سترورلیکس

مقایسه سترورلیکس با داروهای مشابه
سترورلیکس در گروه داروهایی قرار دارد که برای جلوگیری از تخمک‌گذاری زودرس در درمان ناباروری استفاده می‌شوند.
انتخاب دارو به شرایط بیمار، پاسخ تخمدان، برنامه مرکز درمان و دسترسی به دارو بستگی دارد.
تفاوت سترورلیکس با سیتروتاید و گانیرلیکس
سیتروتاید نام تجاری یکی از داروهای حاوی سترورلیکس است، بنابراین ماده اصلی و کاربرد آن با سترورلیکس یکسان است.
گانیرلیکس دارویی مشابه از نظر هدف درمانی است، اما ماده مؤثره آن فرق دارد و نباید خودسرانه جایگزین سترورلیکس شود.
جایگزین‌های سترورلیکس در درمان ناباروری
گانیرلیکس یکی از داروهای هم‌گروه سترورلیکس است و در بعضی برنامه‌های درمان ناباروری ممکن است به جای آن استفاده شود.
دوز، زمان تزریق و روش مصرف داروهای جایگزین یکسان نیست و تغییر دارو فقط باید با نظر پزشک انجام شود.
فارماکوکینتیک سترورلیکس
الف. جذب
• روش تجویز: سترورلیکس به صورت تزریق زیرجلدی تجویز می‌شود.
• فراهمی زیستی (زیست فراهمی): فراهمی زیستی مطلق دارو پس از تزریق زیرجلدی در حدود ۸۵ درصد است.
• زمان رسیدن به حداکثر غلظت: غلظت پلاسمایی (خونی) پیک دارو تقریباً ۱ تا ۲ ساعت پس از یک دوز واحد، یا پس از تکرار دوزهای روزانه، حاصل می‌شود.
ب. توزیع
• اتصال به پروتئین: سترورلیکس به میزان قابل توجهی به پروتئین‌های پلاسما متصل می‌شود (حدود ۸۶ درصد)، که این اتصال مستقل از دوز مصرفی است.
• حجم توزیع: حجم توزیع دارو حدود ۱ لیتر بر کیلوگرم وزن بدن است، که نشان‌دهنده توزیع نسبتاً محدود دارو به مایع خارج سلولی است.
ج. متابولیسم و حذف
• متابولیسم: سترورلیکس از طریق تجزیه پپتیدی (هیدرولیز) توسط سیستم‌های آنزیمی کبدی و همچنین اگزوپپتیدازها متابولیزه می‌شود. متابولیت‌های تشکیل شده اغلب غیرفعال هستند.
• نیمه عمر حذفی: نیمه عمر حذفی سترورلیکس به دوز مصرفی بستگی دارد:
• دوزهای تک‌واحدی (مانند ۳ میلی‌گرم): نیمه عمر حذفی ترمینال حدود ۴۰ تا ۶۲ ساعت است.
• دوزهای روزانه (مانند ۰.۲۵ میلی‌گرم): نیمه عمر حذفی موثر کوتاه‌تر است و در حدود ۵ تا ۹ ساعت تخمین زده می‌شود. این تفاوت به ماهیت مدل‌های فارماکوکینتیک بستگی دارد.
• دفع: دفع دارو عمدتاً از طریق ادرار و بخش کمتری از طریق مدفوع صورت می‌گیرد. حدود ۵۰ تا ۹۰ درصد از دوز جذب شده از طریق ادرار و حدود ۸ تا ۲۲ درصد از طریق مدفوع دفع می‌شود.

کاربرد سترورلیکس در آی وی اف و تحریک تخمدان
در آی وی اف، پزشک با داروهای خاص تلاش می‌کند چند تخمک هم‌زمان رشد کنند تا شانس درمان بیشتر شود.
سترورلیکس کمک می‌کند تخمک‌ها قبل از زمان مناسب آزاد نشوند و برداشت تخمک طبق برنامه انجام شود.
موارد مصرف سترورلیکس
سترورلیکس به عنوان یک داروی تزریقی، برای پیشگیری از افزایش ناگهانی و زودرس هورمون لوتئینی (LH Surge) به کار می‌رود.
۱. موارد مصرف تأیید شده
کاربرد اصلی و تأیید شده سترورلیکس، در زمینه تکنیک‌های کمک باروری (ART) است.
الف. پیشگیری از افزایش ناگهانی هورمون لوتئینی در تحریک تخمک‌گذاری کنترل‌شده
• توضیحات کاربردی بالینی: این شایع‌ترین و تأییدشده‌ترین مورد مصرف سترورلیکس است. در زنانی که تحت روش‌های کمک باروری مانند لقاح آزمایشگاهی (IVF) یا انتقال جنین داخل لوله‌ای (GIFT) قرار می‌گیرند، از داروهای گنادوتروپین (مانند هورمون محرک فولیکول و هورمون لوتئینی) برای تحریک رشد چند فولیکول استفاده می‌شود.
