسن یا بیماران دارای عوامل خطر قلبی عروقی، سوابق پزشکی را با دقت بررسی کنید. عوامل خطر شامل سابقه خانوادگی سندروم QT طولانی، برادی‌کاردی (کاهش ضربان قلب)، نارسایی قلبی و عدم تعادل الکترولیت‌ها (کاهش پتاسیم یا منیزیم) هستند.
• بررسی تداخلات: همواره فهرست داروهای بیمار را از نظر مصرف همزمان داروهای طولانی‌کننده فاصله QT (مانند داروهای ضد آریتمی کلاس یک و سه، برخی ضد افسردگی‌ها و ضد روان‌پریشی‌ها) کنترل کنید و در صورت لزوم، داروهای جایگزین انتخاب کنید.
• پایش الکترولیت: در بیماران پرخطر، قبل و در طول درمان، سطوح پتاسیم و منیزیم را بررسی و اصلاح کنید.
ب. نارسایی‌های ارگانی
• نارسایی کبدی: آزیترومایسین در بیمارانی با سابقه نارسایی کبدی کلستاتیک یا زردی ناشی از مصرف قبلی این دارو منع مصرف قطعی دارد. در بیمارانی که نارسایی کبدی متوسط یا شدید دارند، باید با احتیاط و پایش منظم آنزیم‌های کبدی تجویز شود.
• نارسایی کلیوی: در نارسایی کلیوی خفیف تا متوسط، معمولاً نیازی به تنظیم دوز آزیترومایسین نیست؛ اما در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کلیوی باید با احتیاط مصرف شود، هرچند شواهد قوی مبنی بر نیاز به تنظیم دوز وجود ندارد.
ج. سایر ملاحظات بالینی
• میاستنی گراویس: آزیترومایسین پتانسیل تشدید علائم میاستنی گراویس را دارد. در بیماران مبتلا به این بیماری، از تجویز آن خودداری کنید، مگر اینکه جایگزین درمانی دیگری در دسترس نباشد.
• طول درمان: به دلیل نیمه‌عمر بسیار طولانی دارو (حدود ۶۸ ساعت) و غلظت بالای بافتی، آزیترومایسین معمولاً به صورت دوره‌های کوتاه (مثلاً سه یا پنج روزه) تجویز می‌شود. از تجویز دوره‌های طولانی‌تر از آنچه دستورالعمل‌های درمانی توصیه می‌کنند، خودداری کنید تا ریسک عوارض جانبی و مقاومت میکروبی کاهش یابد.
• درمان کلامیدیا: آزیترومایسین همچنان درمان خط اول برای کلامیدیا تراکوماتیس است و به صورت تک دوز هزار میلی‌گرم تجویز می‌شود که پایبندی به درمان را افزایش می‌دهد.
• آسیب‌های گوارشی: در صورت بروز اسهال شدید یا طولانی پس از اتمام درمان، همیشه احتمال اسهال ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل را در نظر بگیرید.

موارد منع مصرف
• حساسیت به آزیترومایسین یا داروهای مشابه:
اگر به این دارو یا داروهای مشابه مانند اریترومایسین حساسیت دارید، مصرف نکنید.
• نارسایی کبدی شدید:
اگر کبد شما به شدت آسیب دیده، آزیترومایسین مصرف نکنید.
• نارسایی کلیوی شدید:
اگر کلیه های شما به شدت ضعیف شده اند، از مصرف آزیترومایسین خودداری کنید یا تحت نظر پزشک مصرف کنید.
• مشکلات قلبی:
اگر مشکلات ضربان قلب دارید (مانند آریتمی ها یا QT طولانی)، از مصرف آزیترومایسین خودداری کنید.
• اختلالات شدید الکترولیتی:
اگر کمبود شدید مواد معدنی مانند پتاسیم یا منیزیم دارید، مصرف این دارو را متوقف کنید.
• تداخل دارویی:
اگر داروهایی دارید که با آزیترومایسین تداخل دارند، مصرف همزمان آنها را اجتناب کنید.
آزیروسین محصول داروسازی تهران شیمی
منع مصرف آزیترومایسین
1- حساسیت یا آلرژی به آزیترومایسین یا ماکرولیدها:
• منع مصرف: در بیمارانی که سابقه حساسیت یا واکنش آلرژیک به آزیترومایسین یا سایر داروهای گروه ماکرولید (مانند اریترومایسین، کلاریترومایسین) دارند، باید به‌طور کامل از مصرف آزیترومایسین خودداری کنند. علائم حساسیت شامل کهیر، تورم صورت، لب‌ها و زبان، و مشکلات تنفسی می‌شود.
2- نارسایی کبدی شدید:
• منع مصرف: در بیماران مبتلا به نارسایی کبدی شدید، مصرف آزیترومایسین باید با احتیاط فراوان انجام شود و در بسیاری از موارد، به‌طور کلی منع مصرف دارد. این دارو به‌طور عمده از کبد متابولیزه می‌شود و مصرف آن در این بیماران می‌تواند منجر به تجمع دارو و مسمومیت کبدی گردد.
3- نارسایی کلیوی شدید:
• منع مصرف: آزیترومایسین در بیماران با نارسایی کلیوی شدید (کلیه‌ها قادر به دفع دارو نباشند) باید با احتیاط تجویز شود. در این بیماران، دوز دارو باید تنظیم گردد یا مصرف آن کاملاً منع شود.
