لاکتولوز

فارماکوکینتیک لاکتولوز
۱. جذب
• جذب سیستمی ناچیز: لاکتولوز پس از مصرف خوراکی، تقریباً جذب نمی‌شود یا جذب آن بسیار کم است. کمتر از ۳ درصد دوز مصرفی خوراکی در روده کوچک جذب شده و وارد گردش خون می‌شود
• اثر موضعی: بنابراین، اثرات فارماکولوژیک لاکتولوز (مسهلی و کاهش آمونیاک) تقریباً به طور کامل در مجرای دستگاه گوارش (به ویژه در کولون) متمرکز است.
۲. متابولیسم
• متابولیسم توسط باکتری: لاکتولوز توسط آنزیم‌های انسانی متابولیزه نمی‌شود. متابولیسم آن منحصراً در کولون توسط فلور باکتریایی ساکارولیتیک صورت می‌گیرد.
• تشکیل اسیدهای آلی: محصولات متابولیسم شامل اسیدهای آلی با وزن مولکولی پایین (اسید لاکتیک، اسید استیک و غیره) و گازهایی مانند هیدروژن و متان هستند. این محصولات هستند که اثرات درمانی را ایجاد می‌کنند.
• سرنوشت بخش جذب شده: بخش بسیار کمی از دارو که جذب می‌شود، بدون تغییر متابولیزه از طریق کلیه‌ها دفع می‌شود.
۳. دفع
• دفع اصلی از طریق مدفوع: بخش عمده لاکتولوز مصرف شده که تجزیه نمی‌شود یا به محصولات متابولیک تبدیل می‌شود، از طریق مدفوع دفع می‌گردد.
• دفع ادراری ناچیز: تنها ۳ درصد یا کمتر از کل دوز لاکتولوز، پس از جذب، در عرض ۲۴ ساعت از طریق ادرار دفع می‌شود.
۴. شروع اثر
• شروع کُند: لاکتولوز تا زمانی که به کولون برسد و توسط باکتری‌ها تجزیه شود، اثر خود را نشان نمی‌دهد. بنابراین، شروع اثر مسهلی ممکن است ۲۴ تا ۴۸ ساعت طول بکشد. این تأخیر به دلیل نیاز به انتقال دارو به کولون و فرآیند تخمیر باکتریایی است.

شربت لاکتولوز چه کاربردی دارد؟
لاکتولوز عمدتاً برای دو وضعیت پزشکی مهم تجویز می‌شود:
درمان یبوست مزمن:
لاکتولوز به عنوان یک ملین اسموتیک عمل می‌کند. هنگامی که به روده بزرگ می‌رسد:
• آب جذب می‌کند: مانند یک آهنربای آب عمل کرده و آب را از بافت‌های بدن به داخل روده می‌کشد.
• مدفوع را نرم می‌کند: این آب باعث نرم و حجیم شدن مدفوع خشک شده و عبور آن را آسان‌تر می‌کند.
• باعث تحریک می‌شود: تخمیر آن توسط باکتری‌های روده، حرکات طبیعی روده را تحریک کرده و به دفع کمک می‌کند.
مشکلات کبدی (کاهش آمونیاک در انسفالوپاتی کبدی)
• در افراد مبتلا به نارسایی کبدی شدید، سطح یک سم عصبی به نام آمونیاک در خون افزایش می‌یابد که می‌تواند باعث گیجی و تغییر هوشیاری شود. لاکتولوز در این شرایط:
• محیط روده را اسیدی می‌کند.
• آمونیاک سمی را به شکل غیرقابل جذب (یون آمونیوم) تبدیل می‌کند.
• آمونیاک را به دام انداخته و آن را از طریق مدفوع از بدن خارج می‌کند تا از مغز محافظت شود.
کاربرد شربت لاکتولوز برای کودکان
درمان یبوست:
لاکتولوز با نرم کردن مدفوع و افزایش حجم آن، به رفع یبوست کمک می‌کند.
کاهش زور زدن:
با نرم شدن مدفوع، نیاز کودک به زور زدن کاهش یافته و از بروز یا تشدید عوارضی مانند شقاق یا بواسیر جلوگیری می‌شود.
موارد مصرف لاکتولوز
داروی لاکتولوز یک دی‌ساکارید سنتتیک است که به سختی جذب می‌شود و در روده بزرگ توسط باکتری‌ها تجزیه می‌شود. موارد مصرف این دارو به عنوان یک مسهل اسموتیک و یک عامل کاهنده آمونیاک به شرح زیر است:
موارد مصرف تأیید شده لاکتولوز
۱. درمان یبوست مزمن
• توضیحات کاربردی و بالینی: لاکتولوز به عنوان یک مسهل اسموتیک برای درمان علامتی یبوست مزمن کاربرد دارد.
• مکانیسم عمل: این دارو در روده کوچک جذب نمی‌شود و به صورت دست‌نخورده به روده بزرگ می‌رسد. در آنجا توسط باکتری‌های کولون به اسیدهای آلی با وزن مولکولی پایین (مانند اسید لاکتیک و اسید استیک) تجزیه می‌شود. این اسیدها باعث کاهش پی‌اچ (اسیدی شدن) محتوای روده و افزایش فشار اسمزی می‌شوند.
• اثر بالینی: افزایش فشار اسمزی و اسیدی شدن محتویات روده، آب و الکترولیت‌ها را به داخل روده می‌کشد. این فرآیند باعث نرم شدن مدفوع و افزایش حجم مدفوع می‌شود که به نوبه خود، پریستالسیس (حرکات دودی روده) را تحریک کرده و دفع مدفوع را تسهیل می‌کند.
• نکته بالینی: اثر کامل لاکتولوز برای ایجاد یک اجابت مزاج طبیعی ممکن است ۲۴ تا ۴۸ ساعت طول بکشد.
۲. پیشگیری و درمان انسفالوپاتی پورتوسیستمیک (HE)
• توضیحات کاربردی و بالینی: لاکتولوز در پیشگیری و درمان انسفالوپاتی کبدی (از جمله مراحل پره‌کما و کما) در بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن کبدی (سیروز) خط اول درمان محسوب می‌شود.
• مکانیسم عمل: این مصرف، اهمیت اصلی لاکتولوز است و با دو مکانیسم عمده عمل می‌کند:
• کاهش تولید آمونیاک: لاکتولوز پی‌اچ کولون را کاهش داده و محیط اسیدی ایجاد می‌کند. در این محیط، آمونیاک خنثی و قابل جذب NH_3 به یون آمونیوم قابل دفع و غیرقابل جذب NH_4 تبدیل می‌شود (تله یونی).