• مزیت بالینی: استفاده از سترورلیکس (به صورت تزریق زیرجلدی) به عنوان یک آنتاگونیست گنادوتروپین آزادکننده هورمون (GnRH)، از آزاد شدن ناگهانی هورمون لوتئینی از غده هیپوفیز جلوگیری می‌کند. این امر مانع از تخمک‌گذاری زودرس قبل از زمان برنامه‌ریزی‌شده برای بازیابی تخمک‌هامی‌شود. این دارو به پزشک اجازه می‌دهد تا زمان بازیابی تخمک را با دقت بیشتری کنترل کند و احتمال موفقیت در فرآیند درمان ناباروری را افزایش دهد.
۲. موارد مصرف خارج از برچسب
سترورلیکس ممکن است بر اساس شواهد بالینی و تئوری فارماکولوژی، در شرایط دیگری که نیاز به سرکوب هورمون‌های جنسی یا جلوگیری از افزایش ناگهانی آنها وجود دارد، استفاده شود.
الف. هایپراستیمولاسیون تخمدان (OHSS)
• توضیحات کاربردی بالینی: در زنانی که در معرض خطر بالای ابتلا به سندرم هایپراستیمولاسیون شدید تخمدان (یک عارضه جدی تحریک تخمدان) قرار دارند، ممکن است از سترورلیکس برای بلوکه کردن ترشح هورمون لوتئینی و به عنوان جایگزینی برای آگونیست گنادوتروپین آزادکننده هورمون در آزادسازی تخمک استفاده شود.
• توجیه بالینی: با استفاده از سترورلیکس به عنوان آنتاگونیست و سپس تجویز آگونیست GnRH (به جای هورمون گنادوتروپین جفتی انسانی (hCG)) برای تحریک نهایی بلوغ تخمک، خطر هایپراستیمولاسیون شدید به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد، در حالی که بلوغ تخمک‌ها همچنان تضمین می‌شود.
ب. مدیریت اندومتریوز و فیبروم‌های رحمی
• توضیحات کاربردی بالینی: سترورلیکس، مانند سایر آنتاگونیست‌ها و آگونیست‌های GnRH، به صورت تئوری می‌تواند برای سرکوب تولید استروژن و پروژسترون در مدیریت بیماری‌های وابسته به هورمون، مانند اندومتریوز و فیبروم‌های رحمی، استفاده شود.
• توجیه بالینی: این داروها با کاهش سطح هورمون‌ها، می‌توانند اندازه فیبروم‌ها را کوچک کرده یا درد ناشی از اندومتریوز را تسکین دهند. با این حال، در حال حاضر، آگونیست‌های GnRH یا ترکیبات جدیدتر آنتاگونیست خوراکی (مانند الاگولیکس) بیشتر برای این موارد ترجیح داده می‌شوند.
ج. کاهش سطح هورمون‌های جنسی در سرطان‌های وابسته به هورمون
• توضیحات کاربردی بالینی: از نظر تئوری، سترورلیکس می‌تواند برای کاهش سطح تستوسترون در مردان مبتلا به سرطان پروستات یا کاهش سطح استروژن در زنان مبتلا به سرطان سینه (در موارد خاص) استفاده شود، زیرا به سرعت ترشح گنادوتروپین‌ها را سرکوب می‌کند.
• توجیه بالینی: این کاربرد به دلیل در دسترس بودن آگونیست‌های GnRH با قابلیت تجویز طولانی‌مدت (مانلاً لئوپروئلین) و سایر درمان‌های استاندارد، رایج نیست، اما به عنوان یک مکانیسم جایگزین سرکوب هورمونی در نظر گرفته می‌شود.

نحوه اثر سترورلیکس
سترورلیکس پیام‌های هورمونی مغز به تخمدان را موقتاً مهار می‌کند تا افزایش ناگهانی هورمون ال اچ رخ ندهد.
با این کار، احتمال آزاد شدن زودهنگام تخمک کمتر می‌شود و چرخه درمان بهتر قابل برنامه‌ریزی است.
مکانیسم اثر سترورلیکس
سترورلیکس یک آنتاگونیست سنتتیک هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GnRH) است. عملکرد آن مستقیماً بر روی غده هیپوفیز قدامی متمرکز است:
• بلوکه کردن فوری گیرنده‌ها: سترورلیکس با رقابت برای اتصال به گیرنده‌های GnRH واقع بر روی سلول‌های گنادوتروپ هیپوفیز قدامی، عمل می‌کند.
• مهار ترشح گنادوتروپین: اتصال سترورلیکس به این گیرنده‌ها، به صورت آنتاگونیستی (مسدودکننده) عمل کرده و ترشح هورمون‌های گنادوتروپین شامل هورمون لوتئینی (LH) و هورمون محرک فولیکول (FSH) را مهار می‌کند.
• پیشگیری از اوج زودرس LH: هدف اصلی بالینی از این مهار، جلوگیری از اوج ناگهانی و زودرس هورمون لوتئینی است. در طول تحریک تخمک‌گذاری کنترل‌شده، افزایش سطح استروژن به صورت طبیعی منجر به یک بازخورد مثبت شده و ترشح ناگهانی LH را تحریک می‌کند که می‌تواند منجر به تخمک‌گذاری زودرس شود. با بلوکه کردن این مسیر، سترورلیکس کنترل زمان‌بندی تخمک‌گذاری را در دست پزشک قرار می‌دهد.