4- آریتمی‌های قلبی و مشکلات قلبی خاص:
• منع مصرف: آزیترومایسین می‌تواند باعث تغییر در طول زمان QT در نوار قلب شود و در نتیجه منجر به آریتمی‌های خطرناک قلبی مانند تاکی‌کاردی بطنی یا فیبریلاسیون بطنی گردد. این دارو باید در بیماران با بیماری‌های قلبی، به ویژه در افرادی که دچار QT طولانی هستند یا از داروهای دیگر که QT را طولانی می‌کنند، اجتناب شود.
5- اختلالات شدید الکترولیتی:
• منع مصرف: آزیترومایسین باید در بیماران با اختلالات شدید الکترولیتی، به‌ویژه هیپوکالمی یا هیپومگنزیemia اجتناب شود، زیرا این اختلالات می‌توانند خطر آریتمی‌های قلبی را افزایش دهند.
6- نارسایی پانکراس یا مشکلات گوارشی شدید:
• منع مصرف: در بیماران مبتلا به اختلالات شدید پانکراس (مانند پانکراتیت حاد) یا مشکلات گوارشی شدید، مصرف آزیترومایسین باید با احتیاط و تحت نظارت پزشک انجام شود. این دارو می‌تواند برخی از عوارض گوارشی مانند تهوع، استفراغ یا اسهال را تشدید کند.
7- مصرف همزمان با داروهای خاص
• آزیترومایسین می‌تواند با برخی داروها تداخل داشته باشد، به‌ویژه داروهایی که متابولیسم کبدی دارند و بر روی سیستم CYP450 (مانند داروهای ضدافسردگی، داروهای ضدقارچ و داروهای ضدویروسی) اثر می‌گذارند. تداخلات دارویی ممکن است موجب افزایش غلظت آزیترومایسین یا داروهای دیگر شود و خطر عوارض جانبی را افزایش دهد.
8-تاریخچه بیماری‌های عصبی یا صرع:
• منع مصرف: در برخی موارد، آزیترومایسین ممکن است باعث تشدید علائم عصبی مانند تشنج در بیماران مبتلا به صرع گردد. بنابراین، مصرف آزیترومایسین باید با احتیاط در بیماران مبتلا به اختلالات عصبی یا صرع انجام شود.
9-بیماران مبتلا به عفونت‌های قارچی خاص
• منع مصرف: در بیماران مبتلا به برخی عفونت‌های قارچی خاص، مصرف آزیترومایسین باید با احتیاط انجام شود. این دارو ممکن است به‌ویژه در بیماران مبتلا به عفونت‌های شدید با قارچ‌ها اثرات ضدباکتریایی نامناسبی داشته باشد.

مراقبت های بعد از درمان
• در صورت عدم بهبود علائم طی 48 ساعت، پزشک را مطلع کنید.
• علائم عفونت ثانویه را بررسی کنید.
هشدار ها آزیترومایسین
پزشکان باید هنگام تجویز آزیترومایسین به نکات ایمنی زیر توجه ویژه‌ای داشته باشند، چرا که عدم رعایت آنها می‌تواند منجر به عوارض جدی قلبی، کبدی و حساسیتی شود.
۱.۱. عوارض قلبی و افزایش فاصله QT
• خطر بالقوه: آزیترومایسین می‌تواند منجر به طولانی شدن فاصله QT در نوار قلب شود که پتانسیل ایجاد آریتمی‌های بطنی تهدیدکننده حیات مانند تورساد دو پوینت را دارد. این خطر به ویژه در بیمارانی که عوامل مستعد کننده دارند، جدی‌تر است.
اقدامات بالینی:
• بیماران پرخطر: تجویز آزیترومایسین در بیماران با سابقه طولانی شدن مادرزادی فاصله QT، برادی‌کاردی (کاهش ضربان قلب) شدید، نارسایی قلبی جبران‌نشده، و افرادی که دچار کاهش اصلاح نشده پتاسیم یا منیزیم خون هستند، باید با احتیاط شدید یا پرهیز همراه باشد.
• تداخلات دارویی: از مصرف همزمان آزیترومایسین با داروهایی که به تنهایی باعث طولانی شدن QT می‌شوند (مانند برخی داروهای ضد آریتمی کلاس IA و III، داروهای ضد روان‌پریشی، و فلوروکینولون‌ها) تا حد امکان خودداری کنید.
۱.۲. آسیب کبدی
• خطر بالقوه: مواردی از التهاب کبدی (هپاتیت)، زردی کلستاتیک و حتی نارسایی کبدی که در برخی موارد منجر به مرگ شده، در ارتباط با مصرف آزیترومایسین گزارش شده است. این آسیب کبدی می‌تواند در برخی موارد به صورت تأخیری پس از قطع دارو رخ دهد.
اقدامات بالینی:
• در صورت بروز علائم و نشانه‌های اختلال عملکرد کبد (مانند ضعف شدید، تهوع، زردی، ادرار تیره و خارش) باید فوراً مصرف دارو قطع شده و عملکرد کبد بیمار بررسی شود.
• تجویز مجدد دارو در بیمارانی که قبلاً دچار آسیب کبدی ناشی از آزیترومایسین شده‌اند، منع قطعی دارد.
۱.۳. واکنش‌های حساسیتی شدید
• خطر بالقوه: واکنش‌های حساسیتی و پوستی شدید و جدی شامل سندرم استیونز-جانسون، نکروز اپیدرمی سمی (TEN)، و واکنش دارویی همراه با ائوزینوفیلی و علائم سیستمی (DRESS) گزارش شده‌اند. در سندرم DRESS، علائم ممکن است با تأخیر شروع شوند و پس از قطع دارو نیز پیشرفت کنند.