• افزایش دفع آمونیاک: خاصیت مسهلی لاکتولوز، باعث تسریع تخلیه روده و در نتیجه دفع سریع‌تر آمونیوم به دام افتاده و سایر سموم نیتروژنی از بدن می‌شود، که منجر به کاهش سطح آمونیاک خون می‌گردد.
• هدف بالینی: هدف درمانی در این مورد، دستیابی به ۲ تا ۳ بار اجابت مزاج نیمه‌جامد در روز است تا از تجمع آمونیاک جلوگیری شود. بهبود وضعیت ذهنی و بالینی بیمار همراه با کاهش سطح آمونیاک خون، نشان‌دهنده اثربخشی درمان است.
موارد مصرف خارج برچسب لاکتولوز
اگرچه موارد زیر توسط سازمان‌های نظارتی به طور رسمی تأیید نشده‌اند، اما شواهد بالینی و مطالعات متعدد، کاربرد آن‌ها را پشتیبانی می‌کنند:
۱. اثر پره‌بیوتیک
• توضیحات کاربردی و بالینی: در دوزهای پایین، لاکتولوز به عنوان یک پره‌بیوتیک عمل می‌کند؛ یعنی یک سوبسترای غذایی برای باکتری‌های مفید روده.
• مکانیسم عمل: لاکتولوز رشد باکتری‌های مفید پروبیوتیک (مانند بیفیدوباکتریوم و لاکتوباسیلوس) را در روده بزرگ تحریک می‌کند. این اثر پره‌بیوتیک می‌تواند به بهبود سلامت کلی دستگاه گوارش و افزایش تولید متابولیت‌های مفید (مانند اسیدهای چرب کوتاه زنجیر) کمک کند.
• نکته بالینی: این خاصیت پره‌بیوتیک در دوزهای پایین‌تر از دوزهای مسهلی دیده می‌شود و می‌تواند اثرات مثبتی بر جذب مواد معدنی (مانند کلسیم و منیزیم) نیز داشته باشد.
۲. آمادگی روده برای کولونوسکوپی یا جراحی
• توضیحات کاربردی و بالینی: لاکتولوز، به تنهایی یا در ترکیب با سایر مواد، در برخی پروتکل‌ها برای پاکسازی روده قبل از انجام کولونوسکوپی یا پروسیجرهای جراحی استفاده می‌شود.
• مکانیسم عمل: در این موارد از خاصیت قوی مسهلی لاکتولوز برای تخلیه سریع و کامل محتویات روده استفاده می‌شود.
• نکته بالینی: اگرچه پلی‌اتیلن گلیکول اغلب استاندارد طلایی است، اما مطالعاتی وجود دارند که تحمل بهتر و پذیرش بالاتر لاکتولوز را به عنوان یک جایگزین یا مکمل در آماده‌سازی روده نشان داده‌اند. با این حال، استفاده از محلول‌های غیر قابل تخمیر برای جلوگیری از تجمع گاز هیدروژن در صورت استفاده از الکتروکوتر، ارجح است.

مکانیسم اثر لاکتولوز
لاکتولوز یک دی‌ساکارید سنتتیک است که از پیوند یک مولکول گالاکتوز و یک مولکول فروکتوز تشکیل شده است. مکانیسم عمل آن عمدتاً در روده بزرگ صورت می‌گیرد و دو اثر درمانی اصلی دارد:
۱. اثر مسهلی اسموتیک (جهت درمان یبوست)
• عدم هضم در روده کوچک: در دستگاه گوارش انسان، آنزیم اختصاصی برای تجزیه لاکتولوز (لاکتولاز یا بتا-گالاکتوزیداز انسانی) وجود ندارد. در نتیجه، لاکتولوز پس از مصرف خوراکی، بدون تغییر از روده کوچک عبور کرده و به کولون می‌رسد.
• تجزیه باکتریایی و تولید اسید: در کولون، توسط فلور میکروبی بومی (به ویژه باکتری‌های ساکارولیتیک) تخمیر شده و به محصولات اسیدی با وزن مولکولی پایین تبدیل می‌شود. مهم‌ترین این محصولات اسید لاکتیک و مقادیر کمتری اسید استیک و اسید فرمیک هستند.
• افزایش اسمولالیته و حرکت آب: محصولات اسیدی حاصل از تخمیر، فشار اسمزی را درون فضای روده افزایش می‌دهند. این افزایش اسمولالیته باعث جذب و نگهداری آب در داخل مجرای روده می‌شود.
• نرم شدن مدفوع و تحریک پریستالسیس: افزایش محتوای آب مدفوع باعث نرم شدن آن و افزایش حجم می‌شود. اسیدی شدن محیط نیز به طور غیرمستقیم حرکات دودی (پریستالسیس) روده را تحریک کرده و دفع مدفوع را تسهیل می‌کند.
۲. اثر کاهنده آمونیاک (جهت درمان انسفالوپاتی کبدی)
• اسیدی شدن محیط کولون: همانطور که توضیح داده شد، تجزیه لاکتولوز توسط باکتری‌ها، منجر به کاهش محسوس پی‌اچ محتویات کولون می‌شود.
• به دام انداختن آمونیاک: آمونیاک NH که ماده‌ای سمی برای سیستم عصبی مرکزی است و در بیماری کبدی تجمع می‌یابد، می‌تواند به راحتی از روده به خون جذب شود. در محیط اسیدی (پی‌اچ پایین) ناشی از لاکتولوز، آمونیاک خنثی و قابل جذب NH به سرعت به یون آمونیوم قابل دفع و غیرقابل جذب  NH4 تبدیل می‌شود. این فرآیند، آمونیاک را در کولون به دام می‌اندازد.
• افزایش دفع آمونیاک: اثر مسهلی لاکتولوز (تخلیه سریع روده) باعث می‌شود یون‌های آمونیوم به دام افتاده به سرعت از طریق مدفوع دفع شوند، در نتیجه غلظت آمونیاک در گردش خون سیستمیک و به تبع آن در مغز کاهش می‌یابد.

۳. دوز مصرفی و تنظیم آن
• دستور پزشک: همیشه دقیقاً طبق دستور پزشک دوز مصرفی را رعایت کنید.
• تنظیم برای یبوست: دوز معمولاً بر اساس پاسخ بدن شما تعیین می‌شود. ممکن است لازم باشد دوز را به تدریج تنظیم کنید تا به اجابت مزاج روزانه یا یک روز در میان با مدفوع نرم و بدون فشار دست یابید. هرگز دوز را خودسرانه از حداکثر دوز توصیه شده بیشتر نکنید.