• عملکرد فوری: برخلاف آگونیست‌های GnRH (که ابتدا یک اثر افزایش‌دهنده و سپس سرکوب‌کننده ایجاد می‌کنند)، سترورلیکس سریعاً ترشح گنادوتروپین را سرکوب می‌کند، که این ویژگی آن را برای پروتکل‌های درمانی کوتاه‌مدت بسیار مناسب می‌سازد.

شکل دارویی و روش مصرف سترورلیکس
زمان شروع و مدت مصرف سترورلیکس بر اساس نتیجه سونوگرافی، پاسخ تخمدان و برنامه پزشک مشخص می‌شود.
• دارو باید در ساعت تعیین‌شده تزریق شود.
• محلول باید طبق دستور همان بسته آماده شود.
• محلول کدر، تغییررنگ‌داده یا دارای ذره نباید تزریق شود.
• سرنگ و سوزن فقط برای یک بار مصرف هستند.
• دوز و ساعت تزریق نباید خودسرانه تغییر کند.
توصیه های دارویی سترورلیکس
۱. توصیه‌های دارویی مخصوص پزشک
پزشکان باید برای کسب بهترین نتایج درمانی و کاهش عوارض، نکات زیر را در نظر داشته باشند:
زمان‌بندی دقیق و شروع درمان:
• سترورلیکس معمولاً در فاز فولیکولار میانی (معمولاً روز ۵ یا ۶ تحریک تخمدان با گنادوتروپین‌ها) آغاز می‌شود.
• درمان زمانی شروع می‌شود که فولیکول‌ها به اندازه کافی رشد کرده باشند (قطر فولیکول غالب تقریباً ۱۲ تا ۱۴ میلی‌متر باشد) و/یا سطح استرادیول در حال افزایش باشد.
انتخاب دوز و رژیم درمانی:
• دوز روزانه: دوز معمول و پرکاربرد، ۰.۲۵ میلی‌گرم یک بار در روز (هر ۲۴ ساعت) است و تا روز تزریق تحریک نهایی (Trigger) ادامه می‌یابد.
• دوز واحد: برخی از پروتکل‌ها از یک دوز واحد ۳ میلی‌گرم استفاده می‌کنند که می‌تواند ترشح هورمون لوتئینی را به مدت ۴ روز سرکوب کند. انتخاب بین این دو رژیم بستگی به پروتکل مرکز و ترجیح بالینی دارد.
پایش واکنش‌های آلرژیک:
• به دلیل خطر نادر آنافیلاکسی یا آنژیوادم (به ویژه پس از دوزهای مکرر)، توصیه می‌شود بیمار حداقل ۳۰ دقیقه پس از تزریق اول و دوم در مرکز درمانی تحت نظر باشد.
• در سابقه بیمار به دنبال هرگونه حساسیت به داروهای پپتیدی یا هورمونی باشید.
مدیریت سندرم هایپراستیمولاسیون تخمدان:
• سترورلیکس می‌تواند در پروتکل‌های خطر بالا (مانند بیمارانی با سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یا پاسخ‌دهی قوی) با هدف استفاده از آگونیست هورمون آزادکننده گنادوتروپین به جای هورمون گنادوتروپین جفتی انسانی برای تحریک نهایی تخمک‌گذاری، جهت کاهش خطر هایپراستیمولاسیون شدید تخمدان به کار رود.
۲. توصیه‌های دارویی بیمار
این نکات باید به صورت دقیق و عملی به بیمار آموزش داده شوند، زیرا تزریق اغلب توسط خود بیمار در خانه انجام می‌شود:
نحوه نگهداری:
• دارو باید در یخچال نگهداری شود و از یخ‌زدگی محافظت گردد. قبل از تزریق، اجازه دهید دارو به دمای اتاق برسد.
تکنیک تزریق:
• تزریق به صورت زیرجلدی در دیواره شکم انجام می‌شود.
• به بیمار آموزش دهید که محل تزریق را هر روز تغییر دهد تا احتمال واکنش‌های موضعی (مانند قرمزی و خارش) کاهش یابد.
• دستان خود و محل تزریق را قبل از تزریق با الکل ضدعفونی کند.
زمان دقیق تزریق:
• در صورت استفاده از دوز روزانه ۰.۲۵ میلی‌گرم، بیمار باید تلاش کند هر روز در ساعت مشخصی تزریق را انجام دهد تا سطح سرکوب هورمونی ثابت بماند.
پایش واکنش‌های موضعی و آلرژیک:
• به بیمار هشدار دهید که قرمزی، خارش یا کبودی خفیف در محل تزریق شایع است و معمولاً جای نگرانی ندارد.
• در صورت بروز علائم جدی مانند تورم گسترده صورت، لب‌ها یا گلو، یا مشکل در تنفس، باید فوراً تزریق را متوقف کرده و به اورژانس مراجعه کند.
قطع مصرف:
• تأکید کنید که سترورلیکس تنها تا روز تزریق تحریک نهایی (HCG) استفاده می‌شود و پس از آن باید متوقف گردد.
• این دارو نباید در صورت بارداری استفاده شود.