• اقدامات بالینی: در صورت بروز هرگونه واکنش حساسیتی جدی، شامل راش پوستی منتشر، تورم صورت یا زبان، یا مشکل تنفسی، باید دارو بلافاصله قطع شود و درمان حمایتی مناسب آغاز گردد.
۱.۴. اسهال ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل (CDAD)
• خطر بالقوه: مانند هر آنتی‌بیوتیک با طیف اثر گسترده، آزیترومایسین نیز می‌تواند فلور طبیعی روده را مختل کند و منجر به رشد بیش از حد باکتری کلستریدیوم دیفیسیل شود. این وضعیت می‌تواند از یک اسهال خفیف تا یک کولیت کشنده متغیر باشد.
• اقدامات بالینی: در صورت بروز اسهال شدید یا مداوم حین درمان یا تا چندین هفته پس از قطع آزیترومایسین، باید تشخیص CDAD مد نظر قرار گیرد و درمان ضد کلستریدیوم مناسب (معمولاً وانکومایسین خوراکی یا فیداکسومایسین) شروع شود.
۱.۵. مشکلات عصبی-عضلانی
• خطر بالقوه: آزیترومایسین ممکن است علائم ضعف عضلانی در بیماران مبتلا به میاستنی گراویس را تشدید کند یا باعث شروع سندرم میاستنیک شود.
• اقدامات بالینی: در بیماران مبتلا به میاستنی گراویس، باید از مصرف آزیترومایسین اجتناب شود مگر اینکه فایده آن کاملاً بر ریسک پیشی بگیرد و بیمار به دقت پایش شود.
۲. مسمومیت(اوردوز) آزیترومایسین و درمان
الف) علائم و نشانه‌های مسمومیت(اوردوز)
تجربه بالینی در مورد اوردوز آزیترومایسین محدود است. علائم مورد انتظار به طور عمده تشدید عوارض جانبی شناخته شده دارو هستند:
• علائم گوارشی: تهوع شدید، استفراغ، و اسهال (شایع‌ترین علائم).
• علائم قلبی: طولانی شدن قابل توجه فاصله QT که می‌تواند منجر به تپش قلب، سرگیجه، سنکوپ (غش) یا آریتمی‌های بطنی خطرناک شود.
• علائم شنوایی: ناشنوایی موقت (در دوزهای بسیار بالا).
ب) مدیریت و درمان مسمومیت(اوردوز)
هیچ پادزهر خاصی (آنتی‌دوت) برای اوردوز آزیترومایسین وجود ندارد. درمان به صورت حمایتی و بر اساس اصول کنترل مسمومیت انجام می‌شود.
مراقبت‌های حمایتی فوری:
• راه هوایی و تنفس: اطمینان از باز بودن راه هوایی و حمایت تنفسی در صورت نیاز.
• پایش قلبی: پایش مداوم قلبی (مانیتورینگ) برای تشخیص به موقع طولانی شدن QT و آریتمی‌ها، به ویژه در ۴۸ تا ۷۲ ساعت اول پس از مصرف دوز بالا، حیاتی است.
کاهش جذب:
در صورت مصرف دوزهای بالقوه سمی در عرض ۱ تا ۲ ساعت اخیر، می‌توان از زغال فعال برای کاهش جذب دارو از دستگاه گوارش استفاده کرد. شستشوی معده معمولاً توصیه نمی‌شود مگر در شرایط خاص و در صورت مصرف حجم زیادی از دارو.
مدیریت طولانی شدن QT و آریتمی:
• پایش الکترولیت‌ها: اصلاح سریع و تهاجمی کاهش پتاسیم و منیزیم خون ضروری است.
• درمان تورساد دو پوینت: در صورت بروز تورساد دو پوینت، درمان با تزریق وریدی منیزیم سولفات ارجح است. ممکن است نیاز به Pace کردن قلب یا استفاده از ایزوپروترنول نیز وجود داشته باشد.
• دیالیز: همودیالیز و دیالیز صفاقی به دلیل حجم توزیع بسیار بالای آزیترومایسین، در حذف دارو از بدن بی‌اثر هستند.
نکته پایانی:
به دلیل نیمه‌عمر طولانی آزیترومایسین (حدود ۶۸ ساعت)، پایش و مراقبت حمایتی بیمار اوردوز باید برای یک دوره طولانی‌تر از حد معمول انجام پذیرد.

مصرف در بارداری و شیردهی
• بارداری: دسته C (در صورت صلاحدید پزشک قابل استفاده است).
• شیردهی: به مقدار کمی وارد شیر می شود، اما مصرف با نظر پزشک بلامانع است.
مصرف در بارداری آزیترومایسین
گروه B
قابل استفاده در بارداری: با مطالعات حیوانی شواهدی دال بر خطرناک بودن این دارو مشاهده نشده است. مطالعات انسانی به اندازه کافی در دست نیست

مصرف در بارداری و شیردهی
• بارداری: دسته C (در صورت صلاحدید پزشک قابل استفاده است).
• شیردهی: به مقدار کمی وارد شیر می شود، اما مصرف با نظر پزشک بلامانع است.

عوارض آزیترومایسین ۵۰۰
آزیترومایسین به طور کلی یک آنتی بیوتیک مطمئن است، اما ممکن است عوارض جانبی داشته باشد که معمولاً خفیف و موقتی هستند:
عوارض گوارشی (شایع ترین):
• اسهال: این شایع ترین عارضه است، زیرا آنتی بیوتیک ها می توانند باکتری های مفید روده را نیز از بین ببرند.
• حالت تهوع یا استفراغ.