مقدار مصرف شربت لاکتولوز در کودک
مقادیر زیر توصیه‌های کلی هستند و باید حتماً توسط پزشک تأیید شوند:
• شیرخواران (نوزادان): معمولاً دوز اولیه حدود ۲.۵ تا ۱۰ میلی‌لیتر در روز توصیه می‌شود که باید با احتیاط زیاد تنظیم شود.
• کودکان: دوز معمولاً بین ۵ تا ۲۰ میلی‌لیتر در روز است که بسته به سن، وزن و شدت یبوست تنظیم می‌شود.
• هدف درمانی، ایجاد اجابت مزاج نرم و راحت است و نه ایجاد اسهال.

بهترین زمان مصرف شربت لاکتولوز
انتخاب بهترین زمان مصرف شربت لاکتولوز بستگی به هدف درمان و راحتی شما دارد:
۱. برای درمان یبوست
• بهترین زمان: می‌توانید کل دوز روزانه را یک بار در روز، ترجیحاً صبح یا شب مصرف کنید.
• ایجاد برنامه منظم: برای برخی افراد، مصرف آن هر شب قبل از خواب باعث می‌شود که اجابت مزاج صبح روز بعد انجام شود.
• تقسیم دوز: اگر با مصرف یک‌باره دارو دچار نفخ یا دل‌پیچه زیاد می‌شوید، می‌توانید دوز روزانه خود را به دو نوبت مساوی (صبح و شب) تقسیم کنید.
۲. برای مشکلات کبدی
• پیروی دقیق از دستور پزشک: زمان‌بندی دوز در این مورد بسیار حساس است. شما باید دقیقاً طبق دستور پزشک و گاهی اوقات چندین بار در روز مصرف کنید. هدف درمانی، ایجاد ۲ تا ۳ بار اجابت مزاج نرم در روز است و پزشک زمان را بر اساس وضعیت هوشیاری شما تنظیم می‌کند.
نحوه مصرف شربت لاکتولوز برای کودک
مخلوط کردن:
به دلیل طعم شیرین، می‌توانید دوز تجویز شده را با مقدار کمی آب، شیر مادر، شیر خشک، آب میوه رقیق شده یا ماست (برای کودکان بزرگتر) مخلوط کرده و به کودک بدهید.
بلافاصله مصرف کنید:
مخلوط را باید بلافاصله پس از آماده‌سازی مصرف کرد.
ساعت مشخص:
سعی کنید دارو را هر روز در یک ساعت مشخص (مثلاً صبح‌ها) به کودک بدهید تا یک برنامه منظم برای اجابت مزاج او ایجاد شود.
توصیه های دارویی لاکتولوز
الف) توصیه‌های مهم برای بیمار
پزشکان باید نکات زیر را به بیمارانی که از لاکتولوز استفاده می‌کنند، آموزش دهند:
۱. نحوه مصرف:
• مخلوط کردن: لاکتولوز یک شربت شیرین است. برای بهبود طعم، می‌توانید دوز تجویز شده را با نصف لیوان آب، آب میوه، یا شیر مخلوط کرده و بلافاصله میل کنید.
• قورت دادن سریع: دارو باید به صورت یکجا قورت داده شود و نباید برای مدت طولانی در دهان نگه داشته شود.
• زمان مصرف: اگر دوز مصرفی شما روزانه یک بار است، سعی کنید هر روز آن را در یک ساعت مشخص (مثلاً هنگام صبحانه) میل کنید.
۲. زمان شروع اثر:
• تأخیر طبیعی: انتظار نداشته باشید که دارو فوراً عمل کند. اثر مسهلی لاکتولوز معمولاً ۲۴ تا ۴۸ ساعت طول می‌کشد تا شروع شود. از مصرف دوزهای اضافی قبل از این مدت خودداری کنید.
۳. پایش و تنظیم دوز (فقط با راهنمایی پزشک):
• هدف درمان یبوست: هدف درمانی، ایجاد مدفوع نرم و منظم است.
• هدف درمان کبدی: اگر دارو برای بیماری‌های کبدی تجویز شده است، هدف پزشک معمولاً ایجاد ۲ تا ۳ بار اجابت مزاج نرم در روز است. هرگز دوز را بدون مشورت تغییر ندهید.
۴. عوارض جانبی و مدیریت آن‌ها:
• نفخ و گاز: نفخ شکم، باد شکم و صداهای زیاد روده به خصوص در روزهای اول مصرف طبیعی است و به مرور کاهش می‌یابد.
• اسهال شدید: در صورت بروز اسهال شدید و مداوم، مصرف دارو را قطع کرده و فوراً با پزشک خود تماس بگیرید. اسهال بیش از حد می‌تواند باعث کم‌آبی و کاهش نمک‌های حیاتی بدن شود.
۵. مصرف مایعات:
• در طول درمان با هر داروی مسهل، نوشیدن مقادیر کافی مایعات (معادل ۱.۵ تا ۲ لیتر یا ۶ تا ۸ لیوان در روز) برای حفظ آب بدن و عملکرد صحیح دارو، بسیار مهم است.
۶. فراموش کردن دوز:
• اگر یک دوز را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را مصرف کنید. اگر تقریباً زمان دوز بعدی است، دوز فراموش شده را حذف کرده و برنامه عادی خود را از سر بگیرید. هرگز برای جبران، دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
پ) توصیه‌های دارویی مخصوص پزشک (نکات بالینی و مدیریتی)
این نکات راهنمای بالینی برای استفاده بهینه و ایمن از لاکتولوز هستند:
۱. هدف‌گذاری دوز درمانی:
• انسفالوپاتی کبدی : دوز لاکتولوز در این اندیکاسیون باید به گونه‌ای تنظیم شود که بیمار روزانه ۲ تا ۳ بار مدفوع نرم داشته باشد. این امر نشان‌دهنده اثربخشی دارو در کاهش آمونیاک خون است. تنظیم دوز اغلب به صورت روزانه یا هر دو روز یکبار لازم است.
• یبوست: دوز معمولاً برای ایجاد یک اجابت مزاج نرم در روز تنظیم می‌شود و نیازی به اسهال نیست.
۲. پایش الکترولیت‌ها:
• در بیمارانی که لاکتولوز را به صورت مزمن (بیش از ۶ ماه) و به ویژه در دوزهای بالا مصرف می‌کنند (مانند بیماران کبدی)، یا در افرادی که همزمان داروهای کاهنده پتاسیم (مانند دیورتیک‌های لوپ یا تیازیدی) دریافت می‌کنند، پایش منظم سطح پتاسیم و سدیم خون حیاتی است تا از هیپوکالمی یا هیپرناترمی جلوگیری شود.