منع مصرف سترورلیکس
۱. موارد منع مصرف در بیماری‌ها و شرایط خاص
استفاده از سترورلیکس در بیماران با شرایط زیر به طور مطلق یا شدیداً منع شده است:
حساسیت مفرط (آلرژی):
• منع مصرف در بیمارانی که سابقه واکنش‌های ازدیاد حساسیت شدید (مانند آنافیلاکسی یا آنژیوادم) نسبت به خود سترورلیکس یا هر یک از اجزای تشکیل‌دهنده آن دارند.
• همچنین، به دلیل شباهت ساختاری به هورمون‌های پپتیدی، در بیمارانی که سابقه واکنش‌های شدید آلرژیک به هورمون آزادکننده گنادوتروپین طبیعی (GnRH) یا سایر آنالوگ‌های GnRH دارند، منع مصرف دارد.
اختلال عملکرد کلیه:
• سترورلیکس در بیمارانی با اختلال عملکرد کلیه شدید منع مصرف دارد. به دلیل دفع عمده دارو از طریق کلیه، کاهش عملکرد کلیه می‌تواند منجر به تجمع دارو و افزایش خطر سمیت شود.
اختلال عملکرد کبد:
• اگرچه مطالعات گسترده‌ای در مورد اختلالات کبدی انجام نشده است، اما در بیماران با اختلال عملکرد کبد شدید (که در معرض خطر تغییر متابولیسم دارو هستند)، باید با احتیاط فراوان استفاده شود.
۲. موارد منع مصرف در بارداری و شیردهی
بارداری:
• سترورلیکس در طول بارداری مطلقاً منع مصرف دارد. این دارو برای استفاده در طول پروتکل‌های تحریک تخمدان طراحی شده و بلافاصله پس از تأیید بارداری (معمولاً در مرحله حمایت فاز لوتئال)، باید متوقف شود.
• سترورلیکس از نظر تئوری، می‌تواند بر روند حفظ بارداری اولیه تأثیر منفی بگذارد یا با اثرات هورمونی خود، به جنین در حال رشد آسیب برساند.
شیردهی:
• مشخص نیست که سترورلیکس در شیر مادر ترشح می‌شود یا خیر. به دلیل پتانسیل تأثیر بر نوزاد شیرخوار از طریق سرکوب هورمون‌ها، استفاده از سترورلیکس در دوران شیردهی توصیه نمی‌شود و باید با قطع شیردهی یا استفاده از داروهای جایگزین همراه باشد.
۳. موارد منع مصرف در کودکان
کودکان و نوجوانان:
• ایمنی و اثربخشی سترورلیکس در کودکان و نوجوانان ثابت نشده است. استفاده از آن در این گروه سنی برای موارد تأیید شده (تحریک تخمک‌گذاری کنترل‌شده) منع مصرف دارد، زیرا این درمان به طور خاص برای زنان در سنین باروری طراحی شده است.
• سترورلیکس می‌تواند بر محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گوناد که در حال بلوغ است، تأثیر بگذارد، بنابراین تا زمانی که شواهد کافی برای ایمنی و کاربرد خاص در کودکان وجود نداشته باشد، تجویز نمی‌شود.

هشدار ها سترورلیکس
۱. هشدارهای کامل و کاربردی
پزشکان هنگام تجویز سترورلیکس در پروتکل‌های تحریک تخمک‌گذاری کنترل‌شده، باید به هشدارهای زیر توجه ویژه داشته باشند:
الف. واکنش‌های ازدیاد حساسیت و آلرژی
• خطر واکنش‌های آنافیلاکتیک: سترورلیکس می‌تواند در برخی بیماران، به ویژه پس از تزریق دوم یا بیشتر، باعث بروز واکنش‌های ازدیاد حساسیت (حساسیت مفرط) شدید و گاهی تهدیدکننده حیات (مانند آنافیلاکسی یا آنژیوادم) شود. این واکنش‌ها ممکن است بلافاصله پس از تزریق رخ دهند.
• اقدام کاربردی: باید بیماران را از نظر علائم آلرژیک (مانند کهیر، مشکلات تنفسی، تورم صورت، لب‌ها یا زبان) به دقت پایش کرد. دسترسی به تجهیزات احیا و داروهای اورژانسی (مانند اپی‌نفرین) در زمان تجویز ضروری است. سابقه آلرژی به GnRH یا آنالوگ‌های آن یک منع مصرف است.
ب. سندرم هایپراستیمولاسیون تخمدان (OHSS)
• خطر OHSS: سترورلیکس به تنهایی باعث OHSS نمی‌شود، اما به عنوان بخشی از پروتکل‌های تحریک تخمک‌گذاری، خطر ابتلا به سندرم هایپراستیمولاسیون تخمدان را افزایش می‌دهد. OHSS یک عارضه جدی با علائمی مانند بزرگ شدن شدید تخمدان‌ها، درد شکمی، آسیت، و مشکلات انعقادی است.
• اقدام کاربردی: پزشکان باید از دوزهای گنادوتروپین مناسب استفاده کرده و پاسخ تخمدان‌ها (بر اساس سطح استرادیول و تعداد فولیکول‌ها) را به طور مستمر پایش کنند. در صورت مشاهده پاسخ بیش از حد، باید استراتژی تحریک (مانند استفاده از آگونیست GnRH به جای گنادوتروپین جفتی انسانی برای تحریک نهایی) را تغییر داد.