• درد شکم یا دل پیچه.
سایر عوارض:
• سردرد.
• سرگیجه.
عوارض نادر اما جدی:
• مشکلات قلبی: آزیترومایسین در موارد بسیار نادر می تواند بر ریتم قلب تأثیر بگذارد (به خصوص در افراد با سابقه بیماری های قلبی). اگر احساس تپش قلب غیرعادی یا غش کردید، باید فوراً کمک پزشکی دریافت کنید.
• مشکلات کبدی: نادر است، اما اگر دچار زردی پوست یا چشم شدید، باید مصرف را قطع کرده و به پزشک مراجعه کنید.
عوارض جانبی
شایع:
• تهوع، استفراغ، اسهال، درد شکمی.
• سردرد، سرگیجه.
• تغییرات طعم دهان.
کمتر شایع:
• خارش، بثورات پوستی.
• افزایش موقتی آنزیم های کبدی.
• یبوست یا نفخ شکمی.
نادر ولی جدی:
• طولانی شدن فاصله QT: افزایش خطر آریتمی قلبی.
• واکنش های آلرژیک شدید: شامل آنافیلاکسی و سندرم استیونز-جانسون.
• کلستاتیک هپاتیت: زردی، خارش و درد در ناحیه کبد.
• دیسانتری کاذب: اسهال شدید ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل.
• افت شنوایی موقتی: در دوزهای بالا یا مصرف طولانی مدت.
عوارض خاص در بیماران مستعد:
• در بیماران با سابقه میاستنی گراویس: احتمال تشدید ضعف عضلانی.
• در بیماران کلیوی یا کبدی: افزایش احتمال تجمع دارو و عوارض مرتبط.
عوارض جانبی آزیترومایسین
عوارض جانبی آزیترومایسین عموماً خفیف و موقتی هستند و اغلب با سیستم گوارشی مرتبطند. این عوارض معمولاً با قطع دارو برطرف می‌شوند.
۱. عوارض جانبی شایع (بروز ۱ تا ۱۰ درصد)
این دسته شامل عوارضی است که در اکثر بیماران مصرف‌کننده آزیترومایسین مشاهده می‌شوند و عموماً نیاز به قطع دارو ندارند.
عوارض گوارشی: این شایع‌ترین گروه عوارض است.
• اسهال: تقریباً در ۴ تا ۵ درصد بیماران رخ می‌دهد. این عارضه در مقایسه با سایر ماکرولیدها (مانند اریترومایسین) کمتر است.
• تهوع و استفراغ: در حدود ۳ تا ۷ درصد بیماران دیده می‌شود.
• درد شکمی یا گرفتگی: در حدود ۲ تا ۳ درصد بیماران گزارش شده است.
عوارض عصبی:
• سردرد: در حدود ۱ تا ۲ درصد بیماران رخ می‌دهد.
عوارض کبدی:
• افزایش گذرا در آنزیم‌های کبدی (آمینازها): حدود ۱ تا ۵ درصد بیماران ممکن است افزایش موقت و معمولاً بدون علامت در آلانین آمینوترانسفراز یا آسپارتات آمینوترانسفراز را تجربه کنند.
۲. عوارض جانبی با شیوع کمتر (بروز کمتر از ۱ درصد)
این عوارض اگرچه نادرتر هستند، اما اهمیت بالینی بیشتری دارند و نیاز به توجه پزشک دارند.
عوارض گوارشی و تغذیه‌ای:
• سوء هاضمه یا نفخ.
• کم اشتهایی.
عوارض پوستی و حساسیتی:
• راش پوستی و خارش: بروز کمتر از ۱ درصد.
• واکنش‌های حساسیتی: مانند کهیر یا آنژیوادم.
عوارض قلبی:
• طولانی شدن فاصله QT: اگرچه بروز آن در کارآزمایی‌های کنترل شده کمتر از ۱ درصد است، اما خطر تورساد دو پوینت به ویژه در بیماران با عوامل خطر زمینه‌ای، یک هشدار جدی بالینی محسوب می‌شود.
• تپش قلب.
عوارض خونی:
• کاهش گلبول‌های سفید خون (لکوسیتوپنی) یا کاهش نوتروفیل‌ها (نوتروپنی): این موارد معمولاً خفیف و گذرا هستند.
عوارض ادراری-تناسلی:
• عفونت قارچی واژن (کاندیدیازیس).
عوارض حواس ویژه:
• اختلال چشایی (دیسژئوزی) یا بویایی.
• ناشنوایی یا وزوز گوش (اغلب برگشت‌پذیر): عمدتاً در دوزهای بالا یا طولانی مدت گزارش شده است.
۳. عوارض جانبی نادر اما جدی (گزارش‌های موردی)
این عوارض بسیار نادرند (شیوع واکنش‌های حساسیتی جدی:
• آنافیلاکسی: یک واکنش حاد و تهدیدکننده حیات.
• سندرم استیونز-جانسون و نکروز اپیدرمی سمی: واکنش‌های شدید تاولی پوست.
• واکنش دارویی همراه با ائوزینوفیلی و علائم سیستمی: یک واکنش حساسیتی تأخیری و چند ارگانی با نرخ مرگ و میر بالا.
عوارض کبدی جدی:
• نارسایی حاد کبدی و التهاب کبدی کلستاتیک: که در موارد نادر نیاز به پیوند کبد پیدا می‌کند.
عوارض قلبی جدی:
• آریتمی‌های بطنی: تورساد دو پوینت و فیبریلاسیون بطنی.