۳. احتیاط در بیماران دیابتی:
• اگرچه لاکتولوز جذب ناچیزی دارد، اما مقادیر کمی از قندهای سازنده آن (گالاکتوز و فروکتوز) در فرمولاسیون وجود دارد. در بیماران دیابتی که دوزهای بالا برای مدت طولانی مصرف می‌کنند، باید پایش دقیق قند خون انجام شود و در صورت لزوم، رژیم درمانی دیابت تنظیم گردد.
۴. نکات مربوط به تداخلات دارویی:
• آنتی‌بیوتیک‌ها: هنگام تجویز آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی وسیع‌الطیف (به جز داروهای مورد تأیید در پروتکل‌های کبدی مانند ریفاکسیمین که دارای مکانیسم‌های اختصاصی هستند)، باید آگاه بود که این داروها ممکن است فلور باکتریایی روده را که برای عملکرد لاکتولوز ضروری است، کاهش داده و اثربخشی آن را مختل کنند.
• داروهای ضداسید: توصیه می‌شود مصرف داروهای ضداسید با لاکتولوز همزمان نباشد، به خصوص در درمان انسفالوپاتی کبدی، زیرا قلیایی شدن روده اثر به دام انداختن آمونیاک را خنثی می‌کند.
۵. آگاهی از منع مصرف مطلق:
• لاکتولوز در بیماران مبتلا به گالاکتوزمی (Galactosemia - ناتوانی بدن در متابولیزه کردن گالاکتوز) منع مصرف مطلق دارد.
۶. آمادگی روده برای پروسیجرهای پزشکی:
• به دلیل تولید گازهای قابل اشتعال (هیدروژن و متان) ناشی از تخمیر لاکتولوز، قبل از اقدام به پروسیجرهایی مانند کولونوسکوپی یا الکتروکوتر در روده، باید با استفاده از روش‌های جایگزین، مطمئن شد که گازهای تولید شده توسط لاکتولوز از روده خارج شده‌اند تا خطر آتش‌سوزی در محیط بسته روده کاهش یابد.

ممنوعیت مصرف شربت لاکتولوز (منع مصرف)
اگر هر یک از شرایط زیر در مورد شما صدق می‌کند، تحت هیچ شرایطی نباید لاکتولوز مصرف کنید و باید فوراً پزشک خود را در جریان بگذارید:
مشکلات گوارشی حاد و انسداد:
• انسداد خطرناک روده: اگر در مجاری گوارشی خود دچار یک انسداد غیرعادی ناشی از دلایلی به غیر از یبوست هستید (مانند چسبندگی‌های شدید روده یا تومورها).
• پارگی یا خطر پارگی دستگاه گوارش: اگر در دستگاه گوارش خود دچار پارگی شده‌اید و یا پزشک تشخیص داده که در خطر بالای پارگی (مانلاً به دلیل یک زخم عمیق یا بیماری شدید روده) قرار دارید.
حساسیت‌ها و ناتوانی‌های هضم قند:
لاکتولوز حاوی قندهای ساده‌ای مانند لاکتوز، گالاکتوز و فروکتوز است. بنابراین، اگر هر یک از موارد زیر را دارید، مصرف این شربت می‌تواند باعث واکنش‌های شدید یا مشکلات سلامتی جدی شود:
• حساسیت به لاکتولوز: اگر قبلاً به خود شربت لاکتولوز واکنش آلرژیک (حساسیت) نشان داده‌اید.
• عدم تحمل قندهای خاص: اگر دچار ناتوانی در هضم قندهایی مانند لاکتوز، گالاکتوز یا فروکتوز هستید.
• کمبود آنزیم لاکتاز: اگر بدن شما به اندازه کافی آنزیم لاکتاز (آنزیم هضم‌کننده لاکتوز) تولید نمی‌کند.
• بیماری نادر گالاکتوزمی: اگر بیماری نادری به نام گالاکتوزمی دارید. این یک بیماری جدی است که در آن بدن نمی‌تواند گالاکتوز موجود در لاکتولوز را متابولیزه کند و مصرف آن می‌تواند خطرات سلامتی بسیار جدی ایجاد کند.
منع مصرف لاکتولوز
۱. گالاکتوزمی
• نوع منع مصرف: مطلق
• توضیحات بالینی: لاکتولوز یک دی‌ساکارید است که در بدن به گالاکتوز و فروکتوز تجزیه می‌شود. گالاکتوزمی یک بیماری ژنتیکی نادر است که در آن بدن قادر به پردازش و متابولیسم گالاکتوز نیست
• اهمیت بالینی: از آنجایی که محلول‌های لاکتولوز حاوی مقادیری گالاکتوز هستند، تجویز آن در بیماران مبتلا به گالاکتوزمی می‌تواند منجر به عوارض جانبی شدید و تجمع گالاکتوز شود
۲. انسداد دستگاه گوارش
• نوع منع مصرف: مطلق (انسداد حاد)
• توضیحات بالینی: لاکتولوز با ایجاد اثر اسموتیک و افزایش حجم محتویات روده، عمل می‌کند.
• اهمیت بالینی: در صورت وجود انسداد حاد روده (مانند ایلئوس مکانیکی یا سوراخ شدن دستگاه گوارش)، تجویز لاکتولوز باعث تجمع حجم و فشار در ناحیه انسداد شده و خطر پارگی یا بدتر شدن انسداد را به شدت افزایش می‌دهد. پیش از تجویز مسهل‌ها، تأیید باز بودن مجرای گوارش ضروری است.
۳. دیابت شیرین
• نوع منع مصرف: احتیاط (نسبی)
• توضیحات بالینی: لاکتولوز به دلیل ماهیت قندی خود، حاوی گالاکتوز و فروکتوز است
• اهمیت بالینی: اگرچه لاکتولوز به سختی جذب می‌شود، اما در دوزهای بالا و مصرف طولانی‌مدت (به خصوص برای درمان انسفالوپاتی کبدی) ممکن است به صورت تئوری بر سطح گلوکز خون در بیماران دیابتی تأثیر بگذارد. با این حال، استفاده از آن در دوزهای معمول یبوست عموماً بی‌خطر تلقی می‌شود، اما نظارت بر قند خون در بیماران دیابتی که دوزهای بالا مصرف می‌کنند، توصیه می‌شود.
۴. احتمال استفاده از الکتروکوتر
• نوع منع مصرف: احتیاط (پیش از پروسیجر).