ج. واکنش‌های موضعی در محل تزریق
• شیوع واکنش‌های موضعی: شایع‌ترین عارضه جانبی سترورلیکس، واکنش‌های خفیف و گذرا در محل تزریق زیرجلدی است. این واکنش‌ها شامل قرمزی، خارش، تورم یا درد در ناحیه تزریق هستند.
• اقدام کاربردی: برای به حداقل رساندن این واکنش‌ها، به بیمار آموزش داده شود که هر روز محل تزریق را تغییر دهد و تکنیک صحیح تزریق زیرجلدی را رعایت کند.
د. اختلالات عملکرد کبد و کلیه
• احتیاط در اختلال کلیوی: سترورلیکس در بیماران با اختلال کلیوی شدید منع مصرف دارد. در بیماران با اختلال کلیوی متوسط، باید با احتیاط و نظارت دقیق بر عملکرد کلیه و سطوح دارو استفاده شود.
• عدم وجود داده‌های کافی: داده‌های کافی در مورد استفاده از سترورلیکس در بیماران با اختلال کبدی وجود ندارد، لذا در این بیماران با احتیاط زیاد تجویز شود.
۲. اووردوز سترورلیکس و مدیریت
اووردوز سترورلیکس در انسان، به دلیل روش تجویز و نیمه عمر دارو، به ندرت رخ می‌دهد و پیامدهای جدی کمی در مطالعات بالینی گزارش شده است.
الف. علائم اووردوز
• سرکوب طولانی‌مدت محور هورمونی: اووردوز (مصرف بیش از حد دوز واحد یا دوزهای مکرر) می‌تواند منجر به سرکوب طولانی‌مدت و شدید محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گوناد شود.
• علائم مشاهده شده در مطالعات: در مطالعات بالینی، مصرف دوزهای تا ۳ برابر دوز درمانی (مانند ۱۰ تا ۱۲ میلی‌گرم در روز) علائم سیستمیک جدی یا مسمومیت ایجاد نکرده است. در یک مورد اووردوز تصادفی با دوز ۳ میلی‌گرم در روز به مدت ۱۴ روز، عوارض جانبی عمده‌ای گزارش نشد.
• علائم احتمالی (تئوریک): اووردوز می‌تواند باعث عوارض جانبی مشابه واکنش‌های ازدیاد حساسیت یا واکنش‌های محل تزریق شود، اما این امر لزوماً نشان‌دهنده مسمومیت سیستمیک نیست.
ب. اقدامات درمانی اووردوز
• پادزهر اختصاصی: پادزهر اختصاصی برای سترورلیکس وجود ندارد.
• درمان حمایتی: مدیریت اووردوز باید کاملاً حمایتی و علامتی باشد.
• قطع مصرف: در صورت مشکوک بودن به اووردوز یا مصرف دوزهای بسیار بالا، دارو باید بلافاصله قطع شود.
• پایش بیمار: بیمار باید به دقت از نظر واکنش‌های ازدیاد حساسیت (با درمان فوری در صورت لزوم) و پایش علائم حیاتی تحت نظر قرار گیرد.
• نظارت بر هورمون‌ها: پایش سطوح هورمونی (مانند LH و FSH) می‌تواند برای تأیید و اندازه‌گیری میزان سرکوب محور هیپوفیز-گوناد انجام شود.
• بازگشت به حالت عادی: انتظار می‌رود که عملکرد محور هورمونی با حذف دارو و با توجه به نیمه عمر آن، به تدریج به حالت عادی بازگردد.

سترورلیکس در بارداری و شیردهی
سترورلیکس برای مصرف در دوران بارداری نیست و در بارداری منع مصرف دارد.
اگر آزمایش بارداری مثبت شد یا احتمال بارداری وجود داشت، باید بدون قطع یا ادامه خودسرانه دارو با پزشک تماس گرفته شود.
مصرف سترورلیکس پیش از بارداری
سترورلیکس در مرحله‌ای از درمان ناباروری مصرف می‌شود که هنوز بارداری رخ نداده است.
این دارو برای ادامه مصرف پس از بارداری طراحی نشده و زمان آخرین تزریق را پزشک مشخص می‌کند.
مصرف سترورلیکس در شیردهی و گروه‌های خاص
مشخص نیست سترورلیکس وارد شیر مادر می‌شود یا نه، بنابراین مصرف آن در شیردهی توصیه نمی‌شود.
این دارو برای کودکان، سالمندان و زنان یائسه کاربرد تأییدشده‌ای ندارد و بیماران دارای مشکل کلیه یا کبد باید پیش از مصرف ارزیابی شوند.
آیا سترورلیکس در بارداری مصرف می‌شود؟
خیر، سترورلیکس در بارداری منع مصرف دارد و در صورت احتمال بارداری باید با پزشک تماس گرفته شود.
مصرف در بارداری سترورلیکس
گروه X
به هيچ وجه نبايد استفاده شود: مطالعات حیوانی یا انسانی مواردی از نقص مادرزادی و یا خطر مرگ جنین ناشی از عوارض مصرف این دارو در دوران بارداری مشاهده شده است. این شواهد به واسطه تحقیقات، تجربه عرضه در بازار و یا مطالعات انسانی به دست آمده است. بنابراین ریسک خطر مصرف این دارو در بارداری بطور حتم بیش از منافع احتمالی آن است و نباید استفاده شود.