عوارض گوارشی جدی:
• کولیت با غشای کاذب (CDAD): اسهال ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل که ممکن است نیاز به درمان بیمارستانی داشته باشد.
نکات بالینی برای پزشک
• توجه به QT: در بیماران با سابقه قلبی، نوار قلب پایه قبل از شروع درمان و پایش الکترولیت‌ها (پتاسیم و منیزیم) قویاً توصیه می‌شود.
• پایش علائم کبدی: بیماران باید از نظر بروز زردی، تیرگی ادرار یا ضعف شدید (نشانه‌های آسیب کبدی) آموزش داده شوند و در صورت مشاهده، آنزیم‌های کبدی باید بررسی شوند.
• مدیریت عوارض گوارشی: اسهال معمولاً خفیف است؛ اما اگر شدید یا خونی شد، باید فوراً از نظر کلستریدیوم دیفیسیل بررسی شود.

تداخلات دارویی
• داروهای قلبی: مانند آمیودارون، سوتالول (افزایش خطر آریتمی).
• وارفارین: افزایش اثر ضدانعقادی.
• آنتی اسیدها: کاهش جذب آزیترومایسین (با فاصله 2 ساعت مصرف شوند).
• دیگوکسین: افزایش سطح سرمی دیگوکسین.
تداخلات دارویی آزیترومایسین
مشخصات کلی تداخلات:
• مهارکننده p-gp (متوسط)
• تحت تاثیر تاخیر در تخلیه ی معده
• تغییر در فلور دستگاه گوارش
• اتصال به کاتیون‌های چند ظرفیتی
• اختلال در پاسخ ایمنی در برابر عوامل باکتریایی
• افزایش فاصله QT (شناخته‌شده)
تداخلات رده X (پرهیز):
ب.ث.ژ (داخل مثانه‌ای)، بیلاستین،
واکسن وبا
،
دوکسوروبیسین
(متداول)، فکسینیدازول،
میزولاستین
،
پازوپانیب
،
پیموزاید
، مهارکننده‌های قوی CYP3A4 طولانی کننده فاصله QT (خطر متوسط)،
توپوتکان
،
وین کریستین
(لیپوزومال)
افزایش اثرات داروها توسط آزیترومایسین (سیستمیک):
آفاتینیب، آلیسکایرن،
آتورواستاتین
، بتریکسابان، بیلاستین، گلیکوزیدهای قلبی، سلیپرولول،
کلروکین
،
کلوفازیمین
،
کلشی سین
،
سیکلوسپورین
(سیستمیک)،
دابیگاتران
اتکسیلات، دمپریدون،
دوکسوروبیسین
(متداول)، ادوکسابان،
اتوپوزاید
،
اتوپوزاید
فسفات
،
اورولیموس
، گادوبنات دی
مگلومین
، گلکاپرویر و پیبرنتاسویر،
هالوفانترین
،
هالوپریدول
، اینوتوزومب اوزوگامایسین،
لاپاتینیب
، لاروترکتینیب، لفامولین،
لوفکسیدین
، لوواستاتین، میدوستورین،
میزولاستین
، مورفین (سیستمیک)،
نادولول
، نالدمدین، نالوکسگل،
اندانسترون
،
پازوپانیب
، پنتامیدین (سیستمیک)، سوبستراهای P-gp/ABCB1، پیپراکین،
پروبوکول
، داروهای ضد سایکوز طولانی کننده QT (خطر متوسط)، داروهای ضد آریتمی کلاس IC طولانی کننده QT (خطر متوسط)، آنتی‌بیوتیک‌های کینولونی طولانی کننده QT (خطر متوسط)،
رانولازین
،
ریفاکسیمین
، ریمگپنت،
ریسپریدون
، رومیدپسین، سیلودوسین،
سیمواستاتین
،
سیرولیموس
،
سدیم استیبوگلوکونات
،
تاکرولیموس
(سیستمیک و موضعی)، تالازوپاریب،
تگاسرود
، تنیپوساید،
تولواپتان
،
توپوتکان
،
تورمیفن
، آبروگپنت،
وین کریستین
(لیپوزومال)، آنتاگونیست های
ویتامین کا
افزایش اثرات آزیترومایسین (سیستمیک) توسط داروها:
آمی سولپرید (خوراکی)، فکسینیدازول،
نلفیناویر
،
پیموزاید
، داروهای طولانی کننده QT (بیشترین خطر)، داروهای ضدافسردگی طولانی کننده QT (خطر متوسط)، مهارکننده‌های کیناز طولانی کننده QT (خطر متوسط)، مهارکننده‌های متوسط و قوی CYP3A4 طولانی کننده QT (خطر متوسط)
کاهش اثرات داروها توسط آزیترومایسین (سیستمیک):
ب.ث.ژ (داخل مثانه‌ای)، واکسن ب.ث.ژ (ایمنی‌زا)،
واکسن وبا
، لاکتوباسیلوس و
استریول
،
سینکالید
،
سدیم پیکوسولفات
،
واکسن حصبه
کاهش اثرات آزیترومایسین (سیستمیک) توسط داروها:
تداخل قابل توجهی مشخص نشده است.
تداخل با غذا:
• مقدار و سرعت جذب گوارشی بسته به نوع فرمولاسیون ممکن است متغیر باشد. جذب سوسپانسیون آزیترومایسین (و نه قرص آن)، در صورت مصرف همراه با غذا به‌طور معنی‌داری (46%) افزایش می‌یابد.
• راهکار: قرص و سوسپانسیون سریع رهش می‌تواند بدون توجه به غذا مصرف شود. سوسپانسیون آهسته رهش باید با معده خالی (1 ساعت قبل یا 2 ساعت بعد از غذا) مصرف شود.