• توضیحات بالینی: لاکتولوز در روده بزرگ توسط باکتری‌ها تخمیر شده و گازهایی مانند هیدروژن و متان تولید می‌کند.
• اهمیت بالینی: در پروسیجرهایی مانند کولونوسکوپی یا رکتوسکوپی که از الکتروکوتر استفاده می‌شود، حضور این گازها در مقادیر زیاد می‌تواند خطر اشتعال یا انفجار نظری ایجاد کند. بنابراین، توصیه می‌شود که آماده‌سازی روده برای این پروسیجرها با محلول‌های غیرتخمیری انجام شود.
بارداری و شیردهی
لاکتولوز به دلیل جذب ناچیز سیستمیک، عموماً در دوران بارداری و شیردهی به عنوان یک گزینه نسبتاً ایمن در نظر گرفته می‌شود:
بارداری
• طبقه‌بندی خطر: طبقه‌بندی لاکتولوز در بارداری معمولاً در گروه بی (Category B) قرار می‌گیرد، به این معنی که مطالعات حیوانی شواهدی مبنی بر نقص مادرزادی نشان نداده‌اند و داده‌های انسانی کافی وجود ندارد.
• توصیه بالینی: یبوست در بارداری شایع است. از آنجا که لاکتولوز به میزان ناچیزی جذب بدن مادر می‌شود، انتظار نمی‌رود که به جنین آسیبی برساند. در صورتی که تغییرات رژیم غذایی و سبک زندگی (مانند افزایش مصرف فیبر و مایعات) برای درمان یبوست کافی نباشند، لاکتولوز می‌تواند با مجوز پزشک در تمام طول بارداری مورد استفاده قرار گیرد.
شیردهی
• انتقال به شیر مادر: لاکتولوز به دلیل جذب کم، بعید است که به میزان قابل توجهی وارد شیر مادر شود.
• توصیه بالینی: مصرف لاکتولوز در دوران شیردهی ایمن تلقی می‌شود و انتظار نمی‌رود عوارض جانبی برای نوزاد شیرخوار ایجاد کند. با این حال، مانند هر داروی دیگری، در صورت بروز اسهال یا تغییرات غیرمعمول در عادات غذایی نوزاد، مشورت با پزشک ضروری است.
کودکان
• درمان یبوست: استفاده از لاکتولوز برای یبوست در کودکان و نوزادان باید تحت نظارت پزشک باشد.
• خطر تأثیر بر رفلکس دفع: در نوزادان و کودکان خردسال، استفاده از مسهل‌ها باید استثنایی باشد، زیرا مصرف طولانی مدت و بدون نظارت می‌تواند بر رفلکس‌های طبیعی دفع تأثیر بگذارد.
• درمان انسفالوپاتی: لاکتولوز برای درمان انسفالوپاتی کبدی در کودکان نیز استفاده می‌شود، اما دوز مصرفی باید با احتیاط و بر اساس وزن و وضعیت بالینی بیمار توسط پزشک تنظیم شده و هدف، تولید ۲ تا ۳ بار اجابت مزاج نیمه‌جامد در روز است. دوز اولیه توصیه شده در نوزادان و کودکان باید با دقت آغاز شود و در صورت بروز اسهال شدید، دوز بلافاصله کاهش یابد تا از خطر عدم تعادل الکترولیتی و دهیدراسیون (کم‌آبی) جلوگیری شود.

موارد احتیاط (نکات مهمی که باید بدانید)
در این شرایط، مصرف لاکتولوز ممکن است مجاز باشد، اما باید با احتیاط فراوان و زیر نظر پزشک باشد:
• اگر اسهال شدید گرفتید: اگر دارو باعث شد که بیش از حد دچار اسهال شوید، باید مصرف آن را موقتاً قطع کنید و به پزشک یا داروساز اطلاع دهید. اسهال شدید باعث از دست رفتن آب و مواد معدنی مهم بدن می‌شود.
• اگر دیابت دارید: اگر دیابت دارید، اگرچه لاکتولوز جذب کمی دارد، اما دوزهای بالا ممکن است بر قند خون شما تأثیر بگذارد. قند خون خود را با دقت بیشتری کنترل کنید.
• اگر کودک یا نوزاد هستید: دوز مصرفی شما حتماً باید توسط پزشک تعیین شود تا از خطر کم‌آبی بدن جلوگیری شود.
هشدار ها لاکتولوز
۱. عدم تعادل آب و الکترولیت‌ها
• هشدار اصلی: از آنجایی که لاکتولوز یک مسهل قوی اسموتیک است، مصرف دوزهای بالا یا طولانی‌مدت (به ویژه در بیماران مبتلا به انسفالوپاتی کبدی که به دوزهای بیشتر نیاز دارند) می‌تواند منجر به اسهال شدید شود.
• ریسک بالینی: اسهال شدید و مداوم باعث از دست رفتن قابل توجه آب و الکترولیت‌های حیاتی بدن (مانند پتاسیم و سدیم) می‌شود و خطر هیپوکالمی (کاهش پتاسیم خون)، هیپرناترمی (افزایش سدیم خون) یا دهیدراسیون (کم‌آبی) را به همراه دارد.
• اقدام بالینی: در صورت بروز اسهال، دوز لاکتولوز باید فوراً کاهش یابد و در صورت ادامه، درمان متوقف شود. در مصرف طولانی‌مدت (بیش از ۶ ماه) یا در بیماران در معرض خطر (مانند افراد مسن یا ناتوان)، نظارت دوره‌ای بر سطح الکترولیت‌ها ضروری است.
۲. عوارض گوارشی و نفخ
• هشدار اصلی: به دلیل تخمیر لاکتولوز توسط باکتری‌های کولون، تولید گازهای مختلف (مانند هیدروژن و متان) و اسیدهای آلی افزایش می‌یابد.
• ریسک بالینی: این فرآیند منجر به عوارض شایعی چون نفخ، اتساع شکم، باد شکم (فلاتولنس) و ناراحتی شکمی می‌شود که به خصوص در شروع درمان رایج است.
• اقدام بالینی: پزشکان باید بیمار را از احتمال بروز این عوارض مطلع سازند. معمولاً این علائم با گذشت زمان کاهش می‌یابند. در بیمارانی که سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) دارند، لاکتولوز می‌تواند علائم را بدتر کند و باید با احتیاط بیشتری تجویز شود.
۳. تداخل با داروهای ضداسید (آنتی‌اسیدها)
• هشدار اصلی: مصرف همزمان لاکتولوز با داروهای ضداسید غیرقابل جذب ممکن است اثربخشی لاکتولوز را کاهش دهد.