سترورلیکس در بارداری و شیردهی
سترورلیکس برای مصرف در دوران بارداری نیست و در بارداری منع مصرف دارد.
اگر آزمایش بارداری مثبت شد یا احتمال بارداری وجود داشت، باید بدون قطع یا ادامه خودسرانه دارو با پزشک تماس گرفته شود.
مصرف سترورلیکس پیش از بارداری
سترورلیکس در مرحله‌ای از درمان ناباروری مصرف می‌شود که هنوز بارداری رخ نداده است.
این دارو برای ادامه مصرف پس از بارداری طراحی نشده و زمان آخرین تزریق را پزشک مشخص می‌کند.
مصرف سترورلیکس در شیردهی و گروه‌های خاص
مشخص نیست سترورلیکس وارد شیر مادر می‌شود یا نه، بنابراین مصرف آن در شیردهی توصیه نمی‌شود.
این دارو برای کودکان، سالمندان و زنان یائسه کاربرد تأییدشده‌ای ندارد و بیماران دارای مشکل کلیه یا کبد باید پیش از مصرف ارزیابی شوند.
آیا سترورلیکس در شیردهی مصرف می‌شود؟
مصرف سترورلیکس در شیردهی توصیه نمی‌شود، چون اطلاعات کافی درباره ورود آن به شیر مادر وجود ندارد.

عوارض سترورلیکس
سترورلیکس مانند هر دارویی می‌تواند عارضه داشته باشد، اما شایع‌ترین عارضه آن معمولاً در محل تزریق دیده می‌شود.
بعضی علائم شکمی ممکن است به داروهای تحریک تخمدان یا بزرگ شدن تخمدان‌ها مربوط باشند، نه فقط به سترورلیکس.
عوارض شایع پس از تزریق سترورلیکس
• قرمزی، خارش، سوزش، تورم یا درد خفیف در محل تزریق
• سردرد
• تهوع
• احساس فشار، نفخ یا ناراحتی در شکم
واکنش خفیف محل تزریق معمولاً کوتاه‌مدت است، اما اگر شدید، گسترده یا طولانی شد باید به پزشک اطلاع داده شود.
عوارض جدی و علائم نیازمند پیگیری فوری
واکنش حساسیتی شدید ممکن است حتی با اولین تزریق رخ دهد، بنابراین علائم زیر باید فوری بررسی شوند:
• کهیر گسترده یا دانه‌های پوستی شدید
• تورم صورت، لب‌ها، زبان یا گلو
• خس‌خس سینه، تنگی نفس یا سختی در بلع
• سرگیجه شدید، ضعف ناگهانی یا غش
درد شدید شکم، نفخ سریع، استفراغ مداوم، کاهش ادرار، افزایش سریع وزن یا تنگی نفس نیز می‌تواند نشانه مشکل جدی باشد.
این علائم ممکن است به سندرم تحریک بیش از حد تخمدان مربوط باشند (واکنش شدید تخمدان‌ها به داروهای تحریک تخمک‌گذاری که می‌تواند خطرناک باشد).
موارد منع مصرف و احتیاط
سترورلیکس در دوران بارداری نباید مصرف شود و مصرف آن در شیردهی نیز توصیه نمی‌شود.
پیش از شروع درمان، موارد زیر باید به پزشک گفته شوند:
• حساسیت به سترورلیکس، مانیتول یا داروهای هورمونی مشابه
• سابقه حساسیت شدید یا بیماری‌های آلرژیک فعال
• بیماری کلیوی یا کبدی
• احتمال بارداری یا مثبت شدن آزمایش بارداری
مصرف سترورلیکس در نارسایی شدید کلیه ممنوع است و در مشکلات خفیف‌تر کلیه یا کبد باید با نظر پزشک انجام شود.
این دارو برای کودکان، زنان یائسه و سالمندان کاربرد تأییدشده‌ای ندارد.
تجربه عوارض پس از تزریق
قرمزی، خارش یا تورم محدود محل تزریق از مواردی است که برخی مصرف‌کنندگان گزارش می‌کنند.
سردرد، تهوع یا نفخ نیز ممکن است رخ دهد، اما تجربه دیگران نباید دلیل قطع یا تغییر دارو باشد.
علائم شدید، غیرعادی یا رو به بدتر شدن باید با تیم درمان در میان گذاشته شود.
عوارض جانبی سترورلیکس
۱. عوارض جانبی بسیار شایع (بیش از ۱۰٪)
سندرم هایپراستیمولاسیون تخمدان (OHSS):
این عارضه اگرچه مستقیماً ناشی از سترورلیکس نیست، اما به عنوان بخشی از درمان‌های کمک باروری که در آن سترورلیکس استفاده می‌شود، یک رخداد مهم بالینی است. فراوانی کلی آن بسته به جمعیت مورد مطالعه و پروتکل تحریک متفاوت است، اما علائم خفیف تا متوسط آن می‌تواند در بیش از ۱۰٪ بیماران رخ دهد.