• آزیترومایسین (برخلاف اریترومایسین) به طور قابل توجهی سیستم سیتوکروم پی ۴۵۰ کبدی را مهار نمی‌کند؛ بنابراین، فهرست تداخلات آن کوتاه‌تر است. با این حال، تداخلات مهمی وجود دارند که می‌توانند عواقب جدی قلبی یا خونریزی‌دهنده داشته باشند.
تداخلات با افزایش خطر آریتمی قلبی (طولانی شدن فاصله QT)
این مهم‌ترین گروه از تداخلات بالینی آزیترومایسین است. مصرف همزمان با داروهای زیر می‌تواند ریسک آریتمی بطنی خطرناک (تورساد دو پوینت) را افزایش دهد.
داروهای ضد آریتمی:
• آمیودارون
• سوتالول
• پروکائین‌آمید
• کینیـدین
داروهای ضد روان‌پریشی (آنتی‌سایکوتیك‌ها):
• هالوپریدول
• کوئتیاپین
• کلروپرومازین
داروهای ضد افسردگی (آنتی‌دپرسانت‌ها):
• سیتالوپرام
• اس سیتالوپرام
داروهای ضد قارچ و آنتی‌بیوتیک‌ها:
• فلوکونازول
• کتوکونازول
• برخی فلوروکینولون‌ها مانند لووفلوکساسین و موکسی‌فلوکساسین
• توضیحات بالینی: در صورت لزوم تجویز همزمان، باید پایش دقیق الکتروکاردیوگرافی (نوار قلب) برای بررسی فاصله QT انجام شود و پتاسیم و منیزیم خون بیمار به دقت کنترل و اصلاح شوند.
۲. تداخلات با اثر بر داروهای ضد انعقاد (افزایش خطر خونریزی)
وارفارین:
• نوع تداخل: آزیترومایسین ممکن است اثر ضد انعقادی وارفارین را تشدید کند (اگرچه مکانیسم دقیق آن کاملاً مشخص نیست و ممکن است مهار خفیف سیتوکروم پی ۴۵۰ یا اثر بر فلور روده باشد).
• مدیریت بالینی: در صورت تجویز همزمان، پایش فواصل زمانی انعقادی (مانند آی‌ان‌آر) باید به صورت مکرر و نزدیک انجام شود و در صورت لزوم، دوز وارفارین تعدیل گردد.
۳. تداخلات با مهارکننده‌های کلسی‌نورین (افزایش سطح خونی)
سیکلوسپورین:
• نوع تداخل: آزیترومایسین می‌تواند سطح خونی سیکلوسپورین را افزایش دهد و خطر عوارض جانبی سمی آن را بالا ببرد (مانند سمیت کلیوی).
• مدیریت بالینی: در صورت مصرف همزمان، پایش دقیق سطح خونی سیکلوسپورین و عملکرد کلیه بیمار ضروری است.
۴. تداخلات با ضد اسیدها و املاح فلزی (کاهش جذب آزیترومایسین)
آنتی‌اسیدهای حاوی آلومینیوم و منیزیم:
• نوع تداخل: این مواد می‌توانند سرعت و میزان جذب آزیترومایسین از دستگاه گوارش را کاهش دهند.
• مدیریت بالینی: توصیه می‌شود آزیترومایسین حداقل ۲ ساعت قبل یا ۴ ساعت بعد از مصرف داروهای ضد اسید حاوی منیزیم یا آلومینیوم مصرف شود.
۵. تداخلات متفرقه
دیگوکسین:
• نوع تداخل: ممکن است سطح دیگوکسین خون افزایش یابد، که خطر سمیت دیگوکسین را به دنبال دارد.
• مدیریت بالینی: پایش سطح دیگوکسین در سرم در طول دوره درمان همزمان الزامی است.
ارگوتامین و دی‌هیدروارگوتامین:
• نوع تداخل: اگرچه آزیترومایسین کمترین پتانسیل را در میان ماکرولیدها دارد، اما تئوریکال خطر ارگوتیسم (سمیت ناشی از ارگوت) وجود دارد. مصرف همزمان توصیه نمی‌شود.
تداخل با غذا
• شکل دارویی قرص: می‌توان آن را با یا بدون غذا مصرف کرد.
• شکل دارویی سوسپانسیون و کپسول: جذب این اشکال دارویی ممکن است با مصرف همزمان غذا کاهش یابد.
• توضیحات بالینی: برای اطمینان از جذب بهینه و حفظ غلظت ثابت دارو، بهتر است قرص‌ها هر روز در زمان مشخصی مصرف شوند و در صورت استفاده از سوسپانسیون، بهتر است با معده خالی (یک ساعت قبل یا دو ساعت بعد از غذا) مصرف شود.
تداخل در آزمایشات
آزیترومایسین مستقیماً در انجام بسیاری از آزمایش‌های بالینی رایج تداخل ایجاد نمی‌کند، اما می‌تواند به طور غیرمستقیم بر نتایج آزمایش‌ها تأثیر بگذارد که برای تفسیر بالینی حیاتی است:
آزمایش‌های عملکرد کبدی:
• همانطور که قبلاً ذکر شد، آزیترومایسین ممکن است باعث افزایش سطح سرمی آنزیم‌های کبدی (آلانین آمینوترانسفراز و آسپارتات آمینوترانسفراز) شود. این افزایش گذرا و معمولاً بدون علامت است، اما می‌تواند نشان‌دهنده آسیب کبدی باشد.