• ریسک بالینی: ضداسیدها می‌توانند باعث افزایش پی‌اچ کولون شوند. از آنجایی که مکانیسم کاهش آمونیاک لاکتولوز به اسیدی شدن محیط کولون وابسته است (تله یونی)، این تداخل ممکن است اثربخشی لاکتولوز در درمان انسفالوپاتی کبدی را مختل کند.
• اقدام بالینی: در صورت لزوم به تجویز ضداسید، باید از تداخل بالقوه آگاه بود و پاسخ درمانی لاکتولوز با دقت بیشتری پایش شود.
۴. تأثیر بر قند خون در دیابتی‌ها
• هشدار اصلی: لاکتولوز حاوی قندهای ساده (گالاکتوز و فروکتوز) است، اگرچه جذب کمی دارد.
• ریسک بالینی: در دوزهای معمول برای یبوست، لاکتولوز معمولاً اثر ناچیزی بر قند خون دارد. با این حال، در بیماران مبتلا به دیابت شیرین که نیاز به دوزهای بسیار بالا و طولانی‌مدت برای درمان انسفالوپاتی کبدی دارند، خطر افزایش قند خون (هیپرگلیسمی) وجود دارد.
• اقدام بالینی: در بیماران دیابتی که دوزهای بالا دریافت می‌کنند، پایش دقیق و مکرر سطح گلوکز خون و در صورت لزوم، تنظیم درمان دیابت ضروری است.
۵. احتیاط در پروسیجرهای کولون (خطر آتش‌سوزی)
• هشدار اصلی: به دلیل تولید گازهای قابل اشتعال در کولون (هیدروژن و متان) ناشی از تخمیر لاکتولوز.
• ریسک بالینی: خطر نظری کمی از واکنش بین این گازها و جرقه الکتریکی در طول پروسیجرهای کولونوسکوپی یا جراحی با استفاده از الکتروکوتر وجود دارد.
• اقدام بالینی: قبل از انجام این پروسیجرها، باید از پاکسازی کامل روده با استفاده از محلول‌های غیرتخمیری اطمینان حاصل شود و یا داروهای دیگری برای آمادگی روده جایگزین لاکتولوز شوند.
۶. تأخیر در شروع اثر
• هشدار اصلی: لاکتولوز برای ایجاد اجابت مزاج تا زمانی که به کولون برسد و فرآیند تخمیر و اسموتیک آغاز شود، نیاز به زمان دارد.
• ریسک بالینی: شروع اثر مسهلی لاکتولوز ۲۴ تا ۴۸ ساعت طول می‌کشد. این دارو برای موارد یبوست حاد که نیاز به تخلیه سریع دارند، مناسب نیست.
• اقدام بالینی: در شرایط حاد، باید از مسهل‌های تحریک‌کننده یا انما استفاده کرد. پزشکان باید این تأخیر را به بیمار اطلاع دهند تا از مصرف دوزهای اضافی و بیش از حد خودداری شود.

مصرف در بارداری لاکتولوز
گروه B
قابل استفاده در بارداری: با مطالعات حیوانی شواهدی دال بر خطرناک بودن این دارو مشاهده نشده است. مطالعات انسانی به اندازه کافی در دست نیست

عوارض شربت لاکتولوز
عوارض جانبی لاکتولوز معمولاً خفیف و موقتی هستند و اغلب به دلیل عملکرد دارو در روده بزرگ رخ می‌دهند:
عوارض گوارشی رایج (بسیار شایع)
• نفخ شدید و گاز روده: این شایع‌ترین عارضه است و به دلیل تخمیر لاکتولوز توسط باکتری‌ها در روده بزرگ ایجاد می‌شود. این نفخ معمولاً پس از چند روز استفاده منظم، همزمان با سازگار شدن بدن، کاهش می‌یابد.
• دل‌پیچه و درد شکمی: این عارضه نیز ناشی از افزایش مایعات و حرکات روده‌ای است.
• تهوع: به دلیل طعم شیرین یا حساسیت گوارشی، در برخی افراد دیده می‌شود.
عوارض جانبی نیازمند توجه (اگر شدید شوند)
• اسهال شدید و آبکی: اگر دوز مصرفی شما بیش از حد باشد، ممکن است دچار اسهال شوید. اسهال طولانی‌مدت یا شدید می‌تواند منجر به کم‌آبی بدن و عدم تعادل الکترولیت‌ها (به ویژه کاهش پتاسیم) شود.
• توصیه: در صورت بروز اسهال شدید، فوراً مصرف دارو را قطع کرده و با پزشک تماس بگیرید.
• استفراغ مکرر: در صورت ادامه استفراغ، مصرف دارو باید متوقف شود.
عوارض شربت لاکتولوز برای کودک
عوارض جانبی لاکتولوز در کودکان شبیه بزرگسالان است، اما نیاز به نظارت بیشتری دارد:
تشدید بی‌قراری:
اگر کودک به دلیل نفخ یا دل‌پیچه زیاد، بی‌قراری شدید یا گریه می‌کند، ممکن است نیاز به کاهش یا تقسیم دوز باشد.
خطر کم‌آبی:
کودکان سریع‌تر از بزرگسالان دچار کم‌آبی می‌شوند. در صورت مشاهده علائمی مانند خشکی دهان، عدم تولید اشک هنگام گریه، یا کاهش دفع ادرار، به دلیل اسهال باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.
عوارض جانبی لاکتولوز
عوارض جانبی لاکتولوز عموماً وابسته به دوز مصرفی هستند و با تنظیم دوز معمولاً کاهش می‌یابند.
۱. عوارض جانبی بسیار شایع (بیش از ۱۰ درصد موارد)
این عوارض در بیش از ۱ نفر از هر ۱۰ نفر که دارو مصرف می‌کنند، رخ می‌دهد و اغلب مربوط به شروع درمان و مصرف دوزهای بالاتر (به‌ویژه برای انسفالوپاتی کبدی) است:
• اسهال : شایع‌ترین عارضه جانبی است. به دلیل خاصیت اسموتیک و هدف درمانی دارو (به ویژه در درمان انسفالوپاتی کبدی) ایجاد می‌شود. در صورت بروز اسهال شدید، دوز دارو باید فوراً کاهش یابد.