۲. عوارض جانبی شایع (۱٪ تا ۱۰٪)
این عوارض جانبی اغلب مشاهده می‌شوند و معمولاً خفیف تا متوسط هستند:
• واکنش‌های موضعی در محل تزریق: این شایع‌ترین عارضه مستقیم دارو است که در حدود ۲٪ تا ۳٪ از بیماران گزارش شده است. این واکنش‌ها شامل قرمزی (اریتما)، خارش، تورم یا درد در ناحیه تزریق زیرجلدی هستند و معمولاً گذرا هستند.
• سردرد: این عارضه به عنوان یک عارضه شایع سیستمیک در حدود ۱٪ بیماران گزارش شده است.
• تهوع: بروز تهوع به عنوان یک عارضه شایع سیستمیک در مطالعات بالینی سترورلیکس مشاهده شده است.
۳. عوارض جانبی غیرشایع و نادر (کمتر از ۱٪)
این عوارض جانبی به ندرت رخ می‌دهند، اما اهمیت بالینی بیشتری دارند:
• واکنش‌های ازدیاد حساسیت (آلرژی) سیستمیک: واکنش‌های آلرژیک جدی، از جمله آنافیلاکسی یا آنژیوادم (تورم صورت، لب‌ها یا گلو)، بسیار نادر هستند و در کمتر از ۰.۱٪ بیماران گزارش شده‌اند. این واکنش‌ها اغلب پس از تزریق دوم یا بعدی رخ می‌دهند.
• عوارض کبدی: افزایش موقت در سطح آنزیم‌های کبدی نیز به ندرت مشاهده شده است.
• بثورات جلدی (راش): واکنش‌های پوستی عمومی‌تر در نواحی غیر از محل تزریق، به ندرت گزارش شده است.
نکته کلیدی:
از آنجایی که سترورلیکس همیشه همراه با گنادوتروپین‌ها و سایر داروهای باروری استفاده می‌شود، تفکیک دقیق عوارض جانبی ناشی از خود سترورلیکس از عوارض جانبی ناشی از هایپراستیمولاسیون تخمدان (OHSS) یا سایر داروها در کارآزمایی‌های بالینی می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. با این حال، واکنش‌های موضعی محل تزریق، شایع‌ترین عارضه مستقیم شناخته شده هستند.

تداخلات دارویی سترورلیکس
درباره تداخل‌های دارویی سترورلیکس اطلاعات گسترده‌ای وجود ندارد، اما احتمال تداخل مهم با بسیاری از داروها پایین در نظر گرفته می‌شود.
با این حال، بیمار باید همه داروها، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی مصرفی خود را به پزشک اطلاع دهد.
مصرف با داروهای تحریک تخمدان
مصرف سترورلیکس همراه با داروهای تحریک تخمدان در آی وی اف رایج است، اما زمان تزریق هر دارو اهمیت زیادی دارد.
هیچ داروی هورمونی نباید خارج از برنامه پزشک شروع، قطع یا جابه‌جا شود.
مصرف هم‌زمان با گونال اف، منوپور، اویترل و اچ سی جی
گونال اف و منوپور برای کمک به رشد تخمک‌ها استفاده می‌شوند و اویترل یا اچ سی جی ممکن است برای آماده‌سازی نهایی تخمک تجویز شوند.
این داروها ممکن است در یک برنامه همراه با سترورلیکس مصرف شوند، اما ساعت و ترتیب تزریق آن‌ها باید دقیقاً طبق دستور مرکز درمان باشد.
تداخلات دارویی سترورلیکس
۱. تداخلات دارویی مهم
سترورلیکس عمدتاً در پروتکل‌های درمان ناباروری در کنار داروهای هورمونی دیگر استفاده می‌شود. تداخلات آن کمتر از داروهای با متابولیسم گسترده است، اما نکات زیر باید در نظر گرفته شوند:
گنادوتروپین‌ها (مانند هورمون محرک فولیکول (FSH)، هورمون لوتئینی (LH)):
• نوع تداخل: تداخل دارویی عمدی و درمانی. سترورلیکس به طور خاص برای استفاده همزمان با گنادوتروپین‌ها (برای تحریک تخمک‌گذاری کنترل‌شده) طراحی شده است. هیچ تداخل فارماکوکینتیک نامطلوبی گزارش نشده است؛ بلکه تعامل آنها فارماکودینامیک است. گنادوتروپین‌ها فولیکول‌ها را تحریک می‌کنند و سترورلیکس از ترشح زودرس LH جلوگیری می‌کند.
سایر داروهای هورمونی مرتبط با IVF (مانند پروژسترون، استرادیول):
• نوع تداخل: تداخل دارویی مورد انتظار. این داروها برای حمایت از فاز لوتئال یا آماده‌سازی آندومتر استفاده می‌شوند. هیچ تداخل دارویی نامطلوب شناخته‌شده‌ای بین سترورلیکس و این داروها در زمینه متابولیسم وجود ندارد.
داروهایی که تحت تأثیر آنزیم‌های سیتوکروم P450 هستند:
• نوع تداخل: تداخل احتمالی پایین. سترورلیکس عمدتاً از طریق تجزیه پپتیدی (هیدرولیز) در کبد و خارج از کبد متابولیزه می‌شود و کمتر توسط سیستم آنزیمی P450 متابولیزه می‌گردد. بنابراین، بعید است که با داروهایی که توسط این سیستم‌ها متابولیزه می‌شوند، تداخلات بالینی معنی‌داری داشته باشد.