آزمایش‌های انعقادی (مانند آی‌ان‌آر):
• در بیمارانی که وارفارین مصرف می‌کنند، آزیترومایسین می‌تواند باعث افزایش کاذب یا واقعی آی‌ان‌آر شود، که نیازمند پایش و تعدیل دوز است.
تست‌های تشخیصی اسهال:
• تجویز آزیترومایسین ممکن است نتیجه تست‌های مربوط به توکسین کلستریدیوم دیفیسیل را در صورت بروز اسهال مرتبط با آنتی‌بیوتیک، مثبت کند.
نکته نهایی برای پزشک:
• همیشه هنگام شروع آزیترومایسین، فهرست کامل داروهای مصرفی بیمار را بررسی کنید، به خصوص داروهایی که پتانسیل طولانی کردن فاصله QT را دارند.

نام‌های تجاری

کپسول آزیترومایسین لقمان 250 میلی گرم [داروسازی لقمان]، کپسول زیمکسیر 250 میلی گرم [داروسازی اکسیر]، سوسپانسیون زیتروکم 200 میلی گرم/5 میلی لیتر 22.5 میل لیتر [داروسازی کیمیدارو]، قرص آزیترومایسین کیمیدارو 500 میلی گرم [داروسازی کیمیدارو]، قرص ازیترومایسین کیمیدارو 250 میلی گرم [داروسازی کیمیدارو]، کپسول آزیترودر 250 میلی گرم [داروسازی درسا دارو]، کپسول آزیترومایسین فارابی 500 میلی گرم [داروسازی فارابی]، کپسول آزیترومایسین سی دی 250 میلی گرم [داروسازی کیمیدارو]، کپسول آزیترومایسین فارابی 250 میلی گرم [داروسازی فارابی]، سوسپانسیون زیترومکس 200میلی گرم/5 میلی لیتر 15 میلی لیتر [بهستان دارو]، قرص آزیترومایسین لقمان 500 میلی گرم [داروسازی لقمان]، کپسول آزیترومایسین تولیددارو 250 میلی گرم [داروسازی تولید دارو]، سوسپانسیون آزیترومایسین لقمان 200 میلی گرم/5 میلی لیتر [داروسازی لقمان]، سوسپانسیون زیمکسیر 200 میلی گرم/5 میلی لیتر [داروسازی اکسیر]، سوسپانسیون زستروکم 200 میلی گرم/5 میلی لیتر [داروسازی کیمیدارو]، قرص آزیترومایسین روزدارو 500 میلی گرم [داروسازی روز دارو]، قرص آزیترومایسین خوارزمی 250 میلی گرم [داروسازی خوارزمی]، کپسول آزیتروژن 250 میلی گرم [داروسازی ژنیان فارمد]، سوسپانسیون آزیترومایسین تی.دی 200 میلی گرم [داروسازی تولید دارو]، سوسپانسیون زیتروکم 200میلی گرم/5میلی لیتر 15 میلی لیتر [داروسازی کیمیدارو]، قرص آزیترومایسین روزدارو 250 میلی گرم [داروسازی روز دارو]، کپسول ازیروسین 250 میلی گرم [داروسازی تهران شیمی]، سوسپانسیون زیتروستا 200 میلی گرم/5 میلی لیتر 30 میلی لیتر [داروسازی ویستا تجارت پارس]، سوسپانسیون زیمکسیر 100 میلی گرم/5 میلی لیتر 30 میلی لیتر [داروسازی اکسیر]، ویال آزیلانگ 500 میلی گرم [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، قطره چشمی آزیتر 1% [داروسازی کوشان فارمد]، سوسپانسیون زیترومکس اس دی 2 گرم [بهستان دارو]، کپسول آنی زیت آزیترومایسین آنی درمان 250 میلی گرم [داروسازی آنی درمان]، سوسپانسیون آزیترومایسین فارابی 200میلی گرم/ 5 میلی لیتر [داروسازی فارابی]، سوسپانسیون آزیترومایسین فارابی 100میلی گرم/ 5 میلی لیتر [داروسازی فارابی]، قرص آزیترومایسین فارابی 500 میلی گرم [داروسازی فارابی]، قرص آزیترومایسین داروپخش 250 میلی گرم [دارو پخش - کارخانه]، سوسپانسیون آزیترودر 200 میلی گرم/5 میلی لیتر 15 میلی لیتر [داروسازی درسا دارو]، ویال زیتروکم 500 میلی گرم [داروسازی کیمیدارو]، پودر برای تزریق آزیترومایسین فاموز 500 میلی گرم [بهشاد دارو]، سوسپانسون آزیترودر 100 میلی گرم/5 میلی لیتر [داروسازی درسا دارو]، قرص آزیترومایسین فارابی 250 میلی گرم [داروسازی فارابی]، کپسول آزیترودر 500 میلی گرم [داروسازی درسا دارو]، سوسپانسیون آزیترومایسین تسنیم 200 میلی گرم/5 میلی گرم 15 میلی لیتر [داروسازی تسنیم]، کپسول زیتروسد 500 میلی گرم [داروسازی سجاد داروی شرق]، کپسول آزیترومایسین شفا 250 میلی گرم [داروسازی شفا]، قطره چشمی آزیترکس 1% 2.5 میلی لیتر [داروسازی سینا دارو]، کپسول زیتروسد 250 میلی گرم [داروسازی سجاد داروی شرق]، کپسول آزیترومایسین ثنامد 