۲. عوارض جانبی شایع (بین ۱ تا ۱۰ درصد موارد)
این عوارض در بین ۱ تا ۱۰ نفر از هر ۱۰۰ نفر که دارو مصرف می‌کنند، مشاهده می‌شود:
• نفخ و باد شکم: به دلیل تولید گازهای (هیدروژن و متان) ناشی از تخمیر لاکتولوز توسط باکتری‌های روده بزرگ ایجاد می‌شود. این عارضه در اوایل درمان شدیدتر است و معمولاً با ادامه مصرف و عادت کردن دستگاه گوارش، بهبود می‌یابد.
• اتساع و بادکردگی شکم : ناشی از تجمع گاز در روده است.
• کرامپ و درد شکمی: احساس گرفتگی و ناراحتی در ناحیه شکم، به ویژه در ابتدای درمان.
• صدای روده غیرطبیعی (بُربُرگموس): افزایش صداهای طبیعی روده که به دلیل افزایش حرکت مایعات و گازها رخ می‌دهد.
۳. عوارض جانبی ناشایع (کمتر از ۱ درصد موارد)
این عوارض در کمتر از ۱ نفر از هر ۱۰۰ نفر که دارو مصرف می‌کنند، رخ می‌دهد:
• تهوع و استفراغ : این علائم معمولاً در ابتدای درمان یا هنگام مصرف دوزهای بسیار بالا رخ داده و گذرا هستند.
۴. عوارض جانبی نادر و مهم (فراوانی نامشخص)
این عوارض گرچه نادر هستند، اما اهمیت بالینی بسیار بالایی دارند و پزشک باید نسبت به آن‌ها هوشیار باشد:
• عدم تعادل الکترولیت‌ها: این عارضه بیشتر ناشی از مصرف بیش از حد یا طولانی‌مدت دارو و به دنبال اسهال شدید است. خطر اصلی شامل هیپوکالمی (کاهش پتاسیم خون) و هیپرناترمی (افزایش سدیم خون) است که می‌تواند عوارض جدی قلبی و عصبی ایجاد کند.
• دهیدراسیون (کم‌آبی): در نتیجه اسهال و استفراغ شدید ممکن است رخ دهد.
• واکنش‌های حساسیتی (آلرژیک): شامل بثورات جلدی، کهیر، و در موارد نادر، آنژیوادم، که قطع فوری دارو را ایجاب می‌کند.

تداخلات دارویی لاکتولوز
لاکتولوز یک داروی با جذب سیستمیک بسیار کم است؛ با این وجود، به دلیل اثر موضعی قوی آن در کولون و تأثیر بر محیط شیمیایی و فلور میکروبی روده، می‌تواند با برخی داروها تداخل داشته باشد. این تداخلات عمدتاً در دو گروه اثر کاهشی بر لاکتولوز و یا افزایش خطر عوارض جانبی تقسیم می‌شوند:
۱. داروهایی که اثر لاکتولوز را کاهش می‌دهند (اثر درمانی لاکتولوز مختل می‌شود)
داروهای ضداسید (مانند شربت‌های حاوی آلومینیوم هیدروکسید، منیزیم هیدروکسید، یا کلسیم کربنات):
• نوع تداخل: کاهش اثر درمانی لاکتولوز.
• توضیح: این داروها با افزایش پی‌اچ (قلیایی کردن) محتویات دستگاه گوارش، با مکانیسم عملکرد لاکتولوز در اسیدی کردن کولون تداخل می‌کنند. در نتیجه، اثر به دام انداختن آمونیاک که برای درمان انسفالوپاتی کبدی حیاتی است، کاهش می‌یابد و ممکن است درمان ناموفق باشد.
آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی با طیف وسیع (مانند نئومایسین، ریفاکسیمین):
• نوع تداخل: کاهش اثر درمانی لاکتولوز
• توضیح: این آنتی‌بیوتیک‌ها با از بین بردن باکتری‌های ساکارولیتیک در روده بزرگ، فرآیند تخمیر لاکتولوز را مهار می‌کنند. این تخمیر برای تولید اسیدهای آلی و ایجاد اثر مسهلی اسموتیک و همچنین اسیدی کردن محیط کولون ضروری است. در نتیجه، اثربخشی لاکتولوز در درمان انسفالوپاتی کبدی و یبوست کاهش می‌یابد.
۲. داروهایی که خطر عوارض جانبی را افزایش می‌دهند
سایر داروهای مسهل (مانند بیزاکودیل، سنا، یا ملین‌های محرک):
• نوع تداخل: افزایش خطر اسهال و عدم تعادل الکترولیت‌ها.
• توضیح: استفاده همزمان با سایر ملین‌ها خطر اسهال شدید و متعاقباً از دست رفتن الکترولیت‌هایی مانند پتاسیم و سدیم را به شدت افزایش می‌دهد.
داروهای کاهنده پتاسیم (مانند دیورتیک‌های تیازیدی یا لوپ مانند فوروزماید و هیدروکلروتیازید):
• نوع تداخل: تشدید خطر هیپوکالمی (کاهش پتاسیم خون).
• توضیح: از دست رفتن پتاسیم از طریق اسهال ناشی از لاکتولوز به همراه اثرات کاهنده پتاسیم این دیورتیک‌ها، می‌تواند منجر به هیپوکالمی شدید شود که خطرات قلبی-عروقی و عصبی به دنبال دارد.
کورتیکواستروئیدها (مانند پردنیزولون، دگزامتازون):
• نوع تداخل: افزایش خطر هیپوکالمی.
• توضیح: کورتیکواستروئیدها خود می‌توانند باعث کاهش پتاسیم خون شوند. ترکیب این اثر با اسهال ناشی از لاکتولوز، احتمال کاهش خطرناک پتاسیم را بالا می‌برد.
آسپرین وارفارین (داروهای ضد انعقاد):
• نوع تداخل: افزایش خطر خونریزی (به صورت احتمالی و نادر).
• توضیح: اگرچه نادر است، اما تغییر در فلور باکتریایی روده توسط لاکتولوز به طور تئوریک می‌تواند بر تولید ویتامین $\text{K}$ توسط باکتری‌ها و در نتیجه بر اثر داروهای ضد انعقاد مانند وارفارین تأثیر بگذارد. نیاز به پایش دقیق‌تر شاخص‌های انعقادی وجود دارد.
تداخل با غذا
• تداخل خاص با غذاها: لاکتولوز به خودی خود تداخل غذایی شناخته‌شده‌ای ندارد، زیرا به طور کامل در دستگاه گوارش جذب نمی‌شود و متابولیسم آن در روده بزرگ انجام می‌گیرد. می‌توان آن را با غذا، آب، آب میوه یا شیر مخلوط کرد تا طعم آن برای بیمار قابل تحمل‌تر شود.