۲. تداخل با غذا
• تداخل معنی‌دار غذایی: هیچ تداخل معنی‌دار بالینی شناخته‌شده‌ای بین سترورلیکس و مصرف غذا وجود ندارد.
• توضیح کاربردی: سترورلیکس یک پپتید تزریقی است و مستقیماً وارد سیستم گردش خون می‌شود. بنابراین، مسیر گوارشی و مصرف غذا تأثیری بر جذب، توزیع یا متابولیسم آن ندارد. تزریق آن می‌تواند در هر زمانی از روز، صرف‌نظر از وعده‌های غذایی، انجام شود.
۳. تداخل در آزمایشات تشخیصی
سترورلیکس به دلیل مکانیسم عمل خاص خود در محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گوناد، به طور مستقیم در نتایج آزمایش‌های هورمونی تداخل ایجاد می‌کند که این تداخل، مورد انتظار و بخشی از اثر درمانی است.
آزمایش‌های هورمون‌های گنادوتروپین (LH و FSH):
• نوع تداخل: کاهش سطوح هورمونی. سترورلیکس به طور مستقیم ترشح LH و FSH را سرکوب می‌کند. بنابراین، آزمایش‌های اندازه‌گیری این هورمون‌ها در طول درمان، سطوح پایین یا سرکوب‌شده را نشان خواهند داد که این تداخل باید توسط پزشک به عنوان اثر درمانی تفسیر شود، نه یک عارضه.
آزمایش‌های هورمون‌های استروئیدی (استرادیول و پروژسترون):
• نوع تداخل: تغییر سطوح هورمونی. سرکوب LH و FSH توسط سترورلیکس، به طور غیرمستقیم بر تولید استرادیول و پروژسترون تأثیر می‌گذارد. البته در طول تحریک تخمک‌گذاری، استرادیول به دلیل مصرف گنادوتروپین‌ها، افزایش می‌یابد، در حالی که سترورلیکس از افزایش ناگهانی آن جلوگیری می‌کند.
آزمایش‌های آزمایشگاهی استاندارد:
• تداخل ناچیز: سترورلیکس در آزمایش‌های خون روتین، عملکرد کلیوی (به جز در نارسایی شدید) یا عملکرد کبدی تداخل معنی‌داری ایجاد نمی‌کند.

نام‌های تجاری

پودر قابل تزریق ستروتاید 3میلی گرم [داروسازی روژین]، پودر برای تزریق سترورلیکس زهراوی 250 میکرو گرم [داروسازی زهراوی]، پودر برای تزریق ستروناکس 250 میکرو گرم [داروسازی روناک دارو]، پودر برای تزریق ستروآرت 250 میکرو گرم [داروسازی واریان فارمد]، پودر برای تزریق لیگزافرت 250 میکرو گرم [داروسازی سیناژن]، پودر قابل تزریق ستروتاید 250 میکروگرم [داروسازی اکتوورکو]، پودر برای تزریق سترورلیکس 250 میکرو گرم [داروسازی پویش دارو]، CETROTIDE Injection,Powder 3 mg [داروسازی روژین]، CETRORELIX ZAHRAVI 250 mcg Injection,Powder [داروسازی زهراوی]، CETRONAX 250 mcg Injection,Powder [داروسازی روناک دارو]، CETROART 250 mcg Injection,Powder [داروسازی واریان فارمد]، LIXAFERT 250 mcg Powder For Injection [داروسازی سیناژن]، CETROTIDE Injection,Powder 250 mcg [داروسازی اکتوورکو]، CETRORELIX POOYESH DAROU 250 mcg Powder For Injection [داروسازی پویش دارو]، قرص اکتوکلوپیدوگرل 75 میلی گرم، قرص کلوپیدوگرل اکتوور 75 میلی گرم، سافت ژل پروستانن فیتومد، شربت پریکان 25میلی گرم/5میلی لیتر 60 میلی لیتر، ساشه مایوفولات، پودر برای تزریق آیفوکسا 2 میلی گرم، پودر برای تزریق آیفوکسا 1 میلی گرم، ویال کلسیم فولینات کلوا 100 میلی گرم/10 میلی لیتر، ویال کلسیم فولینات کلوا 200 میلی گرم/10 میلی لیتر، ژل موضعی بریمونیدین توسن دارو 3میلی گرم/1 گرم 30 گرم، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 1 (محتوی 7 آمپول)، محلول تزریقی هلیگزور آ بسته سری 2 (محتوی 7 آمپول)، قرص ولوپام 10 میلی گرم، قرص زلیوکس 60 میلی گرم (رزمتیرم)، قرص منیزیم ویتاسا 250 میلی گرم، قرص ویتامین سی ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص مولتی ویتامین مینرال ب کمپلکس ویتامین سی ال لیزین ویتاسا، سافت ژل امگا 3 ویتاسا 1000 میلی گرم، قرص کلسیم منیزیم ویتامین د3 و کا2 ویتاسا، قطره چشمی مای فلون 0.1% 5 میلی لیتر

اشکال دارویی

قرص، شربت، آمپول، ویال، ژل، قطره، پودر، ساشه، محلول