250 میلی گرم [داروسازی ثنامد]، قرص آزپین 250 میلی گرم [داروسازی تسنیم]، قرص آزپین 500 میلی گرم [داروسازی تسنیم]، قرص آزیتروسپت 250 میلی گرم [داروسازی روز دارو]، کپسول آنی زیت آزیترومایسین آنی درمان 500 میلی گرم [داروسازی آنی درمان]، پودر قابل تزریق زیتروترکس 500 میلی گرم [داروسازی آفا شیمی]، سوسپانسیون آزیتروکی 200 میلی گرم/5 میلی لیتر 15 میلی لیتر [داروسازی کیهان دارو]، قرص آزیترومایسین خوارزمی 500 میلی گرم-زیتوسیدال [داروسازی خوارزمی]، سوسپانسیون آزیتروکی 200 میلی گرم/5 میلی لیتر 30 میلی لیتر [داروسازی کیهان دارو]، کپسول آزیتروکی 250 میلی گرم [داروسازی کیهان دارو]، قرص آزیترومایسین نیکاسا 500 میلی گرم [نیک آسا فارمد]، قرص زیتروبان 500 میلی گرم [مهبان دارو]، قرص آزیترومایسین ثنامد 500 میلی گرم [داروسازی ثنامد]، قرص زیمکسیر 500 میلی گرم [داروسازی اکسیر]، قرص آزیترومایسین عبیدی 500 میلی گرم [داروسازی دکتر عبیدی]، قرص زیتروبان 250 میلی گرم [داروسازی مهبان دارو]، قرص آزیترومایسین عبیدی 250 میلی گرم [داروسازی دکتر عبیدی]، قرص آزیترومایسین فاتک شیمی پارس 500 میلی گرم [داروسازی فاتک شیمی پارس]، قرص آزیترومایسین شفا 500 میلی گرم [داروسازی شفا]، قرص آزیترومایسین سها 250 میلی گرم [داروسازی سها]، قرص زیتوسیدال 250 میلی گرم [داروسازی خوارزمی]، قرص آزیترومایسین داروپخش 500 میلی گرم [دارو پخش - کارخانه]، قرص آزیترومایسین کوثر 500 میلی گرم [داروسازی کوثر]، قرص آزیترومایسین نیکاسا 250 میلی گرم [نیک آسا فارمد]، قرص آزیترومایسین کوثر 250 میلی گرم [داروسازی کوثر]، قرص آزیترومایسین فاتک شیمی پارس 250 میلی گرم [داروسازی فاتک شیمی پارس]، قرص زیترومکس 500 میلی گرم [داروسازی درسا دارو]، قطره چشمی آزیترومایسین سینا دارو 1% 2.5 میلی لیتر [داروسازی سینا دارو]، سوسپانسیون آزیروسین 200 میلی گرم/5 میلی لیتر [داروسازی تهران شیمی]، قرص آزیروسین 500 میلی گرم [داروسازی تهران شیمی]، قرص ازیروسین 250 میلی گرم [داروسازی تهران شیمی]، سوسپانسیون آزیروسین 100 میلی گرم/5 میلی لیتر [داروسازی تهران شیمی]، سوسپانسیون زیترومکس 200میلی گرم/5 میلی لیتر 22.5 میلی لیتر [بهستان دارو]، ویال آزیروسین 500 میلی گرم [داروسازی تهران شیمی]، قرص آزیتروسپت 500 میلی گرم [داروسازی روز دارو]، AZITHROMYCIN LOGHMAN 250MG CAP [داروسازی لقمان]، ZIMEXIR 250MG CAP [داروسازی اکسیر]، ZITHROCHEM 200MG/5ML 22.5ML SUSP [داروسازی کیمیدارو]، AZITHROMYCIN CHEMIDAROU 500MG TAB [داروسازی کیمیدارو]، AZITHROMYCIN CHIMIDAROU 250MG TAB [داروسازی کیمیدارو]، AZITHRODOR 250MG CAP [داروسازی درسا دارو]، AZITHROMYCIN FARABI 500MG CAP [داروسازی فارابی]، AZITHROMYCIN CD 250MG CAP [داروسازی کیمیدارو]، AZITHROMYCIN FARABI 250MG CAP [داروسازی فارابی]، ZITHROMAX Powder For Oral Susp. 200mg/5ml,15 ml [بهستان دارو]، AZITHROMYCIN LOGHMAN 500MG TAB [داروسازی لقمان]، AZITHROMYCIN TLIDDAROU 250MG CAP [داروسازی تولید دارو]، AZITHROMYCIN LOGHMAN 200MG/5ML 30ML SUSP [داروسازی لقمان]، ZIMEXIR 200MG/5ML 30ML SUSP [داروسازی اکسیر]، ZITHROCHEM 200MG/5ML 30ML SUSP [داروسازی کیمیدارو]، AZITHROMYCIN ROUZDAROU 500MG TAB [داروسازی روز دارو]، AZITHROMYCIN KHARAZMI 250MG TAB [داروسازی خوارزمی]، AZITHROGEN 250MG CAP [داروسازی ژنیان فارمد]، AZITHROMYCIN T.D 200MG/5ML 30ML SUSP [داروسازی تولید دارو]، ZITHROCHEM 200MG/5ML 15ML SUSP [داروسازی کیمیدارو]، AZITHROMYCIN ROUZDAROU 250MG TAB [داروسازی روز دارو]، AZIROCIN 250MG CAP [داروسازی تهران شیمی]

اشکال دارویی

قرص، کپسول، شربت، سوسپانسیون، آمپول، ویال، پماد، کرم، ژل، قطره، اسپری، شیاف، پودر، ساشه، محلول