• نکته مصرفی: با این حال، به بیماران توصیه می‌شود در طول درمان با لاکتولوز، مصرف کافی مایعات را حفظ کنند تا اثر مسهلی دارو بهتر انجام شود و از کم‌آبی جلوگیری شود. همچنین، از آنجایی که لاکتولوز حاوی قندهای گالاکتوز و فروکتوز است، در بیماران دیابتی باید احتیاط شود.
تداخل در آزمایشات
• آزمایش گازهای تنفسی: لاکتولوز در کولون به گازهایی مانند هیدروژن و متان تجزیه می‌شود. این امر به طور مستقیم بر آزمایش تنفسی هیدروژن که برای تشخیص رشد بیش از حد باکتری در روده کوچک (SIBO) یا عدم تحمل لاکتوز استفاده می‌شود، تأثیر می‌گذارد و نتایج را به صورت مثبت کاذب نشان می‌دهد.
• اثر بر الکترولیت‌ها: همانطور که ذکر شد، مصرف لاکتولوز (به ویژه در دوزهای بالا) می‌تواند باعث عدم تعادل الکترولیت‌ها شود. بنابراین، نتایج آزمایشات پتاسیم و سدیم خون ممکن است تحت تأثیر قرار گیرند.

نام‌های تجاری

شربت دوفالوز، شربت لاکتولوز راموفارمین 10گرم/15میلی لیتر 240میلی لیتر [داروسازی راموفارمین]، شربت لاکتولز تولیددارو 10گرم/15میلی لیتر 240 میلی لیتر [داروسازی تولید دارو]، شربت لاکتولوز-پاک دارو 10گرم/15 میلی لیتر [داروسازی پاک دارو]، شربت لاکتولوز البرزدارو 10گرم/15میلی لیتر 240میلی لیتر [داروسازی البرز دارو]، شربت لاکتولوز-سها 10گرم/15میلی لیتر 240میلی لیتر-کانسی لاک [داروسازی سها]، شربت لاکتولوز عماد 10 گرم/15 میلی لیتر 240 میلی لیتر [داروسازی عماد درمان پارس]، شربت لاکتولوز رازک 10گرم/15میلی لیتر 240میلی لیتر [داروسازی رازک]، شربت لاکتولوز-الحاوی 10گرم/15 میلی لیتر 240 میلی لیتر [داروسازی الحاوی]، شربت سیرولاکت 10 میلی گرم/15 میلی لیتر [داروسازی خوارزمی]، شربت لاکتولوز-اکسیر 10 گرم/15 میلی لیتر [داروسازی اکسیر]، شربت پرگالوس 10گرم/15 میلی لیتر [داروسازی رها]، شربت اورالاک 10گرم/15 میلی لیتر 300 میلی لیتر [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، شربت لاکتولوز روژین 10 گرم/15 میلی لیتر-دوکالوز [داروسازی روژین]، شربت لاکتومکس 10 گرم/15 میلی لیتر 240 میلی لیتر [داروسازی دنیای بهداشت]، شربت دوفاسیل 10 گرم/15 میلی لیتر 240 میلی لیتر [سینا پیشگام دارو نوین]، شربت دولفالاک 10 گرم/15 میلی لیتر 240 میلی لیتر-دوفلک [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، شربت دوفالوز 10 گرم/15 میلی لیتر 240 میلی لیتر [بهستان دارو]، LACTULOSE RAMOPHARMIN 10G/15ML 240ML SYRUP [داروسازی راموفارمین]، LACTULOSE TOLIDDAROU 10G/15ML 240ML SYRUP [داروسازی تولید دارو]، LACTULOSE-PAKDAROU 10G/15ML 240ML SYRUP [داروسازی پاک دارو]، LACTULOSE ALBORZDAROU 10G/15ML 240ML SYRUP [داروسازی البرز دارو]، LACTULOSE-SOHA 10G/15ML 240 ml Syrup-CONCILAC [داروسازی سها]، LACTULOSE-EMAD 10G/15ML 240ML SYRUP [داروسازی عماد درمان پارس]، LACTULOSE RAZAK 10G/15ML 240ML SYRUP [داروسازی رازک]، LACTULOSE-ALHAVI 10G/15ML 240ML SYRUP [داروسازی الحاوی]، Syrulact 10G/15ML Syrup [داروسازی خوارزمی]، LACTULOSE-EXIR 10G/15ML SYRUP [داروسازی اکسیر]، Purgalus 10G/15ML Syrup [داروسازی رها]، ORALAC 10 g/15mL 300 ML Syrup [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، LACTULOSE ROUGIN 10 g/15mL 240 ml Syrup-DUCALOSE [داروسازی روژین]، LACTOMEX 10 g/15mL 240 ml Syrup [داروسازی دنیای بهداشت]، DUPHACIL 10 g/15mL 240 ml Syrup [سینا پیشگام دارو نوین]، DULPHALAC 10 g/15mL 240 ml Syrup-DUPHALAC [شرکتهای فوریتی-تک نسخه ای]، DUPHALOSE 10 g/15mL 240 ml Syrup [بهستان دارو]، قرص اکتوکلوپیدوگرل 75 میلی گرم، قرص کلوپیدوگرل اکتوور 75 میلی گرم، سافت ژل پروستانن فیتومد، شربت پریکان 25میلی گرم/5میلی لیتر 60 میلی لیتر، ساشه مایوفولات، پودر برای تزریق آیفوکسا 2 میلی گرم، پودر برای تزریق آیفوکسا 1 میلی گرم، ویال کلسیم فولینات کلوا 100 میلی گرم/10 میلی لیتر، ویال کلسیم فولینات کلوا 200 میلی گرم/10 میلی لیتر، ژل موضعی بریمونیدین توسن دارو 3میلی گرم/1 گرم 30 گرم، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 1 (محتوی 7 آمپول)، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 2 (محتوی 7 آمپول)، قرص ولوپام 10 میلی گرم، قرص زلیوکس 60 میلی گرم (رزمتیرم)، قرص منیزیم ویتاسا 250 میلی گرم، قرص ویتامین سی ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص مولتی ویتامین مینرال ب کمپلکس ویتامین سی ال لیزین ویتاسا، سافت ژل امگا 3 ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص کلسیم منیزیم ویتامین د3 و کا2 ویتاسا، قطره چشمی مای فلون 0.1% 5 میلی لیتر

اشکال دارویی

قرص، شربت، سوسپانسیون، آمپول، ویال، پماد، کرم، ژل، قطره، شیاف، پودر، ساشه، محلول